Spis treści:
- Badanie ogólne moczu
- Morfologia krwi obwodowej z rozmazem
- CRP i OB
- Glukoza
- Żelazo i ferrytyna
- Lipidogram
- TSH i hormony tarczycy
- Badania krwi i moczu - jak często robić je u dziecka?
- Jak przygotować dziecko do badań profilaktycznych?
- Czy badania można wykonywać bez skierowania?
Badanie ogólne moczu
To podstawowe i nieinwazyjne badanie, które dostarcza wielu informacji o stanie zdrowia dziecka. Badanie ogólne moczu ocenia między innymi:
- barwę i przejrzystość moczu,
- ciężar właściwy i pH,
- obecność białka, glukozy i ciał ketonowych,
- obecność azotynów, krwinek, leukocytów i bakterii.
Badanie ogólne moczu pozwala wykryć między innymi infekcje dróg moczowych, choroby nerek, a także zaburzenia metaboliczne. U zdrowych dzieci warto wykonywać je profilaktycznie raz do roku.
Częściej warto rozważyć wykonywanie tego badania u dzieci z nawracającymi infekcjami, chorobami nerek, wadami anatomicznymi w układzie moczowym, a także u dzieci w przypadku niepokojących objawów, takich jak bóle podbrzusza, gorączka o nieznanym pochodzeniu i uskarżanie się na złe samopoczucie.
Morfologia krwi obwodowej z rozmazem
Morfologia to podstawowe badanie krwi, które ocenia:
- liczbę i parametry krwinek czerwonych,
- liczbę białych krwinek,
- liczbę i parametry płytek krwi.
Morfologia pozwala wykryć anemię, infekcje, stany zapalne oraz zaburzenia odporności, a w poważniejszych przypadkach pozwala wnioskować nawet o niektórych nowotworach (białaczki). Jest ona jednym z najbardziej podstawowych badań, stosunkowo niedrogich, za to wnoszących bardzo dużo informacji o stanie zdrowia dziecka.
Morfologię krwi warto profilaktycznie wykonywać raz do roku, szczególnie u młodzieży w okresie dojrzewania.
CRP i OB
CRP i OB to tak zwane markery stanu zapalnego. Warto rozważyć wykonanie tych badań, gdy podejrzewamy, że dziecko przechodzi infekcję lub występuje u niego stan zapalny. Nie są to badania wykonywane rutynowo u każdego zdrowego dziecka, ponieważ nie ma takiej potrzeby, ale bywają zlecane przy podejrzeniu toczącego się procesu zapalnego.
W przypadku, gdy dziecko choruje, CRP pozwala wnioskować o etiologii choroby (wirusowa bądź bakteryjna), co pomaga lekarzowi dobrać odpowiednie leczenie (konieczność lub brak konieczności zastosowania antybiotyku).
Glukoza
Oznaczenie poziomu glukozy we krwi na czczo pomaga w wykryciu zaburzeń gospodarki węglowodanowej, takich, jak cukrzyca. Badanie to jest szczególnie istotne dla dzieci z obciążeniami rodzinnymi, nadwagą lub otyłością. Wczesne wykrycie zaburzeń metabolicznych pozwala na ich lepszą kontrolę i skuteczniejsze leczenie.
Żelazo i ferrytyna
Niedobory żelaza są częste u dzieci zwłaszcza w okresach intensywnego wzrostu i skoków rozwojowych. Oznaczenie poziomu żelaza i jego wewnętrznego magazynu - ferrytyny - pozwala na wiarygodną ocenę zapasów tego pierwiastka, aby zapobiec rozwojowi anemii u dziecka.
Lipidogram
Lipidogram, czyli badanie frakcji cholesterolu i trójglicerydów jest szczególnie istotne u dzieci z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku chorób sercowo - naczyniowych. Nie musi być rutynowo wykonywane u wszystkich dzieci, jednak warto je rozważyć u dzieci otyłych i z nadwagą.
TSH i hormony tarczycy
TSH, czyli hormon przysadki mózgowej, zawiadujący pracą tarczycy, a także wolne frakcje hormonów tarczycy - fT3 i fT4, to badania przydatne w diagnostyce chorób tarczycy.
Zlecane powinny być szczególnie u dzieci z objawami, sugerującymi zaburzenia hormonalne (np. łatwa męczliwość, trudności z koncentracją, zaburzenia wzrostu), a także profilaktycznie u dzieci z rodzinną historią chorób tarczycy.
Badania krwi i moczu - jak często robić je u dziecka?
Brak specjalistycznych wytycznych nasuwa pytanie rodzicom, jak często należy wykonywać badania profilaktyczne u dzieci. W pierwszych okresach życia, do ukończenia pierwszego roku życia to lekarz pediatra powinien decydować o tym, czy i kiedy warto przeprowadzić badania u noworodków i niemowląt.
Wynika to z faktu, iż to przez niego dziecko jest najczęściej badane i oceniane pod kątem wzrostu, rozwoju i ewentualnych chorób.
W późniejszych okresach życia często rodzice sami decydują się na przeprowadzenie badań u swojego dziecka. Warto wtedy wziąć pod uwagę takie czynniki jak:
- kiedy były wykonywane ostatnie badania krwi i moczu,
- czy dziecko ma jakieś niepokojące objawy,
- czy dziecko ma jakieś obciążenia rodzinne (np. cukrzyca, choroby tarczycy),
- czy dziecko czuje się gorzej lub gorączkuje z nieznanej przyczyny.
Warto pamiętać, że im mniejsze dziecko, tym trudniej wytłumaczyć mu konieczność wykonywania badań i tym większy stres dla niego, stąd też przed podjęciem decyzji o wykonaniu badań warto rozważyć wszystkie za i przeciw.
Jak przygotować dziecko do badań profilaktycznych?
Badania krwi należy wykonywać na czczo (chyba że lekarz wyraźnie zaznaczy inaczej). Dziecko przed badaniami powinno być dobrze nawodnione. Warto porozmawiać z dzieckiem, na czym polega badanie, nie oszukiwać go, że "nie będzie bolało" i zaznaczyć, po co wykonujemy badania.
Przed badaniem warto zadbać o spokojną atmosferę, aby zminimalizować stres. Młodszym dzieciom w przeżyciu pobierania krwi może pomóc ulubiona zabawka czy książeczka.
Czy badania można wykonywać bez skierowania?
Tak, jak najbardziej - badania profilaktyczne u dzieci można wykonać bez skierowania lekarza, prywatnie, jednak warto pamiętać, aby to lekarz podjął się interpretacji otrzymanych wyników odnośnie do stanu dziecka i problemów, z jakimi się zgłaszamy.
Źródła:
- https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.11.3.6.
- https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/234459,czy-u-zdrowych-prawidlowo-rozwijajacych-sie-dzieci-zaleca-sie-przesiewowe-wykonywanie-morfologii
- https://szpitalzywiec.pl/post/jakie-wykonac-podstawowe-badania-krwi-dla-dzieci/
- https://epozytywnaopinia.pl/badania-kontrolne-u-dzieci-jak-czesto-nalezy-je-wykonywac
