Spis treści:
- Czym jest dzika róża i gdzie rośnie?
- Dlaczego owoce dzikiej róży są tak cenione?
- Skład dzikiej róży. Jakie witaminy i związki bioaktywne zawiera?
- Dzika róża a odporność. Czy rzeczywiście wspiera organizm?
- Właściwości przeciwzapalne dzikiej róży
- Czy dzika róża może wspierać zdrowie stawów?
- Silne przeciwutleniacze w dzikiej róży. Jak chronią komórki?
- Co można zrobić z owoców dzikiej róży?
- Dzika róża. Czy warto włączyć ją do diety?
Czym jest dzika róża i gdzie rośnie?
Dzika róża to krzew powszechnie występujący w Europie. W Polsce można ją spotkać m.in. na obrzeżach lasów, przy drogach czy na nieużytkach. Roślina jest wyjątkowo odporna na niekorzystne warunki środowiskowe. Dobrze znosi suszę, ubogie gleby i nie wymaga specjalnej pielęgnacji, dlatego często występuje w stanie dzikim.
Jej charakterystyczne czerwone lub pomarańczowe owoce dojrzewają pod koniec lata i jesienią. Co ciekawe, z botanicznego punktu widzenia nie są one typowymi owocami. Powstają z rozrośniętego dna kwiatowego, które otacza właściwe owoce, niewielkie orzeszki znajdujące się wewnątrz.
Owoce dzikiej róży (Rosa L.), obejmujące m.in. gatunki Rosa canina oraz Rosa rugosa, wyróżniają się wysoką zawartością zróżnicowanych związków biologicznie aktywnych. Wśród surowców roślinnych strefy klimatu umiarkowanego należą do najbogatszych źródeł witaminy C, znanej z silnych właściwości przeciwutleniających. Profil witaminowy owoców uzupełniają tokoferole oraz karotenoidy. Stanowią one również istotne źródło makroelementów, takich jak fosfor, potas, wapń i magnez.
Owoce Rosa canina charakteryzują się ponadto obecnością cukrów prostych (m.in. fruktozy, glukozy i trehalozy) oraz polisacharydów, w tym pektyn. Z kolei w owocach Rosa rugosa identyfikowane są również związki fenolowe, takie jak kwas galusowy i genisteinowy, wykazujące aktywność przeciwgrzybiczą i przeciwwirusową.
Ze względu na bogaty skład fitochemiczny owoce dzikiej róży znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym, a także w fitoterapii oraz aromaterapii. W medycynie naturalnej stosowane są wspomagająco w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego, chorobach nerek, przeziębieniach, nadkwasocie oraz chorobie wrzodowej. Na rynku farmaceutycznym dostępne są również preparaty wykorzystywane w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienia tętniczego oraz niedokrwistości.
W ostatnich latach szczególne zainteresowanie wzbudził obecny w owocach dzikiej róży galaktolipid (GOPO), który wykazuje działanie przeciwzapalne i może być skuteczny w łagodzeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów.
Dlaczego owoce dzikiej róży są tak cenione?
Przez stulecia owoce dzikiej róży wykorzystywano przede wszystkim jako naturalne źródło witaminy C. W czasach, gdy dostęp do świeżych owoców zimą był ograniczony, stanowiły cenny element tradycyjnej medycyny ludowej.
Współczesne badania pokazują jednak, że ich wartość nie ogranicza się wyłącznie do jednej witaminy. Owoce dzikiej róży zawierają cały zestaw substancji biologicznie czynnych, które mogą korzystnie wpływać na funkcjonowanie organizmu.
Skład dzikiej róży. Jakie witaminy i związki bioaktywne zawiera?
Największą sławę dzika róża zawdzięcza bardzo wysokiej zawartości witaminy C. W zależności od odmiany jej stężenie może być nawet kilkukrotnie wyższe niż w wielu popularnych cytrusach.
Badania fitochemiczne wykazały, że owoce dzikiej róży zawierają również:
- polifenole,
- flawonoidy,
- karotenoidy, w tym beta-karoten i likopen,
- kwasy organiczne, m.in. jabłkowy i cytrynowy,
- pektyny,
- błonnik pokarmowy,
- nienasycone kwasy tłuszczowe obecne w nasionach.
