Dlaczego "pomarańczowa skórka" stała się obsesją. To realny problem zdrowotny czy kwestia estetyki?

Samo słowo "cellulit" może być mylące, bo bywa mylone z chorobą o zupełnie innym charakterze. Cellulit, określany również jako lipodystrofia gynoidalna, oznacza zmiany w obrębie tkanki podskórnej, które sprawiają, że powierzchnia skóry staje się nierówna i pojawiają się na niej charakterystyczne zagłębienia, nazywane potocznie "skórką pomarańczową". Zjawisko wiąże się przede wszystkim z budową tkanki tłuszczowej i łącznej oraz sposobem, w jaki włókniste przegrody łączą skórę z głębiej położonymi tkankami. Dokładny mechanizm powstawania cellulitu nadal nie jest jednak w pełni poznany.

Cellulit kosmetyczny to nie to samo co cellulitis. To drugie pojęcie oznacza bakteryjne zakażenie skóry i tkanki podskórnej, któremu mogą towarzyszyć ból, obrzęk, wyraźne zaczerwienienie i gorączka. Wymaga ono oceny lekarskiej i odpowiedniego leczenia. Choć więc nazwy brzmią niemal identycznie, opisują dwa zupełnie różne problemy - jeden dotyczy wyglądu i struktury skóry, drugi jest infekcją wymagającą leczenia.

Powstawanie cellulitu jest procesem wieloczynnikowym. Znaczenie mają przede wszystkim budowa tkanki łącznej, rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, grubość i elastyczność skóry, uwarunkowania hormonalne oraz genetyczne. U kobiet włókna tkanki łącznej mają inną organizację niż u mężczyzn, co może ułatwiać uwypuklanie się tkanki tłuszczowej w kierunku powierzchni skóry. Jedną z przyczyn, dla których cellulit pojawia się znacznie częściej u kobiet, mogą być również hormony, w tym estrogeny, choć ich dokładna rola w tym procesie nadal jest przedmiotem badań.

Predyspozycje genetyczne mogą natomiast wpływać m.in. na budowę i grubość skóry czy sposób rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Znaczenie może mieć także styl życia. Mała aktywność fizyczna, zwiększona ilość tkanki tłuszczowej czy zmiany zachodzące wraz z wiekiem mogą wpływać na to, jak bardzo nierówności skóry są widoczne. Nie oznacza to jednak, że cellulit jest prostym skutkiem nadwagi lub "niezdrowego stylu życia" - występuje również u szczupłych i aktywnych kobiet.

"Pomarańczowa skórka" nie pojawia się na ciele przypadkowo. Najczęściej widać ją na udach, pośladkach, biodrach i brzuchu, czyli w miejscach, w których u kobiet fizjologicznie częściej gromadzi się podskórna tkanka tłuszczowa. Duże znaczenie ma również charakterystyczna budowa tkanki łącznej w tych obszarach. To właśnie połączenie tkanki tłuszczowej, włóknistych przegród i skóry odpowiada za powstawanie widocznych na powierzchni zagłębień.

---

Cellulit jest naturalną cechą budowy skóry i tkanki podskórnej. Choć można zmniejszyć jego widoczność, żadna metoda nie gwarantuje trwałego usunięcia nierówności123RF/PICSEL

---

To pytanie zadaje sobie wiele kobiet, a obietnice producentów kolejnych kremów, balsamów czy "cudownych" preparatów często kończą się raczej zapełnieniem łazienkowych półek niż upragnionym pożegnaniem z "pomarańczową skórką". Czy naprawdę nie da się więc nic zrobić?

Zmiana stylu życia może wpłynąć na wygląd skóry i w niektórych przypadkach sprawić, że cellulit stanie się mniej widoczny, ale nie ma prostego sposobu na jego trwałe usunięcie. Regularna aktywność fizyczna pomaga utrzymać mięśnie i prawidłową masę ciała, a rozbudowa mięśni może zmienić wygląd okolic ud czy pośladków. Samo picie większej ilości wody czy wyeliminowanie pojedynczego produktu z diety nie sprawi jednak, że cellulit zniknie.

Kremy i balsamy również mogą czasowo poprawiać wygląd powierzchni skóry. Niektóre składniki stosowane miejscowo mogą wpływać na jej napięcie czy strukturę, ale efekty zwykle są ograniczone i wymagają regularnego stosowania. Masaż, szczotkowanie czy podobne zabiegi mogą natomiast dawać przejściowy efekt wygładzenia, nie zmieniają jednak trwale budowy tkanki odpowiedzialnej za powstawanie cellulitu.

Kiedy domowa pielęgnacja nie daje satysfakcjonującego efektu, można rozważyć zabiegi działające na głębiej położone tkanki. W gabinetach stosuje się m.in. terapię falą akustyczną, zabiegi wykorzystujące lasery lub radiofrekwencję, subcyzję, endermologię, karboksyterapię czy mezoterapię. Nie wszystkie z tych metod mają jednak równie mocne potwierdzenie skuteczności w badaniach.

Przeglądy badań wskazują, że obiecujące rezultaty uzyskiwano m.in. w przypadku terapii falą akustyczną, subcyzji oraz wybranych metod laserowych. Jednocześnie badacze zaznaczają, że porównywanie poszczególnych metod jest trudne ze względu na różnice w sposobie prowadzenia badań, a żadna z dostępnych terapii nie gwarantuje całkowitego i trwałego usunięcia cellulitu.

A może właśnie tutaj warto odwrócić pytanie? Skoro cellulit dotyczy zdecydowanej większości kobiet po okresie dojrzewania, trudno traktować go jak odstępstwo od normy, które za wszelką cenę trzeba skorygować. W przeglądzie naukowym z 2022 roku autorzy szacowali, że może dotyczyć nawet około 90 proc. kobiet po okresie dojrzewania.

Rebecca Shepherd, starsza wykładowczyni anatomii człowieka na University of Bristol, zwracała uwagę, że cellulit nie jest chorobą wymagającą leczenia, lecz naturalnym elementem anatomii kobiecego ciała. Sama badaczka stawia przy tym szersze pytanie: dlaczego zdrowe kobiece ciało zaczęto traktować jak coś, co trzeba "leczyć", "naprawiać" lub korygować? Jej stanowisko wpisuje się w coraz częstsze spojrzenie na cellulit nie jako defekt, ale niezwykle powszechną cechę budowy ciała. Rebecca Shepherd jest obecnie Senior Lecturer in Human Anatomy na University of Bristol.

Problem zaczyna się więc nie wtedy, gdy na udach czy pośladkach pojawiają się nierówności, ale wtedy, gdy presja na idealnie gładką skórę sprawia, że naturalna cecha ludzkiego ciała zostaje uznana za coś, co należy za wszelką cenę poprawić.

Źródła:

"Vogue", "Cellulite, the New Word for Fat You Couldn't Lose Before", 15 kwietnia 1968 r.

Arora G. i wsp., "Cellulite: Presentation and management", Journal of Cosmetic Dermatology, 2022.