Spis treści:
- Szałwia lekarska - zioło znane od wieków
- Naukowcy sprawdzili wpływ szałwii na cholesterol
- Jak pić szławię lekarską?
- Szałwia lekarska - na co uważać?
Szałwia lekarska - zioło znane od wieków
Szałwia lekarska (Salvia officinalis) to wieloletnia roślina, będąca półkrzewem o rozgałęzionych, szeroko rozłożonych i lekko owłosionych łodygach. Osiąga około 70 cm wysokości, a jej liście pozostają zimozielone. Cała roślina ma charakterystyczny, silny, kamforowy zapach. Kwitnie w czerwcu i lipcu, a jej owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery okrągłe, brunatnoczarne niełupki.
Szałwia pochodzi z krajów śródziemnomorskich. Obecnie jest uprawiana w Europie, Ameryce Północnej, a także w Polsce, gdzie znana jest od średniowiecza. Należy do ważniejszych uprawnych roślin zielarskich i znajduje zastosowanie w lecznictwie, kuchni oraz kosmetyce.
Liście i ziele szałwii zawierają wiele substancji czynnych. W liściach znajduje się 1-2,5 proc. olejku eterycznego, którego głównymi składnikami są tujon, cyneol i kamfora. Obecne są również między innymi borneol, pinen, garbniki, saponiny, triterpeny, flawonoidy, kwasy organiczne, związki żywicowe oraz sole mineralne.
Szałwia od dawna wykorzystywana jest w ziołolecznictwie. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego salvere, oznaczającego "być w dobrym zdrowiu".
Zobacz również:
Naukowcy sprawdzili wpływ szałwii na cholesterol
Jednym z kierunków zainteresowania naukowców jest jej wpływ na metabolizm i gospodarkę lipidową. Badanie dotyczące tego zagadnienia opublikowano w 2025 roku. Sprawdzono w nim, czy ekstrakt z Salvia officinalis wpływa na profil lipidowy kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS).
W badaniu uczestniczyło 70 kobiet w wieku 15-40 lat, u których po raz pierwszy rozpoznano PCOS. Kobiety losowo przydzielono do dwóch grup. Jedna otrzymywała 330 mg ekstraktu z Salvia officinalis dziennie, druga placebo.
Naukowcy oceniali między innymi stężenie cholesterolu całkowitego, LDL-C, HDL-C oraz triglicerydów. Próbki krwi pobierano po 12 godzinach na czczo, przed rozpoczęciem badania oraz po jego zakończeniu.
Po 8 tygodniach w grupie stosującej szałwię zaobserwowano istotne obniżenie stężenia trójglicerydów oraz markera stresu oksydacyjnego, malondialdehydu (MDA), a także korzystną zmianę całkowitej zdolności antyoksydacyjnej organizmu. Nie wykazano natomiast jednoznacznego wpływu suplementacji na stężenie cholesterolu całkowitego i LDL.
Wyniki sugerują, że szałwia lekarska może korzystnie oddziaływać na niektóre zaburzenia metaboliczne i zwiększony stres oksydacyjny towarzyszące PCOS. Ze względu jednak na niewielką liczebność badanej grupy, krótki czas obserwacji oraz ocenę ograniczonej liczby parametrów, potrzebne są większe i długoterminowe badania, aby potwierdzić skuteczność i bezpieczeństwo szałwii jako potencjalnego elementu wspomagającego postępowanie u kobiet z PCOS.
Zobacz również:
Jak pić szławię lekarską?
Z liści szałwii przygotowuje się napar, zalewając 1 łyżkę surowca 1 szklanką wrzątku i pozostawiając pod przykryciem przez około 15 minut. Proponowane stosowanie to 1-2 szklanki naparu dziennie. Należy jednak podkreślić, że badanie z 2025 r. dotyczyło standaryzowanego ekstraktu w dawce 330 mg dziennie, a nie naparu z liści, dlatego wyników tego badania nie można bezpośrednio przeliczać na działanie jednej czy dwóch szklanek herbaty z szałwii.
Szałwia lekarska - na co uważać?
Mimo swoich potencjalnych właściwości prozdrowotnych szałwia nie powinna być stosowana bez ograniczeń. Zawiera tujon, związek, który w niewielkich ilościach występuje naturalnie w roślinie, jednak jego wysokie dawki mogą działać toksycznie. Nadmierne lub długotrwałe spożywanie szałwii, szczególnie w postaci skoncentrowanych preparatów, może powodować m.in. nudności, wymioty i zaburzenia układu nerwowego, a w skrajnych przypadkach prowadzić do drgawek czy uszkodzenia narządów. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku olejku eterycznego z szałwii, który zawiera znacznie bardziej skoncentrowane ilości tujonu i nie powinien być spożywany ani dodawany do naparów. Warto również pamiętać, że bezpieczeństwo zależy od gatunku szałwii, sposobu jej przygotowania, dawki i czasu stosowania.
Jeśli szałwia ma być stosowana regularnie, w formie suplementu lub preparatu o wysokim stężeniu, warto wcześniej skonsultować się z lekarzem.
Źródło:
Exploring the therapeutic impact of Salvia officinalis on lipid and oxidative stress markers in patients with polycystic ovary syndrome - a randomized placebo-controlled clinical trial: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11938573/
