Spis treści:
- Kawa, tłuszcz i mięśnie. Co odkryli naukowcy?
- Masa ciała to nie wszystko. Liczy się skład
- Kawa wpływa także na hormony płciowe
- Kawa a metabolizm cukrów
- Kawa poprawia zdrowie metaboliczne
- Czy kawa naprawdę odchudza?
- Cenna jest nie tylko kofeina
- Czy warto pić więcej kawy?
- Kawa wciąż interesuje naukowców
Kawa, tłuszcz i mięśnie. Co odkryli naukowcy?
Badanie przeprowadzili naukowcy z University of Oulu w Finlandii, którzy wykorzystali dane 2264 osób w wieku 46 lat.. Analizowano ich zwyczaje dotyczące picia kawy oraz szereg parametrów metabolicznych, hormonalnych i związanych ze składem ciała.
Wyniki były interesujące. Osoby należące do grup o większym spożyciu kawy miały niższy procent tkanki tłuszczowej, mniejszą masę tłuszczu oraz mniej tłuszczu trzewnego. Jednocześnie charakteryzowały się większą masą mięśni szkieletowych.
To szczególnie interesujące dlatego, że różnice te nie były po prostu odzwierciedleniem masy ciała. BMI uczestników poszczególnych grup było bowiem podobne. Oznacza to, że osoby pijące więcej kawy niekoniecznie ważyły mniej, ale ich organizm miał inny skład - mniej tłuszczu i więcej tkanki mięśniowej.
Zobacz również:
Masa ciała to nie wszystko. Liczy się skład
BMI jest przydatnym, ale dość uproszczonym wskaźnikiem. Nie mówi bowiem, ile kilogramów masy ciała stanowi tłuszcz, a ile mięśnie. Dwie osoby mogą mieć identyczne BMI, a jednocześnie zupełnie inny skład ciała. Z punktu widzenia zdrowia metabolicznego szczególnie istotna jest natomiast ilość tłuszczu trzewnego, czyli tkanki tłuszczowej gromadzącej się wokół narządów wewnętrznych.
W fińskim badaniu większe spożycie kawy wiązało się właśnie z mniejszą ilością tego rodzaju tłuszczu.
Kawa wpływa także na hormony płciowe
Naukowcy przyjrzeli się także hormonom płciowym i to właśnie tutaj pojawiła się jedna z najbardziej interesujących części badania.
U mężczyzn większe spożycie kawy było związane z wyższym poziomem testosteronu całkowitego oraz testosteronu biodostępnego, a także z wyższym poziomem SHBG, czyli białka odpowiedzialnego za transport hormonów płciowych we krwi.
Jednocześnie odnotowano niższe wartości testosteronu wolnego i wskaźnika wolnych androgenów (FAI). Nie jest to więc prosta zależność typu "więcej kawy to więcej testosteronu". Profil hormonalny okazał się znacznie bardziej złożony.
U kobiet zależności były słabsze. Większe spożycie kawy wiązało się przede wszystkim z wyższym poziomem SHBG oraz niższymi wartościami wolnego testosteronu i FAI. To właśnie różnice między płciami zwróciły szczególną uwagę badaczy.
Kawa a metabolizm cukrów
Na tym jednak nie kończą się obserwacje fińskich naukowców. U mężczyzn większe spożycie kawy było również związane z korzystniejszym profilem glukozowo-insulinowym.
Badacze analizowali m.in. stężenia glukozy i insuliny, a uczestnicy przechodzili test obciążenia glukozą. Wyniki wskazywały na korzystniejsze parametry gospodarki insulinowej u mężczyzn pijących więcej kawy. Takiej wyraźnej zależności nie zaobserwowano u kobiet.
Może to być istotne, ponieważ zaburzenia wrażliwości na insulinę są jednym z czynników związanych z rozwojem cukrzycy typu 2 i innych problemów metabolicznych. Nie oznacza to jednak, że kawa leczy insulinooporność czy chroni przed cukrzycą.
