Spis treści:
- Ochota na słodkie nie musi oznaczać cukrzycy
- Niewyspanie i stres mogą podkręcać apetyt
- Mózg zapamiętuje, kiedy należy się deser
- Przed miesiączką chęć na słodkie może rosnąć
- Czy cukier naprawdę uzależnia?
- Jak ograniczyć ciągłą ochotę na słodycze?
Ochota na słodkie nie musi oznaczać cukrzycy
Silny apetyt na słodycze sam w sobie nie jest charakterystycznym objawem cukrzycy. Przy tej chorobie częściej zwracają uwagę m.in. nasilone pragnienie, częste oddawanie moczu, nadmierny głód, zmęczenie, niewyjaśniona utrata masy ciała czy zaburzenia widzenia. Jeśli chęci na słodkie towarzyszą podobne symptomy, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać badania glikemii.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku hipoglikemii reaktywnej. To spadek poziomu glukozy pojawiający się zazwyczaj 2-4 godziny po posiłku. Może powodować głód, drżenie rąk, potliwość, kołatanie serca, osłabienie, a także wyraźną chęć zjedzenia czegoś słodkiego.
Zobacz również:
Niewyspanie i stres mogą podkręcać apetyt
Jedną z mniej oczywistych przyczyn zachcianek jest brak snu. Badania pokazują, że jego ograniczenie może zwiększać apetyt i zainteresowanie bardziej kalorycznym jedzeniem. W randomizowanym badaniu z udziałem młodych dorosłych skrócenie snu wiązało się m.in. z większą preferencją słodkiego smaku oraz wyższym poziomem greliny - hormonu związanego z odczuwaniem głodu.
Znaczenie ma również stres. U części osób zamiast odbierać apetyt, zwiększa ochotę na produkty wysokoenergetyczne, zwłaszcza bogate w cukier i tłuszcz. Słodycze mogą wtedy pełnić funkcję szybkiej nagrody lub sposobu na chwilową poprawę samopoczucia. Z czasem łatwo utrwala się schemat: stres - coś słodkiego - chwilowa ulga.
Mózg zapamiętuje, kiedy należy się deser
Zachcianki bywają też efektem wyuczonego nawyku. Jeśli przez lata po obiedzie pojawiała się czekolada albo podczas oglądania serialu zawsze otwieraliśmy paczkę ciastek, sam kontekst może z czasem uruchamiać chęć na konkretny smak. Badania nad cravingiem żywieniowym pokazują, że takie pragnienia mogą działać jak reakcje warunkowe.
Co ciekawe, restrykcyjne zakazy nie zawsze pomagają. Krótkotrwałe całkowite wykluczanie konkretnego produktu, np. czekolady, u części osób może zwiększać jego atrakcyjność i nasilać zachcianki.
Przed miesiączką chęć na słodkie może rosnąć
U części kobiet ochota na czekoladę i inne słodkie produkty nasila się przed miesiączką. Przeglądy badań wskazują, że w późnej fazie lutealnej mogą pojawiać się większy apetyt oraz silniejsze zachcianki na słodycze i desery.
Nie oznacza to jednak, że każda nagła chęć na czekoladę świadczy o niedoborze magnezu czy innego składnika odżywczego. Badania nad zachciankami wskazują, że znacznie większą rolę mogą odgrywać mechanizmy psychologiczne, nawyki i ograniczanie określonych produktów.
Zobacz również:
Czy cukier naprawdę uzależnia?
Sprawa jest bardziej skomplikowana, niż sugerują popularne nagłówki. Słodkie, wysoko przetworzone produkty oddziałują na układ nagrody i mogą sprzyjać utrwalaniu określonych zachowań żywieniowych.
Naukowcy nadal dyskutują jednak, czy sam cukier można uznać za substancję uzależniającą u ludzi. Część badań zwraca uwagę raczej na produkty wysoko przetworzone łączące duże ilości cukru i tłuszczu.
Jak ograniczyć ciągłą ochotę na słodycze?
Warto zacząć od podstaw: regularnych i sycących posiłków, odpowiedniej ilości snu oraz obserwowania, w jakich sytuacjach pojawia się chęć na słodkie. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca regularne jedzenie i planowanie wartościowych przekąsek - długie przerwy między posiłkami mogą sprzyjać sięganiu po przypadkowe słodycze. Pomocne może być też zastąpienie części z nich owocami, jogurtem naturalnym z owocami czy niewielką porcją gorzkiej czekolady.
Jeśli jednak zachcianki są bardzo silne, prowadzą do utraty kontroli nad jedzeniem albo towarzyszą im drżenie, potliwość, nadmierne pragnienie czy częste oddawanie moczu, warto poszukać przyczyny z pomocą lekarza.
