Spis treści:
- Sama nazwa to za mało. Na to trzeba patrzeć w pierwszej kolejności
- Chleb żytni ma jedną ważną przewagę
- Orkiszowy też może być dobry. Nie warto go skreślać
- Zakwas, pełne ziarno i krótki skład. Tak wygląda dobry chleb
- Co wybrać na co dzień?
Sama nazwa to za mało. Na to trzeba patrzeć w pierwszej kolejności
Chleb orkiszowy brzmi zdrowo, żytni kojarzy się z tradycyjnym, sycącym wypiekiem, ale sama nazwa nie mówi jeszcze wszystkiego o jakości produktu. Pieczywo może być przygotowane z jasnej, mocno oczyszczonej mąki i wtedy jego wartość odżywcza będzie znacznie niższa niż w przypadku chleba z mąki pełnoziarnistej lub razowej.
To właśnie pełne ziarno robi największą różnicę. Zawiera więcej błonnika, witamin z grupy B, magnezu, cynku, żelaza i innych składników mineralnych niż mąka oczyszczona. Błonnik spowalnia trawienie węglowodanów, pomaga dłużej utrzymać sytość i wspiera pracę jelit. Dlatego dobry chleb nie musi być modny ani drogi. Powinien być przede wszystkim jak najmniej przetworzony.
Zobacz również:
Chleb żytni ma jedną ważną przewagę
Jeśli porównujemy dobrej jakości chleb żytni razowy i chleb orkiszowy z podobnie wartościowego składu, ten pierwszy często wypada korzystniej pod kątem sytości i wpływu na poziom glukozy we krwi. Pieczywo żytnie, szczególnie na zakwasie, zawiera zwykle więcej błonnika i ma niższy indeks glikemiczny niż jasne pieczywo pszenne. Oznacza to, że po jego zjedzeniu energia uwalnia się wolniej, a uczucie głodu może pojawić się później.
To ważne zwłaszcza dla osób, które mają insulinooporność, cukrzycę typu 2, napady głodu między posiłkami lub są na diecie redukcyjnej. Badania nad pieczywem żytnim wskazują, że może ono sprzyjać większemu uczuciu sytości i łagodniejszej odpowiedzi insulinowej po posiłku niż białe pieczywo pszenne. Nie znaczy to jednak, że można jeść je bez ograniczeń. Chleb nadal jest źródłem węglowodanów, dlatego znaczenie ma porcja i to, z czym go łączymy.
Najlepiej, jeśli kromka chleba pojawia się w posiłku razem z białkiem, zdrowym tłuszczem i warzywami. Kanapka z twarożkiem, jajkiem, hummusem, rybą, pastą z roślin strączkowych albo warzywami będzie znacznie lepszym wyborem niż sam chleb z dżemem czy słodkim kremem.
Orkiszowy też może być dobry. Nie warto go skreślać
Chleb orkiszowy również może być wartościowym produktem, szczególnie jeśli powstał z mąki pełnoziarnistej, ma krótki skład i nie zawiera zbędnych dodatków. Orkisz to stara odmiana pszenicy, dlatego pieczywo orkiszowe ma zwykle łagodniejszy smak niż żytnie i dla wielu osób jest po prostu przyjemniejsze w codziennym jedzeniu.
Niektóre osoby z wrażliwym układem pokarmowym lepiej tolerują chleb orkiszowy niż cięższe, zwarte pieczywo żytnie razowe. To jednak bardzo indywidualna kwestia. U jednej osoby żytnie kromki będą dawały komfortową sytość na kilka godzin, u innej mogą powodować wzdęcia lub uczucie ciężkości. Wtedy orkisz, zwłaszcza w wersji na zakwasie lub z mąki pełnoziarnistej, może być rozsądnym kompromisem.
Warto jednak pamiętać, że orkisz nie jest produktem bezglutenowym. To nadal odmiana pszenicy. Podobnie chleb żytni również zawiera gluten. Osoby z celiakią powinny więc unikać zarówno pieczywa orkiszowego, jak i żytniego, chyba że mowa o specjalnych produktach certyfikowanych jako bezglutenowe.
Zakwas, pełne ziarno i krótki skład. Tak wygląda dobry chleb
Najlepszy chleb to zwykle ten, którego skład można przeczytać w kilka sekund. Wystarczą mąka, woda, sól i zakwas albo drożdże. Dodatkiem mogą być pestki dyni, słonecznik, siemię lniane, sezam czy płatki owsiane. To składniki, które podnoszą wartość odżywczą pieczywa i mogą zwiększać zawartość błonnika oraz zdrowych tłuszczów.
Warto uważać na długie etykiety, syrop glukozowo-fruktozowy, cukier, karmel, słód dodawany głównie dla koloru, emulgatory i konserwanty. Ciemny kolor chleba nie zawsze oznacza, że jest pełnoziarnisty. Czasem to efekt dodatków barwiących, a nie użycia razowej mąki.
Dlatego podczas zakupów najlepiej szukać określeń: mąka żytnia razowa, mąka orkiszowa pełnoziarnista, mąka z pełnego przemiału, zakwas. Im wyżej taki składnik znajduje się na liście, tym większy jest jego udział w produkcie.
Co wybrać na co dzień?
Jeśli priorytetem jest sytość, stabilniejszy poziom cukru i większa ilość błonnika, dobry chleb żytni razowy na zakwasie będzie jednym z najlepszych wyborów. Jeśli jednak po takim pieczywie pojawia się dyskomfort trawienny albo smak żyta jest zbyt intensywny, warto sięgnąć po chleb orkiszowy, ale najlepiej pełnoziarnisty i z prostym składem.
Najzdrowszy wybór nie sprowadza się więc do prostego hasła: żytni albo orkiszowy. Najważniejsze pytanie brzmi: z jakiej mąki powstał ten chleb i co naprawdę znajduje się w jego składzie? To właśnie etykieta, a nie sama nazwa bochenka, najczęściej zdradza, czy mamy do czynienia z wartościowym pieczywem, czy tylko z produktem, który dobrze wygląda na półce.
