Spis treści:
- Jabłka, kiwi, cytrusy i arbuz pod lupą naukowców
- Dlaczego właśnie owoce mogą służyć jelitom?
- A co z borówkami, malinami i truskawkami?
- Samo jedzenie owoców nie wystarczy
Najnowsze dane American Cancer Society pokazują, że w Stanach Zjednoczonych w latach 2013-2022 liczba diagnoz raka jelita grubego u osób poniżej 50. roku życia rosła średnio o 2,9 proc. rocznie. Wciąż nie wiadomo dokładnie, co odpowiada za ten trend. Pod uwagę bierze się m.in. otyłość, brak aktywności fizycznej, sposób żywienia oraz zmiany zachodzące w mikrobiomie jelitowym.
Jabłka, kiwi, cytrusy i arbuz pod lupą naukowców
Ciekawe wyniki przyniosła metaanaliza 24 badań obserwacyjnych obejmujących łącznie ponad milion uczestników. Naukowcy porównali spożycie różnych rodzajów owoców z częstością występowania raka jelita grubego.
Najsilniejszy związek zaobserwowano w przypadku arbuza. Wyższe jego spożycie wiązało się z około 26 proc. niższym ryzykiem zachorowania. W przypadku jabłek było to około 25 proc., kiwi - 13 proc., a owoców cytrusowych - 9 proc.
Nie oznacza to jednak, że kilka plasterków arbuza czy jedno jabłko dziennie automatycznie obniżą ryzyko nowotworu o podaną wartość. Badania miały charakter obserwacyjny, dlatego pokazują zależność, ale nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego.
Zobacz również:
Dlaczego właśnie owoce mogą służyć jelitom?
Jednym z najważniejszych składników jest błonnik pokarmowy. Nie jest trawiony w taki sam sposób jak większość składników żywności, a jego część trafia do jelita grubego, gdzie może być wykorzystywana przez bakterie jelitowe.
W wyniku fermentacji powstają m.in. krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak maślan. Błonnik zwiększa również objętość stolca i pomaga skrócić czas pasażu jelitowego. World Cancer Research Fund uznaje dowody na związek między wysokim spożyciem błonnika a niższym ryzykiem raka jelita grubego za mocne.
Jabłka dostarczają m.in. pektyn i polifenoli, kiwi błonnika oraz witaminy C, cytrusy są źródłem flawonoidów i witaminy C, a arbuz zawiera m.in. likopen. Nie chodzi jednak o jeden konkretny związek. Znacznie ważniejsza wydaje się różnorodna dieta oparta na wielu produktach roślinnych.
A co z borówkami, malinami i truskawkami?
Owoce jagodowe często pojawiają się w zaleceniach zdrowego żywienia ze względu na zawartość błonnika, polifenoli i innych związków roślinnych. W przytoczonej metaanalizie nie wykazano jednak dla nich istotnego statystycznie związku ze zmniejszeniem ryzyka raka jelita grubego. Nie oznacza to, że nie warto ich jeść - są dobrym elementem urozmaiconej diety, ale nie powinno się przedstawiać ich jako produktu chroniącego przed nowotworem.
Zobacz również:
Samo jedzenie owoców nie wystarczy
Polskie Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podkreśla, że znaczenie ma cały sposób żywienia. Ryzyko raka jelita grubego zwiększają m.in. dieta uboga w błonnik i produkty roślinne, nadmierne spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa oraz alkoholu. Znaczenie mają również nadwaga, mała aktywność fizyczna, palenie tytoniu, wiek, choroby zapalne jelit i predyspozycje genetyczne.
Dlatego zamiast szukać jednego "najzdrowszego" owocu, lepiej regularnie sięgać po różne warzywa, owoce, pełne ziarna i rośliny strączkowe. WCRF zaleca co najmniej 400 g różnych warzyw i owoców dziennie oraz dietę dostarczającą około 30 g błonnika.
Dieta nie zastępuje też profilaktyki. Rak jelita grubego we wczesnym stadium może nie powodować żadnych dolegliwości, dlatego znaczenie mają badania przesiewowe. W Polsce z bezpłatnej kolonoskopii profilaktycznej mogą korzystać m.in. osoby w wieku 50-65 lat oraz osoby w wieku 40-49 lat, jeśli ich krewny pierwszego stopnia chorował na raka jelita grubego.
