Spis treści:
- Przełomowe badanie na tysiącach seniorów
- Dlaczego gotowanie tak dobrze działa na mózg?
- Gotowanie jako czynnik społeczny
- Jak stać się fanem gotowania? Zacznij od małych kroków
Przełomowe badanie na tysiącach seniorów
Najnowsze badanie, przeprowadzone przez japońskich badaczy którego wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journal of Epidemiology & Community Health, rzucają nowe światło na codzienne nawyki.
Międzynarodowy zespół naukowców, pod kierownictwem dr Yuki Tani, przeanalizował dane zdrowotne oraz styl życia grupy prawie 11 tysięcy osób w wieku 65 lat i starszych.
Wyniki tych długofalowych obserwacji okazały się jednoznaczne i niezwykle optymistyczne, bowiem okazuje się, że gotowanie raz w tygodniu może obniżyć ryzyko chorób neurodegeneracyjnych o 30 procent, w porównaniu z osobami, które w ogóle nie gotują.
Zaskakujące okazały się także wyniki osób, które wcześniej stroniły od kuchni, a regularne gotowanie rozpoczęły dopiero w starszym wieku. W tej grupie zaobserwowano spadek ryzyka zachorowania na demencję aż o 67-70 procent.
Mimo że badanie miało charakter obserwacyjny, naukowcy i neurolodzy podkreślają, że wyciągnięte wnioski są w pełni miarodajne i poparte wiedzą o biologii ludzkiego mózgu.
Dlaczego gotowanie tak dobrze działa na mózg?
Podczas pracy w kuchni uruchamiane są tak zwane funkcje wykonawcze mózgu, za które odpowiada przede wszystkim płat czołowy.
Kiedy gotujemy, nasz układ nerwowy musi nieustannie pracować na najwyższych obrotach, realizując wieloetapowy plan.
Przede wszystkim mózg zaczyna planować i uruchamia pamięć roboczą: musimy przypomnieć sobie przepis, zaplanować kolejność działań,, kontrolować czas oraz proporcje składników.
Dochodzi także do stymulacji sensorycznej: zapachy, smaki, kolory składników oraz dźwięki skwierczącej patelni intensywnie stymulują obszary mózgu odpowiedzialne za percepcję i przetwarzanie emocji.
Doskonalone są zdolności motoryczne i precyzja: obieranie warzyw, precyzyjne krojenie w kostkę, odmierzanie przypraw czy praca z gorącymi naczyniami wymaga doskonałej koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz sprawności manualnej.
To właśnie dlatego osoby po udarach, ciężkich urazach głowy lub we wczesnych stadiach chorób otępiennych w pierwszej kolejności tracą zdolność samodzielnego gotowania - ich mózg przestaje radzić sobie ze złożonością tego procesu. Regularny trening w postaci przygotowywania dań buduje tzw. rezerwę poznawczą, która chroni przed degeneracją neuronów.
Gotowanie jako czynnik społeczny
Współczesna medycyna coraz częściej łączy problem demencji z izolacją społeczną seniorów. Osoby starsze, mieszkające samotnie, często tracą motywację do jakiejkolwiek aktywności, w tym do przygotowywania pełnowartościowych dań. Problemem wśród seniorów jest niedożywienie: jedzą mało, monotonnie i nieregularnie.
Celebracja posiłków - od wyjścia po zakupy, przez proces przygotowania potrawy, aż po zaproszenie kogoś bliskiego do stołu jest swego rodzaju lekarstwem na samotność. Interakcje z drugim człowiekiem, rozmowa podczas jedzenia oraz dzielenie się posiłkiem aktywują neuroprzekaźniki odpowiedzialne za redukcję stresu oksydacyjnego, który niszczy komórki mózgowe.
Jak stać się fanem gotowania? Zacznij od małych kroków
Nie każdy jest miłośnikiem gotowania i niektórym osobom kuchnia służy tylko do przygotowania kawy, czy odgrzania gotowego dania w piekarniku. Warto pomyśleć o zmianie - nie tylko pod kątem zdrowszego odżywiania - ale także profilaktyki chorób neurodegeneracyjnych. Nie trzeba od razu porywać się na skomplikowane dania. Warto zacząć od prostych rzeczy, metodą małych kroków:
Zaplanuj jeden dzień w tygodniu (np. w weekend), w którym przygotujesz prosty, dwudaniowy obiad całkowicie od podstaw - obierając świeże warzywa, siekając zioła i komponując własne przyprawy.
Wypróbuj nowy przepis raz w miesiącu. Nauka nowego dania to mocny impuls dla neuronów do tworzenia nowych połączeń synaptycznych.
Zaangażuj w gotowanie partnera, dzieci lub wnuki. Połączenie stymulacji manualnej, intelektualnej i społecznej stworzy dla umysłu prawdziwy pancerz ochronny przed procesami starzenia.
