Spis treści:
- Czym jest refluks żołądkowo - przełykowy
- Refluks żołądkowo-przełykowy - objawy
- Refluks żołądkowo - przełykowy. Możliwe przyczyny
- Dieta pomaga w chorobie refluksowej przełyku
- Dieta na refluks: tych rzeczy unikaj
- Dieta na refluks: co można jeść?
- Refluks żołądkowo-przełykowy. Najważniejsze zasady żywieniowe
Czym jest refluks żołądkowo - przełykowy
Choroba refluksowa (GERD), czyli refluks żołądkowo-przełykowy, to cofanie się kwaśnej treści z żołądka do przełyku. W początkowym etapie leczenia stawia się przede wszystkim na zmiany w stylu życia oraz dietę, która pomaga łagodzić objawy i unikać ich nasilenia.
U osób z refluksem, dolny zwieracz przełyku jest osłabiony lub uszkodzony, co powoduje, że kwas żołądkowy i pokarm mogą cofać się do przełyku. Objawia się to m.in. zgagą, która jest uczuciem pieczenia za mostkiem lub w okolicach przełyku. Refluks może także powodować inne nieprzyjemne objawy, takie jak ból w klatce piersiowej, puste odbijanie, chrypkę, kaszel, problemy z połykaniem czy ból gardła.
Refluks żołądkowo-przełykowy - objawy
Objawy refluksu mogą się u różnych osób różnić pod względem intensywności i częstotliwości. Najczęściej jednak należą do nich:
- zgaga, czyli uczucie pieczenia i dyskomfortu za mostkiem lub w górnej części brzucha. Zgaga często występuje po jedzeniu i może nasilać się w pozycji leżącej lub pochylonej.
- puste odbijanie,
- bóle w nadbrzuszu,
- ból w klatce piersiowej o charakterze pieczenia lub ucisku,
- chrypka i kaszel,
- nudności i wymioty,trudności z połykaniem, które mogą występować w zaawansowanych przypadkach refluksu żołądkowego.
Warto zaznaczyć, że u jednych pacjentów objawy mogą być łagodne i sporadyczne, podczas gdy u innych osób mogą być ciężkie i utrudniać codzienne funkcjonowanie
Refluks żołądkowo - przełykowy. Możliwe przyczyny
Refluks żołądkowo-przełykowy jest najczęściej spowodowany osłabieniem lub nieprawidłowym działaniem zwieracza dolnego przełyku (LES), który jest mięśniowym pierścieniem oddzielającym przełyk od żołądka. Gdy zwieracz ten nie działa prawidłowo, treść żołądka, w tym kwas żołądkowy, może cofać się do przełyku, powodując podrażnienie błony śluzowej i wywołując objawy refluksu.
Główne przyczyny refluksu:
- Osłabienie dolnego zwieracza przełyku.
- Zaburzenia perystaltyki przełyku, czyli nieprawidłowości w rytmicznych skurczach mięśni, które pomagają transportować pokarm w dół przełyku.
- Palenie tytoniu, które może wpływać na funkcjonowanie dolnego zwieracza przełyku.
- Spożywanie niektórych pokarmów i napojów, takich jak tłuste potrawy, kofeina, alkohol, czekolada, mięta, pikantne i kwaśne potrawy, które mogą nasilać objawy refluksu.
- Zbyt duża ilość pokarmu w żołądku. Spożycie dużej ilości jedzenia lub picie zbyt dużej ilości płynów jednocześnie może zwiększyć ryzyko refluksu.
- Otyłość, która może zwiększać ciśnienie w jamie brzusznej i wywierać nacisk na dolny zwieracz przełyku.
- Stres może wpływać na ruchy żołądka i wpływać na ryzyko wystąpienia refluksu.
Leczenie GERD powinno być kompleksowe i obejmować zarówno farmakoterapię, jak i zmianę stylu życia, w tym dietę. W ostateczności sięga się po metody chirurgiczne.
Pamiętaj! Jeśli masz podejrzenie, że cierpisz na refluks (GERD) lub doświadczasz niepokojących objawów, skonsultuj się z lekarzem w celu odpowiedniej diagnozy i leczenia.
Dieta pomaga w chorobie refluksowej przełyku
W leczeniu choroby refluksowej przełyku obok farmakoterapii kluczową rolę odgrywają modyfikacje dietetyczne oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała, szczególnie u osób z nadwagą i otyłością. Wprowadzenie zmian w stylu życia może znacząco złagodzić, a nawet całkowicie wyeliminować objawy takie jak zgaga czy odbijanie. Dieta opiera się przede wszystkim na unikaniu produktów wywołujących dolegliwości oraz na regularnym spożywaniu niewielkich, lekkostrawnych posiłków.
