Problemy z gardłem u dzieci - kompleksowy przewodnik diagnostyczno-leczniczy

Ból gardła u dziecka pojawia się dość często i bywa określany jako uczucie drapania, swędzenia, kłucia, pieczenia czy wrażenia obecności ciała obcego. Niekiedy pojawia się dyskomfort podczas przełykania^[1], co przyczynia się do osłabienia apetytu.

Chociaż takie objawy kojarzone są głównie z infekcją górnych dróg oddechowych, ból gardła może sygnalizować chorobę o innej lokalizacji, np. przełyku^[1].

Dolegliwości ze strony gardła są typowe dla wielu infekcji o podłożu wirusowym. Przykładem może być ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, które objawia się bólem, drapaniem, podrażnieniem i trudnościami z przełykaniem. Towarzyszą temu zwykle katar, kaszel, gorączka i powiększenie węzłów chłonnych^[2].

Problemy z gardłem pojawiają się także przy ostrym zapaleniu oskrzeli i oskrzelików. Choć typowymi objawami są początkowo gorączka, katar i kaszel, można zaobserwować też zmiany zapalne gardła oraz zaczerwienienie gardła^[3,4], czy śluzową wydzielinę spływającą po tylnej ścianie gardła^[3].

Również grypa, poza wysoką gorączką, dreszczami czy ogólnym rozbiciem, może wiązać się z występowaniem bólu gardła^[2].

Bolące gardło może być też objawem ostrego zapalenia zatok przynosowych u dzieci. Powodem jest katar - spływająca wydzielina po tylnej ścianie gardła może powodować podrażnienie ^[5].

Zapalenie gardła u dzieci wywołane przez bakterie występuje znacznie rzadziej - stanowią ok. 15-30% zakażeń głównie u dzieci w wieku 5-15 lat^[6]. Odpowiada za nie przede wszystkim Streptococcus pyogenes (paciorkowiec β-hemolizujący grupy A).

Charakterystyczne jest nagłe wystąpienie objawów - z silnym bólem gardła na czele i trudnościami w przełykaniu. Chorobie towarzyszy też wysoka gorączka, obrzęk migdałków podniebiennych z nalotami włóknistymi^[6].

Ból gardła u dziecka może świadczyć o chorobie refluksowej przełyku - szczególnie jeśli dolegliwościom bólowym nie towarzyszą objawy wskazujące na infekcję, np. zapalenie migdałków^[7].

Okazuje się, że obrzęk gardła środkowego i dolnego może być objawem tzw. zespołu alergii jamy ustnej. Symptomy pojawiają się przede wszystkim u dzieci z alergią na pyłki roślin - po spożyciu niektórych niemodyfikowanych alergenów owoców i warzyw^[8].

W związku z tym, że objawy zapalenia gardła mogą wskazywać zarówno na infekcję wirusową, jak i bakteryjną, konieczna jest dokładna diagnostyka oraz różnicowanie względem schorzeń o charakterze nieinfekcyjnym.

W diagnostyce infekcji układu oddechowego ważny jest nie tylko szczegółowy wywiad lekarski oraz badanie przedmiotowe, ale również dodatkowe badania. Przykładowo przy podejrzeniu ostrego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych i odróżnienia objawów od tych charakterystycznych dla anginy paciorkowcowej można wykonać szybki test antygenowy wykrywający bakterie Streptococcus pyogenes^[2].

Jeżeli dolegliwościom ze strony gardła nie towarzyszą objawy infekcji, natomiast dziecko skarży się na uczucie przeszkody w gardle, występuje utrata apetytu czy chrypka, można wykonać gastroskopię czy laryngoskopię. Są to bowiem sygnały wskazujące na refluks gardłowo-krtaniowy^[9].

Choroby gardła u dzieci leczy się w zależności od przyczyn schorzenia.

Jeśli za dolegliwości odpowiadają wirusy, wówczas stosuje się wyłącznie leczenie objawowe, np. podawanie leków przeciwbólowych (zawierających paracetamol lub ibuprofen)^[1]. W przypadku stwierdzonego bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków lub innych infekcji bakteryjnych należy wdrożyć odpowiednią antybiotykoterapię^[10]. Natomiast refluks gardłowo-krtaniowy będzie wymagać przede wszystkim zmiany trybu życia. Niekiedy zaleca się farmakoterapię, a nawet leczenie chirurgiczne^[9].

Jeśli dziecko uskarża się na silny ból gardła, występuje jego obrzęk i zaczerwienienie, można sięgnąć po leki do miejscowego stosowania o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym z grupy Inaldin. U dzieci poniżej 6. roku życia zalecany jest aerozol 1,5 mg/ml do stosowania w jamie ustnej, w dawce 1 dawka na 4 kg masy ciała, 2-6 razy na dobę. Natomiast u dzieci powyżej 6. roku życia możliwe jest przyjmowanie tabletek do ssania, zgodnie z zaleceniami producenta^[11].

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

To jest lek. Dla bezpieczeństwa, stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

^[1] Hassmann-Poznańska E. Ból gardła u dziecka. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/74749,bol-gardla (dostęp: 11.12.2025)

^[2] Fal A, Babicki M, Brożek-Mądry E, et al. Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ. Lekarz POZ. 2021;7(5).

^[3] Zagórska W. Postępowanie w zapaleniach oskrzeli u dzieci. Pediatria po Dyplomie. 2016; 20(5)

^[4] Witkiewicz I. Ostre zapalenie oskrzelików. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/148865,ostre-zapalenie-oskrzelikow (dostęp: 11.12.2025)

^[5] Zakrzewska A. Wytyczne i standardy postępowania w ostrym zapaleniu zatok u dzieci. Forum Pediatrii praktycznej: https://forumpediatrii.pl/artykul/wytyczne-i-standardy-postepowania-w-ostrym-zapaleniu-zatok-u-dzieci (dostęp: 11.12.2025)

^[6] Witryna: https://podyplomie.pl/wiedza/pediatria/1426,zapalenie-gardla-i-migdalkow-podniebiennych (dostęp: 11.12.2025)

^[7] Wiercińska M. Ból gardła - przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105644,bol-gardla (dostęp: 11.12.2025)

^[8] Mrówka-Kata K, et al. Zespół Amlot-Lessofa - zespół alergii jamy ustnej. Forum Medycyny Rodzinnej. 2007; 1(4), 355-357

^[9] Kantczak A, Bielecki I. Refluks krtaniowo-gardłowy u dzieci - aktualne spojrzenie laryngologa. Pol Otorhino Rev. (2022);11(4):49-56. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0567

^[10] Babicki M, Pokorna-Kałwak D. Jak skutecznie i bezpiecznie leczyć infekcje bakteryjne dróg oddechowych u dzieci?. Lekarz POZ. 2022;8(5).

^[11] Witryna: https://www.chlorchinaldin.pl/inaldin/ (dostęp: 11.12.2025)