Spis treści:
- Ubiór i ochrona mechaniczna to podstawa profilaktyki
- Chemia na odstraszanie kleszczy
- Sprawdzenie całego ciała to podstawa
- Prawidłowe usuwanie kleszczy - jak zrobić to dobrze?
- Skóra pod kontrolą, czyli rola obserwacji miejsca ugryzienia
- Zagrożenie płynące od kleszczy. Jakie przenoszą choroby?
Ubiór i ochrona mechaniczna to podstawa profilaktyki
Podstawową linią obrony przed kleszczami jest właściwy strój. To on jest pierwszą barierą, jaką musi pokonać pajęczak, jeśli chce ugryźć. Wybierając się na spacer do lasu, na łąkę czy nawet do miejskiego parku, warto przede wszystkim założyć długie spodnie oraz koszule, najlepiej z długim rękawem. Planując spacer w wysokich trawach bardzo ważne jest, by nogawki spodni zawsze były włożone w skarpetki. Na takie zaplanowane wyprawy warto też ubrać wysokie obuwie, powyżej kostki.
Bardzo dobrą taktyką jest też ubieranie się w jasne kolory. Nie mają one na celu odstraszyć kleszcza, ale ułatwić jego lokalizację - na białych ubraniach łatwiej wypatrzyć i strzepnąć pajęczaka.
Choć powyższe zasady mogą wydawać się niewygodne, taka bariera fizyczna znacząco utrudnia pasożytowi dotarcie do skóry.
Co ważne - kleszcze nie spadają z drzew, a najczęściej znajdują się w trawie i niskiej roślinności, skąd przedostają się na ciało człowieka.
Chemia na odstraszanie kleszczy
Uzupełnieniem ochrony mechanicznej są repelenty, czyli preparaty odstraszające kleszcze.
Środki te należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta - zarówno na odsłoniętą skórę, jak i na odzież. Warto pamiętać, że ich działanie jest ograniczone czasowo, dlatego przy dłuższym pobycie na świeżym powietrzu konieczna może być ponowna aplikacja.
Istotne jest także dopasowanie repelentu do wieku użytkownika - dla dzieci przeznaczone są środki o niższej zawartości substancji czynnej. Należy pamiętać, by dziecko - przed wyprawą np. do lasu - bardzo dokładnie spryskać i również zadbać o odpowiednią odzież.
Sprawdzenie całego ciała to podstawa
Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki jest kontrola ciała po powrocie do domu. To etap, którego nie można absolutnie pominąć, ponieważ często jest tak, że kleszcz najpierw wędruje po skórze przez dłuższy czas, a dopiero później znajduje sobie miejsce do wkłucia.
Obejrzenie całego ciała może pomóc w szybkiej lokalizacji pajęczaka i uniknięcie ugryzienia.
Sprawdzając ciało po spacerze należy:
- dokładnie obejrzeć całą jego powierzchnię,
- zwrócić szczególną uwagę na pachy, pachwiny, zgięcia kolan, okolice uszu i skórę głowy,
- wziąć prysznic, który może pomóc usunąć niezaczepione jeszcze pasożyty.
Regularne sprawdzanie ciała znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia, ponieważ wiele patogenów przenoszonych przez kleszcze wymaga czasu, aby przedostać się do organizmu człowieka.
Prawidłowe usuwanie kleszczy - jak zrobić to dobrze?
Jeśli mimo środków ostrożności znajdziesz kleszcza wbitego w skórę, kluczowe znaczenie ma szybka i właściwa reakcja. Im szybciej kleszcz zostanie usunięty, tym niższe ryzyko zachorowania na jedną z odkleszczowych chorób.
Kleszcza należy usunąć jak najszybciej, najlepiej za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu. W tym celu należy chwycić kleszcza jak najbliżej skóry, pociągnąć zdecydowanym i jednostajnym ruchem obserwując, czy kleszcz w całości został wyjęty ze skóry.
Pasożytów nie należy wykręcać, zgniatać ani smarować tłuszczem (lub płynem do mycia naczyń) - może to spowodować przeniesienie drobnoustrojów pasożyta do organizmu człowieka i tym samym zwiększyć ryzyko niepożądanej choroby.
Po usunięciu miejsce wkłucia trzeba zdezynfekować, a ręce dokładnie umyć.
Wbrew obawom, pozostawienie niewielkiego fragmentu aparatu gębowego w skórze zazwyczaj nie stanowi dużego zagrożenia, bo najczęściej organizm usuwa go samoistnie. Najważniejsze jest jednak szybkie usunięcie całego kleszcza.
Skóra pod kontrolą, czyli rola obserwacji miejsca ugryzienia
Po ukąszeniu przez kleszcza niezbędna jest obserwacja organizmu przez kolejne tygodnie. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy takie jak:
- rumień wędrujący (charakterystyczne zaczerwienienie wokół miejsca ukąszenia),
- gorączka, bóle mięśni i stawów,
- objawy neurologiczne, takie jak bóle głowy czy sztywność karku.
W przypadku ich wystąpienia konieczna jest szybka konsultacja z lekarzem. Wczesne rozpoznanie np. boreliozy pozwala na skuteczne leczenie antybiotykami, a w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu dostępna jest skuteczna szczepionka, którą warto rozważyć - szczególnie przy częstym przebywaniu na terenach zielonych.
Zagrożenie płynące od kleszczy. Jakie przenoszą choroby?
Borelioza to najczęściej diagnozowana choroba odkleszczowa, wywoływana jest przez bakterie Borrelia.
Objawy to przede wszystkim charakterystyczny rumień wędrujący, czyli czerwone, powiększające się zaczerwienienie w miejscu ugryzienia. Oprócz tego chory odczuwa zmęczenie, bóle mięśni i stawów, a w późniejszym stadium choroby mogą pojawiać się problemy neurologiczne i kardiologiczne.
Co ważne - wcześnie wykryta choroba jest skutecznie leczona antybiotykami.
Kleszczowe zapalenie mózgu
Wirusowa choroba atakująca układ nerwowy. W Polsce najczęściej występuje w północno-wschodnich regionach.
Objawy przypominają grypę: pojawia się gorączka, bóle mięśni i osłabienie. Później dochodzi do rozwoju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, które objawiają się sztywnością karku, silnymi bólami głowy oraz zaburzeniami świadomości.
Co istotne - nie ma leczenia przyczynowego, stosuje się leczenie objawowe, ale istnieje skuteczna szczepionka.
Anaplazmoza
Bakteryjna choroba wywoływana przez Anaplasma phagocytophilum. Jej objawy to przede wszystkim wysoka gorączka, dreszcze, bóle mięśni i głowy. Chory odczuwa osłabienie, czasem pojawiają się nudności.
To choroba trudna do rozpoznania, a jej leczenie opiera się o antybiotykoterapię.
Babeszjoza
Choroba pasożytnicza atakująca czerwone krwinki, nazywana czasem "malarią północy". Objawy przypominają grypę, a dodatkowo pojawia się ciemny mocz i zlewne poty. Jest szczególnie niebezpieczna dla osób, które mają obniżoną odporność.
Tularemia
Występuje rzadko, ale jest niezwykle groźna. To choroba bakteryjna, której objawy to owrzodzenie w miejscu ukąszenia, powiększone, bolesne węzły chłonne, a także gorączka i dreszcze.
Tularemia jest leczona antybiotykami.