Owoce dzikiej róży należą do jednych z najbogatszych naturalnych źródeł przeciwutleniaczy, które m.in. pomagają neutralizować wolne rodniki i wspierają ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.
Dzika róża a odporność. Czy rzeczywiście wspiera organizm?
Dzika róża od dawna kojarzona jest ze wsparciem odporności, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Takie działanie nie wynika wyłącznie z obecności witaminy C. Naukowcy wskazują, że znaczenie mogą mieć również flawonoidy, polifenole i inne związki przeciwutleniające, które pomagają chronić komórki układu odpornościowego przed działaniem stresu oksydacyjnego.
Dzięki swoim właściwościom dzika róża może stanowić cenne uzupełnienie zbilansowanej diety wspierającej prawidłowe funkcjonowanie naturalnych mechanizmów obronnych organizmu.
Właściwości przeciwzapalne dzikiej róży
Jednym z najlepiej udokumentowanych działań dzikiej róży jest jej potencjał przeciwzapalny. Badacze podkreślają, że efekt ten jest wynikiem współdziałania wielu substancji bioaktywnych obecnych w owocach, między innymi:
- polifenoli,
- flawonoidów,
- karotenoidów,
- galaktolipidów,
- kwasów tłuszczowych.
Związki te mogą wpływać na procesy zapalne zachodzące w organizmie i ograniczać aktywność niektórych enzymów odpowiedzialnych za produkcję mediatorów stanu zapalnego.
Czy dzika róża może wspierać zdrowie stawów?
Przeglądy naukowe wskazują, że ekstrakty z dzikiej róży mogą pomagać zmniejszać dolegliwości bólowe i poprawiać komfort funkcjonowania u osób cierpiących na chorobę zwyrodnieniową stawów. Mechanizm tego działania wiązany jest przede wszystkim z obecnością galaktolipidów oraz innych substancji o właściwościach przeciwzapalnych.
Silne przeciwutleniacze w dzikiej róży. Jak chronią komórki?
Wolne rodniki powstają w organizmie każdego dnia, zarówno podczas naturalnych procesów metabolicznych, jak i pod wpływem czynników środowiskowych, takich jak zanieczyszczenia powietrza czy promieniowanie UV.
Owoce dzikiej róży zawierają liczne przeciwutleniacze, które pomagają ograniczać skutki stresu oksydacyjnego. Należą do nich przede wszystkim polifenole, flawonoidy oraz karotenoidy.
To właśnie dzięki wysokiej aktywności antyoksydacyjnej dzika róża jest przedmiotem zainteresowania naukowców badających profilaktykę chorób przewlekłych.
Co można zrobić z owoców dzikiej róży?
Dzika róża znajduje zastosowanie zarówno w kuchni, jak i fitoterapii.
Najczęściej przygotowuje się z niej:
- herbaty i napary,
- syropy,
- konfitury i dżemy,
- przeciery owocowe,
- ekstrakty roślinne.
Dużą popularnością cieszy się również olej pozyskiwany z nasion dzikiej róży, który wykorzystywany jest w kosmetologii ze względu na swoje właściwości pielęgnacyjne i regenerujące.
Dzika róża. Czy warto włączyć ją do diety?
Dzika róża to jedna z najcenniejszych rodzimych roślin o właściwościach prozdrowotnych. Jej owoce dostarczają nie tylko dużych ilości witaminy C, ale także polifenoli, flawonoidów i karotenoidów. Dzięki temu mogą wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu, pomagać w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym i stanowić wartościowy składnik codziennej diety. Naukowcy zwracają uwagę na jej potencjalny wpływ na odporność, ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym oraz wspomaganie zdrowia stawów.
Źródła:
Chrubasik C. et al., The evidence for clinical efficacy of rose hip and seed: a systematic review, Phytotherapy Research (2006)
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK72385/
Jóźef Gruenwald et al., Rosa canina - Rose hip pharmacological ingredients and molecular mechanisms, Phytomedicine (2019)
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0944711319301278
Rutkowska J., Adamska A., Pielat M., Białek M., 2012: Porównanie składu i właściwości owoców dzikiej róży (Rosa rugosa) utrwalanych metodami liofilizacji i suszenia konwencjonalnego. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 4(83), s. 32-43.
https://wydawnictwo.pttz.org/wp-content/uploads/2015/02/03_Rutkowska.pdf