Kawa poprawia zdrowie metaboliczne
Badacze przeanalizowali również metabolity znajdujące się we krwi. Szczególną uwagę zwróciły aminokwasy rozgałęzione, określane skrótem BCAA.
Są to leucyna, izoleucyna i walina - aminokwasy niezbędne, które pełnią ważne funkcje w organizmie, m.in. uczestniczą w procesach związanych z metabolizmem i mięśniami.
W badaniu osoby pijące więcej kawy miały niższe stężenia BCAA we krwi. Co istotne, zależność tę obserwowano zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Podwyższone stężenia tych aminokwasów były wcześniej wiązane m.in. z insulinoopornością, cukrzycą typu 2, chorobami układu krążenia i stłuszczeniem wątroby.
To może być jedna z poszlak pomagających wyjaśnić, dlaczego kawa w niektórych badaniach epidemiologicznych wiąże się z korzystniejszym zdrowiem metabolicznym.
Czy kawa naprawdę odchudza?
Wyniki mogą być interesujące dla osób, które próbują schudnąć, ponieważ większe spożycie kawy było związane z mniejszą ilością tkanki tłuszczowej. Nie można jednak na tej podstawie powiedzieć, że kawa powoduje redukcję masy ciała bezpośrednio.
Badanie miało charakter przekrojowy. Oznacza to, że naukowcy analizowali dane z jednego momentu, a nie obserwowali uczestników przez wiele lat, sprawdzając, czy zwiększenie spożycia kawy rzeczywiście prowadziło do utraty tłuszczu.
Możliwe więc, że działa tutaj zupełnie inny mechanizm. Osoby pijące kawę mogą różnić się od osób, które jej nie piją, również pod względem diety, aktywności fizycznej czy innych elementów stylu życia. Co prawda naukowcy uwzględnili w analizach m.in. BMI, wykształcenie, palenie papierosów, aktywność fizyczną i spożycie alkoholu, ale nie można całkowicie wykluczyć wpływu innych czynników.
Cenna jest nie tylko kofeina
Kawa jest znacznie bardziej skomplikowanym napojem, niż mogłoby się wydawać. Zawiera ponad tysiąc substancji biologicznie czynnych, a jej skład zależy m.in. od rodzaju ziaren, sposobu palenia i przygotowania napoju. Dlatego naukowcy nie wiedzą jeszcze, która substancja odpowiada za zaobserwowane zależności.
Co więcej, korzystne wyniki dotyczące kawy nie oznaczają automatycznie, że można uzyskać taki sam efekt za pomocą samej kofeiny. Potrzebne są kolejne badania, które pozwolą ustalić, czy za obserwowanymi zmianami stoją kofeina, polifenole, kwasy chlorogenowe czy inne składniki kawy.
Czy warto pić więcej kawy?
Nowe badanie dostarcza kolejnych interesujących argumentów za tym, że kawa może mieć bardziej złożony wpływ na organizm, niż tylko pobudzanie ale równocześnie nie jest to powód, by zwiększać ilość spożycia kawy lub - co gorsza - zmuszać się do jej picia.
Warto też pamiętać, że znaczenie ma sposób przygotowania kawy. Zupełnie czym innym jest czarna kawa bez dodatków, a czym innym napój zawierający dużo cukru, syropów czy śmietanki. Dodatkowe kalorie mogą całkowicie zmienić bilans energetyczny napoju.
Kawa wciąż interesuje naukowców
Fińskie badanie nie dowodzi, że kawa odchudza, buduje mięśnie czy podnosi testosteron, ale pokazuje coś bardzo interesującego: u osób regularnie pijących więcej kawy zaobserwowano charakterystyczny profil metaboliczny, inną kompozycję ciała oraz zmiany w poziomie hormonów płciowych.
To kolejny element układanki, która pokazuje, że wpływ kawy na zdrowie jest znacznie bardziej złożony. Naukowcy chcą teraz sprawdzić, czy zaobserwowane zależności utrzymują się w dłuższej perspektywie i czy rzeczywiście wynikają ze spożywania kawy.
Źródła:
https://link.springer.com/article/10.1007/s00394-026-04038-z
