Spis treści:
- Nowy podział zamiast dawnych określeń
- Czy wynik 130/80 mm Hg oznacza chorobę?
- Normy ciśnienia nie rosną automatycznie z wiekiem
- Nadciśnienie długo może nie dawać objawów
- Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu?
Nowy podział zamiast dawnych określeń
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne w 2024 roku uprościło klasyfikację ciśnienia mierzonego w gabinecie. Zamiast kilku kategorii, takich jak ciśnienie "optymalne", "prawidłowe" czy "wysokie prawidłowe", wprowadzono trzy główne zakresy.
Ciśnienie niepodwyższone to wynik poniżej 120/70 mm Hg. Za podwyższone uznaje się ciśnienie skurczowe wynoszące 120-139 mm Hg lub rozkurczowe na poziomie 70-89 mm Hg. Nadciśnienie tętnicze nadal rozpoznaje się natomiast przy utrzymujących się wartościach co najmniej 140/90 mm Hg w pomiarze gabinetowym. Taką klasyfikację przedstawiają wytyczne opublikowane przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne.
Prof. Aleksander Prejbisz, kierownik Zakładu Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia Narodowego Instytutu Kardiologii, podkreśla:
Ponieważ ciśnienie nie boli, tak ważne jest, żeby je kontrolować.
Niekontrolowane nadciśnienie może zwiększać ryzyko zawału serca, udaru mózgu, chorób nerek, niewydolności serca, a nawet demencji.
Czy wynik 130/80 mm Hg oznacza chorobę?
To jedna z najczęściej pojawiających się wątpliwości. W europejskiej klasyfikacji wynik 130/80 mm Hg nie oznacza jeszcze nadciśnienia, lecz podwyższone ciśnienie. Nie powinien być jednak automatycznie bagatelizowany, szczególnie gdy powtarza się regularnie.
Lekarz bierze pod uwagę nie tylko sam wynik, ale również całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe. Znaczenie mają m.in. wiek, palenie, stężenie cholesterolu, cukrzyca, choroby nerek, wcześniejszy zawał lub udar oraz uszkodzenia narządowe. U osoby z niewielkim ryzykiem podstawą zwykle będzie zmiana stylu życia i kontrolowanie wyników. Pacjent z wysokim ryzykiem może wymagać bardziej zdecydowanego postępowania, nawet jeśli nie przekroczył jeszcze progu 140/90 mm Hg.
Nowe zalecenia zmieniły również cel leczenia. U większości osób przyjmujących leki dąży się obecnie do uzyskania ciśnienia skurczowego w zakresie 120-129 mm Hg, pod warunkiem że takie wartości są dobrze tolerowane. Nie oznacza to jednak, że pacjent powinien samodzielnie zwiększać dawkę leków lub próbować gwałtownie obniżać ciśnienie.
Normy ciśnienia nie rosną automatycznie z wiekiem
W sieci nadal można znaleźć tabele sugerujące, że wraz z wiekiem "prawidłowe" ciśnienie powinno być coraz wyższe. Takie uproszczenie może wprowadzać w błąd. U dorosłych nie obowiązuje osobna, wyższa norma tylko dlatego, że pacjent ukończył 60, 70 czy 80 lat.
U osób w bardzo podeszłym wieku, z zespołem kruchości, nawracającymi omdleniami lub skłonnością do upadków cele leczenia mogą być modyfikowane. Decyzja zależy jednak od ogólnego stanu pacjenta i tolerancji terapii, a nie wyłącznie od daty urodzenia. Inaczej interpretuje się wyniki u dzieci, u których bierze się pod uwagę wiek, płeć i wzrost.
Nadciśnienie długo może nie dawać objawów
W Polsce z nadciśnieniem zmaga się blisko 11 mln dorosłych. Choroba często rozwija się bez bólu i innych charakterystycznych sygnałów, dlatego wiele przypadków wykrywa się przypadkowo podczas pomiaru w domu, aptece lub gabinecie.
Ból głowy, zawroty, szum w uszach, kołatanie serca czy krwawienie z nosa mogą występować przy wysokich wartościach, ale nie są konieczne do rozpoznania choroby. Brak dolegliwości nie oznacza więc, że ciśnienie jest prawidłowe. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko udaru mózgu, zawału, niewydolności serca, uszkodzenia nerek i pogorszenia wzroku.
Zobacz również:
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu?
Przed pomiarem należy odpocząć przez co najmniej pięć minut, nie rozmawiać i opróżnić pęcherz. Przez 30 minut wcześniej najlepiej nie pić kawy, nie palić i nie ćwiczyć. Plecy powinny być oparte, stopy ustawione płasko na podłodze, a ramię z mankietem podparte na wysokości serca. Warto wykonać dwa pomiary w odstępie około minuty i zapisać średni wynik.
Średnia z domowych pomiarów wynosząca co najmniej 135/85 mm Hg powinna zostać skonsultowana z lekarzem. Wynik przekraczający 180/120 mm Hg trzeba powtórzyć po kilku minutach. Jeśli towarzyszą mu ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia widzenia lub mowy, osłabienie kończyn albo splątanie, konieczna jest pilna pomoc medyczna.
