Spis treści:
- Morfologia krwi - podstawowe badanie nie tylko przy bezsenności
- Bezsenność? Sprawdź ferrytynę i poziom żelaza
- Problemy ze snem a profil tarczycowy: TSH, FT3 I FT4
- Sen a glukoza i insulina. Gospodarka energetyczna pod lupą
- Nie śpisz? Zbadaj kortyzol - hormon stresu
- Witamina D a problemy ze snem
- Witamina B12 również odpowiada za sen
- Niedobór magnezu a zaburzenia snu
- Niewyspany? Sprawdź CRP i OB
Morfologia krwi - podstawowe badanie nie tylko przy bezsenności
Jednym z pierwszych badań, na które skieruje nas lekarz, gdy przychodzimy do niego z dowolnym problemem, będzie morfologia krwi. Jest to jedno z najprostszych i jednocześnie najbardziej informatywnych badań krwi. Pozwala wykryć m.in. niedokrwistość, stany zapalne czy zaburzenia odporności.
Anemia, zwłaszcza ta występująca w przebiegu niedoboru żelaza, może objawiać się nie zmęczeniem i osłabieniem, ale również uczuciem niepokoju, kołataniem serca i problemami ze snem, związanymi z tzw. zespołem niespokojnych nóg. Objaw ten znacząco utrudnia zasypianie i może powodować częste wybudzenia. Morfologia, która pozwala ocenić takie parametry jak hemoglobina, hematokryt czy liczba krwinek czerwonych to pierwszy krok w diagnostyce.
Bezsenność? Sprawdź ferrytynę i poziom żelaza
Nawet jeśli morfologia jest w normie, warto sprawdzić poziom żelaza i białka, które magazynuje jego zapasy - ferrytyny. Niski poziom ferrytyny może świadczyć o niedoborach żelaza jeszcze zanim rozwinie się pełnoobjawowa anemia.
Niedobór żelaza silnie powiązany jest ze zmęczeniem i zespołem niespokojnych nóg, o którym pisaliśmy wcześniej, a uzupełnienie niedoboru często prowadzi do poprawy jakości snu. Dlatego oznaczenie ferrytyny i żelaza to istotne badania przy przewlekłej bezsenności.
Problemy ze snem a profil tarczycowy: TSH, FT3 I FT4
Zaburzenia pracy tarczycy bardzo często wpływają na sen. Nadczynność tarczycy może powodować bezsenność, nadmierne budzenie się, kołatanie serca i uczucie niepokoju. Z kolei niedoczynność, choć częściej kojarzona z nadmierną sennością, może również powodować zaburzenia rytmu dobowego i pogorszenie jakości snu.
Podstawowym badaniem przy podejrzeniu zaburzeń pracy tarczycy jest TSH (przysadkowy hormon tyreotropowy, który steruje pracą tarczycy), a w razie wykrycia jego nieprawidłowości warto oznaczyć wolne frakcje hormonów tarczycy - fT3 i fT4. Warto wspomnieć, że w przypadku podejrzenia autoimmunologicznej choroby tarczycy dodatkowo oznacza się przeciwciała przeciwtarczycowe - aTPO i anty - TG.
Sen a glukoza i insulina. Gospodarka energetyczna pod lupą
Zaburzenia poziomu glukozy we krwi mogą wpływać na sen. Wahania glikemii, szczególnie spadki poziomu glukozy w nocy, mogą powodować wybudzenia, uczucie niepokoju, potliwość czy kołatanie serca. W takich przypadkach warto wykonać badanie glukozy na czczo wraz z oznaczeniem poziomu insuliny, w niektórych przypadkach lekarz może nas skierować na tzw. "krzywą cukrową" (OGTT). Zarówno cukrzyca, jak i insulinooporność i stan przedcukrzycowy bywają powiązane z zaburzeniami snu i przewlekłym zmęczeniem.
