Reklama

Metformina - lek w terapii cukrzycy typu 2. Na co trzeba uważać?

Cukrzyca nazywana jest epidemią XXI wieku. Trudno się dziwić - na całym świecie choruje na nią ponad 460 mln ludzi. Szacuje się, że stan przedcukrzycowy ma aż 33 proc. populacji, z czego aż dziewięć na 10 osób nie jest tego świadoma. Bardzo szeroko stosowany na całym świecie w terapii cukrzycy typu 2 jest lek o nazwie metformina. Jak działa? Jak stosować metforminę? Wyjaśniamy wszystkie zawiłości.

Mechanizm działania metforminy

Metformina jest lekiem, który zmniejsza poziom glukozy we krwi, aktywując wiele różnych mechanizmów. Głównym efektem, jaki wywołuje, jest zmniejszenie uwalniania glukozy z wątroby w wyniku zahamowania procesu zwanego glukoneogenezą, który polega na syntezie glukozy z substratów innych niż cukry, np. z aminokwasów lub mleczanów. Oprócz tego hamuje rozkład i stymuluje syntezę glikogenu, który pełni funkcję magazynu glukozy w wątrobie. Działa również na pozostałe tkanki, zwiększając ich wrażliwość na insulinę. Dzięki temu zwiększa się zużycie glukozy w procesach metabolicznych. Poza zdolnością do obniżania glukozy we krwi metformina wpływa również korzystnie na poziom lipidów i cholesterolu we krwi.

Reklama

Metformina nie stymuluje uwalniania endogennej insuliny, dlatego stosowana samodzielnie nie wywołuje hipoglikemii. Jednak w przypadku łączenia jej z innymi lekami, np. z insuliną, poziom cukru może obniżyć się do wartości poniżej normy - dlatego podczas stosowania należy zachować ostrożność i obserwować reakcje organizmu.

Metformina - wskazania

Ze względu na silne właściwości hipoglikemizujące metformina jest w szczególności wskazana u chorych na cukrzycę typu 2, u których zmiana diety i stylu życia nie przyniosła oczekiwanego obniżenia poziomu glukozy we krwi. Jest stosowana również w leczeniu stanu przedcukrzycowego i insulinooporności, również w przebiegu zespołu policystycznych jajników.

Czy metformina wpływa jedynie na poziom glukozy we krwi? W badaniu UK Prospective Diabetes Study stwierdzono, że jej korzystne działanie u chorych na cukrzycę typu 2 jest znacznie szersze. Metformina zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych cukrzycy takich jak dławica piersiowa czy udar mózgu aż o 33 proc., a w porównaniu z grupą kontrolną zmniejsza ryzyko zgonu o 42 proc. Dodatkowo u chorych stosujących metforminę stwierdzono o 33 proc. mniejsze ryzyko zawału serca. Są to niezwykle istotne obserwacje, ponieważ choroby sercowo-naczyniowe są najczęstszą przyczyną śmierci pacjentów z cukrzycą.

Przeciwwskazania do stosowania metforminy

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania metforminy jest niewydolność nerek. Dodatkowo nie powinno się jej stosować u chorych silnie odwodnionych, a także chorujących na niewydolność wątroby i serca. Nie wolno jej podawać chorym z kwasicą ketonową, będącą powikłaniem nieleczonej cukrzycy. Nie jest wskazana również u osób nadużywających alkoholu i kobiet karmiących piersią.

Środki ostrożności przy stosowaniu metforminy

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi w wyniku stosowania metforminy są objawy ze strony przewodu pokarmowego - bóle brzucha, nudności, wymioty i utrata apetytu. Są to objawy zależne od zastosowanej dawki i zwykle powinny ustąpić. W niektórych przypadkach są one jednak na tyle uciążliwe, że uniemożliwiają kontynuację terapii. Niekiedy mogą występować zaburzenia smaku i reakcje skórne.

Metformina bardzo rzadko może zwiększać stężenie mleczanów we krwi, prowadząc do rozwoju kwasicy mleczanowej. Jeżeli w trakcie stosowania metforminy poczujesz nagłe osłabienie i pojawią się u ciebie bóle brzucha, nudności, wymioty, spadek ciśnienia krwi i odwodnienie, jak najszybciej skontaktuj się ze swoim lekarzem. Kwasica mleczanowa jest stanem wymagającym leczenia szpitalnego.

W trakcie terapii metforminą istotne jest również kontrolowanie czynności nerek, ponieważ lek może pogarszać ich funkcjonowanie. Najlepsze w tym celu jest oznaczenie poziomu kreatyniny we krwi. Kreatyninę powinno się oznaczać co najmniej raz w roku u osób zdrowych, natomiast u pacjentów w wieku podeszłym i z graniczną wartością kreatyniny od dwóch do czterech razy w roku.

W przypadku konieczności przeprowadzenia badania obrazowego z kontrastem jodowym, stosowanym na przykład w tomografii komputerowej, konieczne jest odstawienie metforminy przed badaniem. Podobnie w przypadku zabiegów chirurgicznych ze znieczuleniem ogólnym - metforminę trzeba odstawić na co najmniej 48h przed operacją.

Dawkowanie metforminy: 

- w cukrzycy - dawka początkowa 500-850 mg 2-3 razy na dobę w trakcie lub po posiłku. Maksymalna dawka to 3 g na dobę w trzech dawkach podzielonych;

- stan przedcukrzycowy - zwykle 1-1,5 g na dzień;

- zespół policystycznych jajników - 500 mg trzy razy dziennie.

Czytaj także: 

Jak uchronić się przed cukrzycą?

Im częściej stoisz, tym mniejsze jest ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2

Zaskakująca lista produktów, które pomagają w walce z cukrzycą 

INTERIA.PL
Dowiedz się więcej na temat: cukrzyca | metformina

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL