Spis treści:
- Kreatynina
- Mocznik
- Potas
- Białko całkowite
- Kwas moczowy
- Cystatyna C
- Badanie ogólne moczu
- Badania obrazowe w chorobach nerek
- Scyntygrafia nerek
Kreatynina
Kreatynina to substancja, która powstaje w wyniku przemiany materii, głównie w mięśniach szkieletowych. Ze względu na wydalanie przez nerki (jest tylko przesączana w kłębuszkach nerkowych) służy do oceny przesączania kłębuszkowego (GFR), które jest jednym z podstawowych parametrów czynności nerek. Zwykle stężenie kreatyniny oznacza się we krwi, choć można oznaczyć je także z dobowej zbiórki moczu, co pozwala na wyznaczenie parametru klirensu kreatyniny.
Podwyższone wartości kreatyniny we krwi świadczą o pogorszeniu się czynności wydalniczej nerek. Może ono mieć charakter ostry i przejściowy, może również być przewlekłe i zwykle postępujące. Zmniejszone stężenia kreatyniny występują u osób skrajnie niedożywionych, wycieńczonych, z zanikiem mięśni lub ciężką chorobą wątroby.
Na podstawie stężenia kreatyniny wylicza się wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR), który służy do dokładniejszej oceny zdolności nerek do filtracji krwi.
Zobacz również:
Mocznik
Mocznik jest substancją, powstającą w wyniku metabolizmu białek. Jest to końcowy produkt przemiany białek, usuwany przez nerki. Stężenie mocznika jest mniej precyzyjnym niż stężenie kreatyniny markerem czynności wydalniczej nerek.
Stężenie mocznika we krwi powyżej górnej granicy normy świadczy o pogorszeniu się czynności wydalniczej nerek. Z kolei niskie stężenia mocznika występują u osób stosujących dietę ubogobiałkową, wyniszczonych lub z ciężką chorobą wątroby.
Potas
Potas to mikroelement wydalany głównie przez przewód pokarmowy i przez nerki. Oznaczenie jego stężenia stosuje się, aby określić, czy nie mamy do czynienia z hipokaliemią lub hiperkaliemią - zbyt niskim lub zbyt wysokim poziomem potasu.
Wyniki powyżej normy (hiperkaliemia) mogą świadczyć o tym, że nerki nie są w stanie wydalić potasu, a co za tym idzie, możemy mieć do czynienia z ostrą niewydolnością nerek. Zbyt niskiego stężenia potasu możemy spodziewać się w chorobach, przebiegających z biegunką i wymiotami, a także przy przewlekłym stosowaniu leków moczopędnych, prowadzących do nadmiernego wydalania tego pierwiastka przez nerki.
Białko całkowite
Białko całkowite to wszystkie białka, krążące we krwi. Jednym z głównych powodów, dla którego ocenia się stężenie białka całkowitego we krwi, jest podejrzenie chorób nerek. Wartości niższe niż norma związane mogą być z nadmiernym wydalaniem białka przez nerki, co może mieć miejsce m.in. w zespole nerczycowym czy kłębuszkowym zapaleniu nerek.
Kwas moczowy
Kwas moczowy jest produktem metabolizmu zasad purynowych. Choć częściej wiążemy go z diagnostyką dny moczanowej, może posłużyć on również za marker uszkodzenia nerek. Zwiększone wartości kwasu moczowego we krwi mogą być związane z upośledzeniem filtracji kłębuszkowej, a co za tym idzie - z każdą przewlekłą chorobą nerek.
Cystatyna C
Cystatyna C to białko, które jest produkowane przez wszystkie komórki jądrzaste organizmu i stosowane jako czuły marker przesączania kłębuszkowego. Jej stężenie (w przeciwieństwie do kreatyniny) nie jest zależne od płci, wieku, masy mięśniowej i diety, dlatego uważa się ją za lepszy marker filtracji kłębuszkowej. Podwyższone stężenie cystatyny C we krwi może wskazywać na spadek filtracji nerkowej, a co za tym idzie - uszkodzenie nerek.
Badanie ogólne moczu
Badanie ogólne moczu pozwala wykryć wiele nieprawidłowości na poziomie układu moczowego. Dzięki temu, że ocenia ono m.in. obecność białka, krwi, erytrocytów, azotynów, a także pH moczu, jego ciężar właściwy i inne parametry, badanie ogólne moczu może służyć jako czuły wskaźnik stanu nerek. Z jego wyników możemy otrzymać informację nie tylko o chorobach nerek, ale także o infekcjach, cukrzycy czy problemach metabolicznych. Dlatego warto o nim pamiętać, jeśli chcemy kompleksowo przyjrzeć się stanowi nerek i układu moczowego.
Badania obrazowe w chorobach nerek
Diagnostyka stanu nerek to nie tylko badania laboratoryjne - to także badania obrazowe. Najczęściej zlecanym badaniem obrazowym jest USG jamy brzusznej, które pozwala na ocenę wielkości, kształtu i struktury nerek, oraz wykrycie torbieli, guzów czy kamieni nerkowych. Jest to badanie bezpieczne i nieinwazyjne, dlatego często stanowi pierwszy krok w diagnostyce obrazowej nerek.
W bardziej skomplikowanych przypadkach lekarz może zlecić tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. Badania te umożliwiają dokładniejszą ocenę zmian i wykrycie patologii niewidocznych w USG.
Scyntygrafia nerek
W sytuacjach wymagających bardzo dokładnej oceny pracy nerek stosuje się badania funkcjonalne, takie jak scyntygrafia nerek. Pozwala ona na ocenę przepływu krwi przez nerki oraz ich zdolności filtracyjnej w sposób bardziej precyzyjny. Scyntygrafia polega na wstrzyknięciu promieniotwórczego izotopu i obserwacji pracy nerek i pęcherza moczowego pod specjalną kamerą, tzw. gammakamerą.
Diagnostyka nerek nie powinna ograniczać się do podstawowych badań krwi i moczu. Pełny obraz ich funkcjonowania wymaga niejednokrotnie oceny wielu różnych składowych, m. in. kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego, badania ogólnego moczu, potasu i białka całkowitego. Niejednokrotnie niezbędne okazują się również badania obrazowe i funkcjonalne. Tylko takie kompleksowe podejście pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości i skuteczne zapobieganie chorobom nerek.
Źródła:
- https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/badania-laboratoryjne/176082,laboratoryjne-wskazniki-czynnosci-nerek,1
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51973,kreatynina
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51975,mocznik
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/174203,badanie-stezenia-potasu-w-surowicy-krwi-jakie-sa-normy-potasu
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171828,bialko-calkowite
- https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51984,scyntygrafia-nerek
