Wigilia przy celiakii i nietolerancji glutenu
Kiedy planujemy wigilijne menu bez glutenu, okazuje się, że z wieloma daniami radzimy sobie bez najmniejszego wysiłku. Ryba? Nie ma problemu, o ile nie przygotujemy jej w panierce ani nie użyjemy gotowych mieszanek przypraw - często zawierają ukryty gluten. Najbezpieczniej też sięgać po pieprz i sól, mające certyfikat bezglutenowy. Co prawda te przyprawy w czystej postaci go nie zawierają, ale czasami dochodzi do zanieczyszczeń w fabryce.
Odrobinę więcej uwagi wymagają dania mączne - pierogi, krokiety czy uszka. Kiedyś wydawały się nie do odtworzenia w wersji bezglutenowej, ale dziś mamy naprawdę świetne zamienniki. Dzięki nim przygotujemy tradycyjne potrawy, które smakują niemal identycznie jak tradycyjne.
Kto powinien sięgać po bezglutenowe dania?
Po bezglutenowe dania muszą sięgać przede wszystkim osoby chorujące na celiakię. W ich przypadku to konieczność medyczna. Nawet niewielkie ilości glutenu powodują u nich uszkodzenie jelit i poważne konsekwencje zdrowotne.
Dania bez glutenu powinny wybierać też osoby z nieceliakalną nadwrażliwością na gluten, czyli takie, które po spożyciu glutenu odczuwają m.in. bóle brzucha, wzdęcia, zmęczenie czy bóle głowy.
Bezglutenowe krokiety, pierogi czy uszka docenią także osoby, które mają wrażliwe jelita, oraz borykające się z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi. Czasem dieta bezglutenowa jest zalecana indywidualnie przez lekarza lub dietetyka, np. przy chorobie Hashimoto czy IBS.
Bezglutenowe pierogi ruskie
Zacznijmy od klasyka, za którym wiele osób z celiakią tęskni najbardziej. Najlepsze ciasto pierogowe bez glutenu powstaje z mieszanek chlebowych. Dają elastyczność, sprężystość i świetnie znoszą wałkowanie.
Ciasto do pierogów:
- 300 g bezglutenowej mieszanki chlebowej,
- 170 ml gorącej wody,
- 1 jajko,
- szczypta soli,
- 3-4 łyżki oleju.
Farsz ruski:
- 400 g ugotowanych ziemniaków,
- 250 g półtłustego twarogu,
- 2 średnie cebule,
- olej do smażenia,
- sól i pieprz bezglutenowe.
Przygotowanie:
Ziemniaki rozdrabniamy praską, twaróg kruszymy widelcem. Cebulę drobno siekamy, podsmażamy na niewielkiej ilości oleju, aż się zeszkli - zostawiamy do ostudzenia. Łączymy składniki, doprawiamy obficie solą i pieprzem, tworząc zwarty farsz.
W misce mieszamy mąkę z solą i jajkiem. Wlewamy stopniowo gorącą wodę, szybko mieszając. Zagniatamy masę rękami, a na koniec dodajemy olej i jeszcze chwilę wyrabiamy. Gotowe ciasto owijamy folią i odkładamy na kilkanaście minut. Następnie wałkujemy cienko, wycinamy kółka, nadziewamy i lepimy. Gotujemy w osolonej wrzącej wodzie. Wyjmujemy łyżką durszlakową dwie minuty po tym, jak wypłyną na powierzchnię.
Bezglutenowe krokiety z kapustą i pieczarkami
Na wielu polskich stołach wigilijnych pojawiają się krokiety z kapustą i pieczarkami. Na szczęście i w tym klasyku zwykłą mąkę można zastąpić bezglutenową wersją.
Farsz krokietowy:
- 1 kg pieczarek,
- 500 g kiszonej kapusty,
- 2 duże cebule,
- 60 ml oleju,
- sól i pieprz bezglutenowe.
Ciasto naleśnikowe:
- 2 jajka,
- 150 g bezglutenowej mąki uniwersalnej,
- 280 ml mleka,
- olej do smażenia,
- sól,
- bezglutenowa bułka tarta do panierowania.