Nie śpisz? Zbadaj kortyzol - hormon stresu
Kortyzol to hormon wydzielany przez nadnercza, który odgrywa kluczową rolę w regulacji rytmu dobowego. Jego najwyższe stężenie powinno występować rano, a najniższe wieczorem i w pierwszej połowie nocy. Zaburzenia tego rytmu mogą prowadzić do trudności z zasypianiem, płytkiego snu i wybudzeń.
Oznaczenie porannego poziomu kortyzolu może być pomocne w ocenie funkcjonowania osi podwzgórze - przysadka - nadnercza. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić bardziej szczegółową diagnostykę, zwłaszcza dobowy profil wydzielania kortyzolu, jeśli podejrzewa zaburzenia hormonalne czy choroby nadnerczy.
Witamina D a problemy ze snem
Coraz więcej badań wskazuje na związek witaminy D z zaburzeniami snu. Niski poziom tej witaminy może wpływać na obniżenie nastroju, większą podatność na stres i problemy z regeneracją organizmu.
Wdrożenie niezbędnej suplementacji witaminą D może pomóc w poprawie samopoczucia i jakości snu, gdyż odkryto, że witamina ta bierze udział w syntezie melatoniny - kolejnego ważnego hormonu wpływającego na rytm okołodobowy. Ponadto, badania potwierdzają, że receptory dla witaminy D znajdują się w obszarach mózgu, odpowiedzialnych za sen.
Witamina B12 również odpowiada za sen
Niedobory witaminy B12 mogą prowadzić nie tylko do zaburzeń neurologicznych, obniżonego nastroju i drażliwości, ale także problemów ze snem. Witamina B12 odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz produkcji neuroprzekaźników odpowiedzialnych za regulację rytmu snu i czuwania. Ponadto, witamina B12 uczestniczy również w syntezie melatoniny, wpływającej na rytm okołodobowy.
Niedobór magnezu a zaburzenia snu
Choć poziom magnezu w surowicy nie zawsze odzwierciedla jego ogólnoustrojowe zasoby, badanie to może być pomocne w diagnostyce bezsenności. Magnez sprzyja relaksacji, a jego niedobór może powodować napięcie mięśniowe, skurcze i uczucie niepokoju, które utrudniają zasypianie. W przypadku podejrzenia niedoboru magnezu lekarz może zlecić suplementację, nawet jeśli wynik badania będzie jeszcze mieścił się w dolnych zakresach normy.
Niewyspany? Sprawdź CRP i OB
Popularne markery stanu zapalnego - CRP i OB - pomogą wykryć toczące się w organizmie procesy zapalne. Choć same w sobie CRP i OB nie są bezpośrednio powiązane z bezsennością, mogą one wskazywać na ogólnoustrojowe problemy, w przebiegu których występuje bezsenność, wymagające dalszej diagnostyki.
Bezsenność nie zawsze jest tylko problemem psychicznym lub wynikiem stresu, czasami u jej podłoża leżą zaburzenia somatyczne, niedobory, problem z gospodarką hormonalną czy przewlekły stan zapalny. Zaproponowane tu badania pomogą odkryć somatyczne podłoże bezsenności. Wykonanie ich może pomóc w identyfikacji problemu.
Kompleksowe podejście, łączące diagnostykę laboratoryjną, ocenę stylu życia oraz ewentualne wsparcie psychologiczne daje największą szansę na poprawę jakości snu i powrót do pełnej regeneracji organizmu.
Źródła:
•https://pin.health/symptoms/insomnia/
•https://www.getlabtest.com/news/post/how-blood-tests-can-help-diagnose-sleep-disorders
•https://www.healthline.com/health/vitamin-d-and-insomnia#whats-the-link
•Bouloukaki I, Lampou M, Raouzaiou KM, Lambraki E, Schiza S, Tsiligianni I. Association of Vitamin B12 Levels with Sleep Quality, Insomnia, and Sleepiness in Adult Primary Healthcare Users in Greece. Healthcare (Basel). 2023 Nov 23;11(23):3026.
•Gao Q, Kou T, Zhuang B, Ren Y, Dong X, Wang Q. The Association between Vitamin D Deficiency and Sleep Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2018 Oct 1;10(10):1395.
