Spis treści:
- Witamina D może zwiększać skuteczność chemioterapii w raku piersi
- Dlaczego pCR jest tak ważnym wskaźnikiem?
- Jak przebiegało badanie?
- Co wykazały wyniki?
- Jak witamina D może wspierać leczenie nowotworu?
- Czy to oznacza, że każda pacjentka powinna przyjmować witaminę D?
Witamina D może zwiększać skuteczność chemioterapii w raku piersi
Czy suplementacja witaminą D może poprawić efekty leczenia raka piersi? Taką hipotezę postanowili zweryfikować naukowcy z Brazylii. Wyniki ich randomizowanego badania klinicznego wskazują, że u kobiet otrzymujących witaminę D podczas chemioterapii przedoperacyjnej znacznie częściej dochodziło do tzw. całkowitej odpowiedzi patologicznej (pathological complete response, pCR) jednego z najważniejszych wskaźników skuteczności leczenia neoadjuwantowego.
Dlaczego pCR jest tak ważnym wskaźnikiem?
W leczeniu wielu postaci raka piersi chemioterapia podawana jest jeszcze przed operacją. Taka strategia, określana jako chemioterapia neoadjuwantowa, ma na celu zmniejszenie guza, ułatwienie zabiegu chirurgicznego oraz ocenę, jak nowotwór reaguje na leczenie.
Jednym z najważniejszych parametrów skuteczności terapii jest całkowita odpowiedź patologiczna (pCR). Oznacza ona, że po zakończeniu chemioterapii i usunięciu guza nie stwierdza się obecności żywych komórek nowotworowych w materiale pooperacyjnym. U wielu chorych, szczególnie z agresywnymi podtypami raka piersi, uzyskanie pCR wiąże się z lepszym rokowaniem i mniejszym ryzykiem nawrotu choroby.
Zobacz również:
Jak przebiegało badanie?
Badanie przeprowadzono w Brazylii wśród 80 kobiet w wieku 45 lat i starszych, u których rozpoznano raka piersi kwalifikującego się do chemioterapii przedoperacyjnej.
Było to prospektywne, randomizowane, kontrolowane placebo badanie kliniczne. Oznacza to, że uczestniczki losowo przydzielono do jednej z dwóch grup:
- 40 kobiet otrzymywało codziennie 2000 IU witaminy D3 (cholekalcyferolu),
- 40 kobiet otrzymywało placebo.
Suplementację prowadzono przez cały okres chemioterapii, czyli około 6 miesięcy. U wszystkich uczestniczek oznaczano również stężenie 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] we krwi, na początku badania oraz po zakończeniu leczenia. Głównym punktem końcowym była częstość uzyskania całkowitej odpowiedzi patologicznej (pCR).
Co wykazały wyniki?
W grupie przyjmującej witaminę D 43 proc. pacjentek osiągnęło całkowitą odpowiedź patologiczną, podczas gdy w grupie placebo było to 24 proc.. Innymi słowy, odsetek pełnych odpowiedzi na leczenie był niemal dwukrotnie wyższy u kobiet suplementujących witaminę D.
Badacze zaobserwowali również, że suplementacja skutecznie zwiększała stężenie witaminy D we krwi. Co więcej, kobiety, które osiągnęły poziom 25(OH)D wynoszący co najmniej 20 ng/ml, miały większą szansę na uzyskanie pCR niż pacjentki z utrzymującym się niedoborem witaminy D. Po uwzględnieniu innych czynników wpływających na skuteczność leczenia, takich jak typ nowotworu, wyniki badań immunohistochemicznych czy zastosowany schemat chemioterapii, zależność ta nadal pozostawała istotna statystycznie.
Zobacz również:
Jak witamina D może wspierać leczenie nowotworu?
Choć badanie nie miało na celu wyjaśnienia mechanizmu działania, wcześniejsze prace laboratoryjne sugerują kilka możliwych wyjaśnień.
Witamina D wpływa na aktywność wielu genów odpowiedzialnych za wzrost i różnicowanie komórek. Może ograniczać namnażanie komórek nowotworowych, wspierać proces ich naturalnej śmierci (apoptozy), zmniejszać stan zapalny oraz modulować odpowiedź układu odpornościowego. Badania eksperymentalne wskazują również, że może zwiększać wrażliwość komórek raka piersi na działanie niektórych leków cytotoksycznych.
Czy to oznacza, że każda pacjentka powinna przyjmować witaminę D?
Autorzy badania podkreślają, że mimo obiecujących wyników należy zachować ostrożność.
Badanie objęło stosunkowo niewielką grupę zaledwie 80 kobiet dlatego potrzebne są większe, wieloośrodkowe badania kliniczne, które potwierdzą obserwowany efekt. Dopiero wtedy będzie można rozważyć zmianę standardów postępowania.
Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że niedobór witaminy D jest bardzo częsty u pacjentów onkologicznych. Ocena jej stężenia we krwi i wyrównanie niedoboru zgodnie z zaleceniami lekarza już dziś stanowią element dobrej praktyki klinicznej, niezależnie od potencjalnego wpływu na skuteczność leczenia przeciwnowotworowego.
Nie ma obecnie wystarczających dowodów, by stwierdzić, że witamina D wspomaga leczenie raka piersi. Niektóre badania wskazują jednak na możliwy związek między odpowiednim poziomem witaminy D a przebiegiem leczenia. Zależność ta nie jest jeszcze dobrze poznana i wymaga potwierdzenia w dalszych badaniach.
Źródło:
Enver Özkurt i in. 2025: Vitamin D Supplementation During Neoadjuvant Chemotherapy for Breast Cancer Improves Pathological Complete Response: A Prospective Randomized Clinical Trial
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12134193/
