Spis treści:
- Dlaczego potas jest tak ważny?
- Niedobór potasu. Kiedy pojawia się najczęściej?
- Nadmiar potasu też może być niebezpieczny
- Co jeść, żeby dostarczyć potasu?
Dlaczego potas jest tak ważny?
Potas jest najważniejszym kationem wewnątrzkomórkowym - większość jego zasobów znajduje się wewnątrz komórek, a tylko niewielka część krąży we krwi. Ta różnica stężeń po obu stronach błony komórkowej jest konieczna m.in. do prawidłowego przewodzenia impulsów nerwowych i skurczu mięśni. Potas uczestniczy również w regulacji objętości płynów w komórkach i wspiera prawidłową pracę nerek.
To dlatego organizm tak precyzyjnie kontroluje jego stężenie. U dorosłych za prawidłowy poziom potasu w surowicy uznaje się zwykle około 3,5-5,0 mmol/l, choć zakres referencyjny może nieznacznie różnić się między laboratoriami. W polskich normach wystarczające spożycie dla zdrowej osoby dorosłej wynosi 3500 mg potasu dziennie.
Zobacz również:
Niedobór potasu. Kiedy pojawia się najczęściej?
Zbyt niski poziom potasu we krwi to hipokaliemia. Sama uboga dieta rzadko jest jedyną przyczyną wyraźnego niedoboru. Znacznie częściej problem wiąże się ze zwiększoną utratą elektrolitu - np. podczas długotrwałej biegunki lub wymiotów, intensywnego pocenia albo przy stosowaniu niektórych leków moczopędnych.
Niewielki spadek stężenia może nie dawać żadnych objawów. Gdy niedobór jest większy, mogą pojawić się osłabienie i skurcze mięśni, zmęczenie, zaparcia, kołatanie serca czy mrowienie. W ciężkiej hipokaliemii rośnie ryzyko niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca.
Nadmiar potasu też może być niebezpieczny
Hiperkaliemia, czyli zbyt wysokie stężenie potasu we krwi, u zdrowych osób rzadko wynika po prostu ze zjedzenia zbyt dużej ilości produktów bogatych w ten składnik. Nerki zwykle sprawnie usuwają jego nadmiar z moczem.
Ryzyko rośnie przede wszystkim przy zaburzonej pracy nerek oraz podczas stosowania niektórych leków, m.in. części preparatów na nadciśnienie i niewydolność serca. Problem mogą stanowić także suplementy potasu i zamienniki soli zawierające chlorek potasu. Hiperkaliemia często długo nie daje charakterystycznych objawów, a w cięższych przypadkach może prowadzić do osłabienia, kołatania serca i groźnych zaburzeń rytmu.
Co jeść, żeby dostarczyć potasu?
Potas występuje w wielu produktach, dlatego przy urozmaiconej diecie nie trzeba opierać jadłospisu wyłącznie na bananach. Dobrymi źródłami są ziemniaki, pomidory, szpinak i inne zielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona, suszone morele, awokado, pomarańcze, a także mleko i jogurt, mięso oraz ryby. Sporo potasu dostarczają również pełnoziarniste produkty zbożowe.
WHO wskazuje, że zwiększenie podaży potasu z żywności może pomagać obniżać ciśnienie tętnicze i zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz udaru. Organizacja sugeruje dorosłym spożycie co najmniej 3510 mg potasu dziennie. Najlepszą strategią jest więc regularne sięganie po warzywa, owoce, strączki i jak najmniej przetworzone produkty.
Suplementacji potasu nie warto jednak rozpoczynać "na wszelki wypadek". Osoby z chorobami nerek, przyjmujące leki wpływające na poziom potasu lub mające nieprawidłowy wynik badania powinny ustalić dalsze postępowanie z lekarzem. W przypadku potasu zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą mieć poważne konsekwencje.