Zaleca się spożywanie 4-6 posiłków dziennie w równych odstępach czasu, co około 2-3 godziny. Ostatni posiłek warto zjeść na 3-4 godziny przed pójściem spać, ponieważ żołądek potrzebuje zwykle około 4 godzin, by opróżnić się z większości pokarmu. Regularne, mniejsze porcje pomagają zmniejszyć uczucie ciężkości i ograniczają ryzyko cofania się treści żołądkowej do przełyku. Unikaj leżenia po jedzeniu, szczególnie bezpośrednio po spożyciu posiłku.
Warto także zwracać uwagę na codzienną odzież. Należy unikać obcisłych ubrań. Mocne uciskanie brzucha może zwiększać ciśnienie w jamie brzusznej i sprzyjać cofaniu się treści żołądkowej do przełyku.
Dieta na refluks: tych rzeczy unikaj
- Tłuste i smażone potrawy. Fast foody, frytki, chipsy, burgery, hot-dogi, krokiety, golonka, bigos czy smalec mogą spowodować osłabienie dolnego zwieracza przełyku, co sprzyja refluksowi.
- Kofeina. Kawa, herbata, i napoje energetyczne zawierające kofeinę mogą osłabiać dolny zwieracz przełyku i sprzyjać refluksowi.
- Napoje gazowane. Bąbelki wzmagają refluks.
- Pikantne potrawy. Pikantne potrawy, zawierające ostre przyprawy, paprykę czy ostre sosy, mogą podrażniać błonę śluzową przełyku i nasilać objawy refluksu.
- Cebula, czosnek.
- Pomidory i ich przetwory.
- Cytrusy: cytryna, grejpfrut, pomarańcza, kiwi.
- Słodycze i ciężkie desery. Słodycze, ciasta, ciastka i inne ciężkie desery mogą powodować opóźnione opróżnianie żołądka i zwiększać ryzyko refluksu.
- Alkohol. Alkohol może osłabiać dolny zwieracz przełyku i zwiększać wydzielanie kwasu żołądkowego, co przyczynia się do refluksu.
- Papierosy. Dym tytoniowy uszkadza komórki żołądka i przełyku, podrażnia i nasila refluks.
Dieta na refluks: co można jeść?
W chorobie refluksowej (GERD) zalecana jest dieta, która pomoże zmniejszyć ryzyko cofania się treści żołądkowej do przełyku i złagodzi objawy refluksu.
10 rzeczy, które można jeść przy refluksie:
- Warzywa. Większość warzyw jest dozwolona, ale unikaj tych ostrych i kwaśnych, takich jak cebula, czosnek, pomidory.
- Owoce. Większość owoców jest dozwolona, ale unikaj tych kwaśnych, takich jak cytrusy (np. pomarańcze, cytryny).
- Chude mięso. Wybieraj chude źródła białka, takie jak kurczak, indyk, ryby.
- Nabiał o niskiej zawartości tłuszczu. Wybieraj produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu, takie jak jogurt i mleko odtłuszczone.
- Dobrej jakości produkty zbożowe. Drobne kasze, ryż, komosa ryżowa, płatki owsiane.
- Woda. Picie wystarczającej ilości wody jest bardzo ważne dla zdrowia, ale pić należy między posiłkami, a nie bezpośrednio podczas jedzenia.
- Zdrowe tłuszcze. Wybieraj zdrowe źródła tłuszczów, takie jak awokado, orzechy, nasiona i oliwa z oliwek.
- Jaja.
- Zioła i przyprawy. Wybieraj łagodne zioła i przyprawy, takie jak bazylia, oregano i tymianek, zamiast ostrej papryki czy pieprzu.
- Niegazowane płyny. Unikaj napojów gazowanych, które mogą zwiększać ryzyko refluksu.
Pamiętaj, że każdy organizm może inaczej reagować na różne produkty. Dlatego warto prowadzić dziennik żywieniowy i śledzić, które potrawy wywołują u ciebie największe objawy refluksu.
Refluks żołądkowo-przełykowy. Najważniejsze zasady żywieniowe
- Zalecane jest spożywanie mniejszych posiłków (ale częściej) o stałych porach, bez pośpiechu, w spokojnej atmosferze.
- Należy unikać kawy, mocnej herbaty, kakao oraz napojów gazowanych.
- Nie należy popijać posiłków dużą ilością płynów, aby nie zwiększać objętości żołądka.
- Należy unikać potraw zbyt gorących i zimnych.
- Ostatni posiłek powinien być spożywany najpóźniej 3 godziny przed snem.
- Wybierając produkty, warto zwrócić uwagę na miękką konsystencję, co zmniejszy konieczność gryzienia i żucia oraz ograniczy wydzielanie soku żołądkowego.
- W przypadku trudności z połykaniem można zmienić konsystencję posiłków na papkowatą.
Źródła:https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroba-refluksowa-przelyku-zalecenia-i-jadlospis/Dietetyka kliniczna", Redakcja naukowa: Marian Grzymisławski. PZWL 2021
