Spis treści:
- Przewlekłe bóle brzucha
- Utrzymująca się biegunka
- Podejrzenie infestacji pasożytniczej
- Ocena zaburzeń mikroflory jelitowej
- Wykrywanie krwi utajonej w kale
- Diagnostyka chorób zapalnych jelit
- Po powrocie z egzotycznych wakacji
- Niewyjaśniona utrata masy ciała
- Powikłania po antybiotykoterapii
- Diagnostyka przewlekłych zaparć
- Ocena funkcjonowania przewodu pokarmowego
- Element szeroko zakrojonej profilaktyki zdrowotnej
- Jakie badania kału mamy do dyspozycji?
Przewlekłe bóle brzucha
Utrzymujące się bóle brzucha, uczucie pełności, wzdęcia i nawracające dolegliwości trawienne wymagają pełnej diagnostyki. Jednym z jej elementów jest badanie ogólne kału, a także badanie na resztki pokarmowe i badanie kału na pasożyty. Badanie kału pozwala ocenić obecność patogenów, wykryć stan zapalny oraz zaburzenia procesów trawiennych, które mogą być przyczyną objawów.
Zobacz również:
Utrzymująca się biegunka
Jeśli biegunka utrzymuje się dłużej niż kilka dni to również może być sygnał, aby zbadać kał. Do wyboru, oprócz badania ogólnego kału, mamy szybkie kasetkowe testy na rota- i adenowirusy, hodowlę mikrobiologiczną w kierunku bakterii i grzybów oraz ocenę parametrów zapalnych jelita grubego (kalprotektyna).
Podejrzenie infestacji pasożytniczej
W przypadku podejrzenia pasożytów również dobrze jest wykonać badanie kału. Badanie parazytologiczne pozwala zidentyfikować obecność pasożytów lub ich jaj. Zakażenia pasożytnicze mogą powodować bóle brzucha, wzdęcia, zaburzenia wypróżniania, utratę masy ciała czy przewlekłe zmęczenie. Badanie kału często stanowi potwierdzenie takiej infekcji.
Ocena zaburzeń mikroflory jelitowej
Nadmierne wzdęcia, gazy czy uczucie przelewania w jamie brzusznej mogą wskazywać na zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej. Bakteriologiczna analiza kału może pomóc w ocenie składu flory bakteryjnej oraz wykryciu patogenów wpływających na funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Obecnie na rynku, poza klasycznymi posiewami bakteriologicznymi, dostępne są również testy molekularne, oparte o analizę DNA bakterii, występujących w badanej próbce kału, co znacznie poszerza możliwości diagnostyczne.
Wykrywanie krwi utajonej w kale
Test na krew utajoną w kale jest ważnym elementem profilaktyki chorób jelita grubego. Obecność niewidocznej gołym okiem krwi może być objawem stanów zapalnych, polipów, hemoroidów lub nowotworów jelita grubego. Badanie to jest szczególnie zalecane osobom z grupy ryzyka raka jelita grubego oraz osobom po 50. roku życia.
Zobacz również:
Diagnostyka chorób zapalnych jelit
W diagnostyce chorób zapalnych jelit, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna, wykorzystuje się oznaczenia markerów zapalnych w kale, takich jak kalprotektyna. Jej podwyższona wartość wskazuje na toczący się w jelitach proces zapalny, co z kolei jest wskazaniem do dalszej diagnostyki, m. in. wykonania kolonoskopii.
Po powrocie z egzotycznych wakacji
Często wakacje w ciepłych krajach zostawiają po sobie więcej pamiątek, niż byśmy chcieli. Biegunki, wzdęcia, zaparcia - warto wówczas sprawdzić, czy wraz z nami z wycieczki zagranicznej nie wrócili nieproszeni goście - wirusy, bakterie czy pasożyty. W tym celu warto wykonać badanie mikrobiologiczne kału, a także badania kału w kierunku wirusów i pasożytów.
Niewyjaśniona utrata masy ciała
Nieplanowany spadek masy ciała może być związany z zaburzeniami wchłaniania składników odżywczych w jelitach. Badanie kału na resztki pokarmowe pozwala ocenić stopień strawienia poszczególnych składowych posiłków i tym samym może być początkiem diagnostyki w celu ustalenia przyczyn niewyjaśnionego chudnięcia.
Powikłania po antybiotykoterapii
Stosowanie antybiotyków może prowadzić do zachwiania równowagi mikrobiologicznej jelit. W niektórych przypadkach dochodzi do nadmiernego rozrostu bakterii patogennych, np. Clostridioides difficile. Badanie kału w kierunku Clostridioides difficile umożliwia wykrycie tej toksynotwótczej bakterii i potwierdzenie rozpoznania, co z kolei przyspiesza wdrożenie leczenia.
Diagnostyka przewlekłych zaparć
Przewlekłe zaparcia mogą być związane z różnymi zaburzeniami pracy jelit, dietą, stylem życia lub chorobami przewodu pokarmowego. Analiza kału bywa elementem szerszej diagnostyki, pozwalającej ustalić przyczynę problemu.
Ocena funkcjonowania przewodu pokarmowego
Badanie kału na resztki pokarmowe pozwala ocenić obecności niestrawionych resztek pokarmowych, tłuszczów czy włókien mięśniowych. To z kolei wskazywać może na zaburzenia w funkcjonowaniu trzustki, wątroby lub jelit.
Element szeroko zakrojonej profilaktyki zdrowotnej
Badanie kału jest nieinwazyjne, stosunkowo tanie i proste do wykonania. Może stanowić ważny element profilaktyki zdrowotnej, pozwalający na wykrycie chorób przewodu pokarmowego i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Jakie badania kału mamy do dyspozycji?
Warto wiedzieć, jakie badania kału są powszechnie dostępne w laboratoriach, aby móc wybrać odpowiednie dla siebie. W większości laboratoriów wykonamy:
- badanie ogólne kału,
- badanie kału na pasożyty,
- badanie w kierunku rota- i adenowirusów,
- posiew mikrobiologiczny,
- badanie na resztki pokarmowe,
- badanie w kierunku Clostridioides difficile,
- badanie na krew utajoną w kale,
- badanie na kalprotektynę,
- badanie w kierunku Helicobacter pylori,
- badanie w kierunku enteropatogennych szczepów pałeczek jelitowych.
W niektórych laboratoriach dostępne są również testy molekularne, oceniające mikrobiom przewodu pokarmowego, nie są one jednak jeszcze dość powszechne, z tego względu ich cena może być wygórowana. To, jakie badanie kału powinniśmy wybrać, zależy od rodzaju dolegliwości, z jakimi się zmagamy. Zawsze w ocenie może nam pomóc personel punktu pobrań, badania możemy również wykonać na zlecenie lekarza.
Przy badaniu kału warto pamiętać, że nie ma się czego wstydzić. Produkty przemiany materii mogą nam wiele powiedzieć o przyczynie problemów, z jakimi się zmagamy, a stąd już o krok bliżej do rozwiązania i skutecznej terapii.
Źródła:
- Kasırga E. The importance of stool tests in diagnosis and follow-up of gastrointestinal disorders in children. Turk Pediatri Ars. 2019 Sep 25;54(3):141-148.
- https://www.centrevitalab.com/en/health-hub/stool-tests/when-to-test