Przygotowanie:
Najpierw gotujemy posiekaną kapustę, by zmiękła. Oczyszczamy i kroimy drobno cebule i pieczarki. Podsmażamy je na oleju: najpierw cebulę, a gdy się zeszkli, dodajemy pieczarki. Pozostawiamy patelnię na ogniu, aż odparuje woda, następnie doprawiamy i jeszcze kilka minut dusimy całość. Na koniec dodajemy odcedzoną kapustę, smażymy chwilę, po czym odstawiamy do wystudzenia.
Pora przygotować naleśniki. Do bezglutenowej mąki dodajemy jajka, mleko i sól. Miksujemy, aż powstanie gładkie ciasto. Na patelni rozgrzewamy odrobinę oleju, smażymy cienkie naleśniki. Gdy będą gotowe, nakładamy na nie farsz, zawijamy, formujemy krokiety i panierujemy w roztrzepanym jajku i bułce tartej. Smażymy ponownie na złoto.
Bezglutenowe uszka z grzybami
Niektórzy do barszczu zamiast krokietów wolą uszka z grzybami. To danie również zawiera mąkę, ale wystarczy zastąpić ją bezglutenową mieszanką. Z poniższych składników ulepimy aż sto sztuk!
Ciasto na uszka:
- 300 g bezglutenowej mąki chlebowej,
- 150 ml wrzątku,
- 2 łyżki oleju,
- 1 łyżeczka soli bez glutenu.
Farsz grzybowy:
- 50 g suszonych grzybów,
- 1 cebula,
- 20 g masła,
- liście laurowe, ziele angielskie bez glutenu,
- sól i pieprz bezglutenowe.
Przygotowanie:
Grzyby moczymy całą noc w gorącej wodzie z dodatkiem ziela angielskiego i liści laurowych. Rano przez godzinę gotujemy je pod przykryciem na małym ogniu w tym samym płynie. Po ostudzeniu bardzo drobno siekamy. Cebulę oczyszczamy, kroimy w kostkę i podsmażamy na maśle, łączymy z grzybami i doprawiamy. Chwilę podsmażamy, aż farsz odparuje.
Mąkę mieszamy z solą, stopniowo wlewamy wrzątek, wyrabiamy. Następnie dodajemy olej i jeszcze chwilę zagniatamy. Ciasto odstawiamy pod folią na 15 minut. Po tym czasie podsypujemy stolnicę mąką bezglutenową i wałkujemy ciasto. Wykrawamy małe kółka kieliszkiem, nakładamy na nie farsz i lepimy pierożki. Następnie dwa rogi zlepiamy ze sobą, by powstało uszko. Gotujemy we wrzącej osolonej wodzie, wyjmujemy łyżką durszlakową dwie minuty po tym, jak wypłyną na powierzchnię.
Bezglutenowa kutia
Na stołach rodzin pochodzących z dawnych Kresów Wschodnich nie może zabraknąć kutii. A dobra wiadomość brzmi: wystarczy wymienić zboże na brązowy ryż, aby była całkowicie bezglutenowa.
Składniki:
- 440 g brązowego ryżu okrągłego,
- 280 g maku,
- 1,2 l wody,
- 15 suszonych daktyli,
- 120 ml miodu,
- 8 suszonych śliwek,
- 20 ml ekstraktu migdałowego,
- 50 g płatków migdałowych,
- sól bez glutenu.
Przygotowanie:
Mak mielimy w młynku. Ryż płuczemy, dodajemy zmielony mak, zalewamy wodą i solą. Gotujemy ok. 40-50 minut, aż całość wchłonie płyn. Do gorącej masy dodajemy posiekane daktyle, śliwki, miód i płatki migdałowe. Całość chłodzimy i dekorujemy bakaliami.
Bezglutenowe menu wigilijne wcale nie musi daleko odbiegać od tego tradycyjnego. Wymaga po prostu zamiany składników i uważności na etykiety. Smak pozostaje ten sam - świąteczny. Jeśli zadbamy o szczegóły, nikt nawet nie zauważy, że na stole królują potrawy bez glutenu. Smacznych świąt.
