Spis treści:
- Dwa małe białka, które mogą mieć duże znaczenie
- Mniej stresu oksydacyjnego?
- Nie chodzi o jeden "superprodukt"
- Co więc może robić dieta śródziemnomorska?
- Na czym polega dieta śródziemnomorska?
Dwa małe białka, które mogą mieć duże znaczenie
Autorzy badania zainteresowali się dwoma tzw. mikroproteinami: Humanin i SHMOOSE. To niewielkie cząsteczki produkowane w związku z aktywnością mitochondrialnego DNA. Wcześniejsze badania sugerowały, że mogą uczestniczyć m.in. w regulacji starzenia, metabolizmu, odpowiedzi na stres komórkowy oraz ochronie układu nerwowego i sercowo-naczyniowego.
Naukowcy przeanalizowali 49 osób w średnim wieku 78 lat, uczestniczących wcześniej w badaniu dotyczącym migotania przedsionków. Uczestników podzielono według stopnia przestrzegania zasad diety śródziemnomorskiej. Okazało się, że osoby przestrzegające zalecenia miały we krwi wyższe stężenia zarówno Humanin, jak i SHMOOSE.
To jednak nie wszystko. Poziom SHMOOSE był wyższy u osób spożywających więcej oliwy z oliwek i jedzących mniej rafinowanego pieczywa. Humanin z kolei wiązał się ze spożyciem oliwy, ryb i roślin strączkowych.
Zobacz również:
Mniej stresu oksydacyjnego?
Szczególnie interesujący jest związek Humanin ze stresem oksydacyjnym. Badacze zaobserwowali odwrotną zależność między stężeniem Humanin a aktywnością Nox2 - enzymu uczestniczącego w produkcji reaktywnych form tlenu. Zależność ta pozostawała istotna również po uwzględnieniu płci i BMI.
Nie oznacza to jeszcze, że dieta śródziemnomorska podnosi poziom Humanin i dzięki temu chroni serce. Badanie było przekrojowe, przeprowadzono je na bardzo małej grupie osób, a sami autorzy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, aby ustalić związek przyczynowo-skutkowy. Jest to jednak interesująca hipoteza dotycząca tego, jak dieta może wpływać na zdrowie na poziomie komórkowym.
Nie chodzi o jeden "superprodukt"
Wyniki dobrze pokazują też, dlaczego dieta śródziemnomorska jest czymś więcej niż modą na oliwę z oliwek. Jej podstawą są warzywa, owoce, pełne ziarna, rośliny strączkowe, orzechy i oliwa extra virgin, przy regularnym spożyciu ryb oraz ograniczeniu czerwonego i przetworzonego mięsa. Dostarcza dużej ilości błonnika, nienasyconych kwasów tłuszczowych i polifenoli.
I właśnie cały wzorzec żywienia, a nie pojedynczy składnik, wydaje się mieć znaczenie.
Potwierdzają to również wcześniejsze badania. W badaniu PREDIMED, obejmującym 7447 osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, dieta śródziemnomorska wzbogacona oliwą extra virgin lub mieszanką orzechów wiązała się z mniejszą częstością poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych niż dieta kontrolna. Po ponownej analizie danych, przeprowadzonej po wykryciu problemów z randomizacją części uczestników, efekt pozostał widoczny.
Zobacz również:
Co więc może robić dieta śródziemnomorska?
Naukowcy wskazują kilka potencjalnie nakładających się mechanizmów. Dieta dostarcza substancji o działaniu przeciwutleniającym i przeciwzapalnym, korzystnych tłuszczów oraz błonnika. Wcześniejsze prace wiązały jej stosowanie z mniejszym stresem oksydacyjnym, korzystniejszym profilem metabolicznym i mniejszą aktywnością szlaków związanych z produkcją reaktywnych form tlenu.
Nowe badanie dodaje do tej listy mitochondrialne mikroproteiny. Humanin i SHMOOSE mogą okazać się w przyszłości biomarkerami pokazującymi, w jaki sposób organizm reaguje na określony sposób odżywiania. Na razie pozostaje to jednak obiecującą hipotezą, a nie podstawą do tworzenia nowych terapii czy suplementów.
Najważniejszy wniosek jest prostszy: dieta śródziemnomorska może wpływać na organizm na wiele sposobów. Pomaga m.in. utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu, ograniczać stan zapalny i stres oksydacyjny, a także wspierać pracę mitochondriów.
Dlatego ważne jest nie to, by znaleźć jeden "najzdrowszy" produkt, ale by spojrzeć na dietę jako całość. Warzywa, owoce, strączki, pełne ziarna, orzechy, ryby i oliwa powinny pojawiać się na talerzu częściej, a wysoko przetworzona żywność, czerwone i przetworzone mięso oraz produkty z dużą ilością rafinowanych składników rzadziej. To sposób odżywiania, którego korzyści zdrowotne potwierdzają liczne badania.
Na czym polega dieta śródziemnomorska?
Dieta śródziemnomorska to przede wszystkim żywność pochodzenia roślinnego z ograniczonymi produktami pochodzenia zwierzęcego. Największy nacisk kładzie się na warzywa, owoce, nasiona strączkowe, a także produkty z pełnego ziarna. Duża ilość błonnika pokarmowego w warzywach i owocach sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Pektyny zawarte w wielu owocach obniżają natomiast stężenie cholesterolu we krwi i mają korzystny wpływ na poziom glukozy u osób z hiperglikemią.
Nie ma diety śródziemnomorskiej bez oliwy z oliwek, która jest bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Oliwa zawiera również witaminy E i K oraz przeciwutleniacze, które chronią organizm przed negatywnym wpływem wolnych rodników. Badania wykazały, że już pół łyżki stołowej oliwy dziennie obniża śmiertelność z powodu chorób układu krwionośnego.
Z produktów zwierzęcych najczęściej proponowane są ryby, chudy nabiał oraz owoce morza. To, czego unikamy w diecie śródziemnomorskiej, to oczywiście żywność przetworzona, słodycze, a także czerwone mięso.
Źródło:
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1727012/full
