Spis treści:
- Niedoczynność tarczycy - co to za choroba?
- Tycie a niedoczynność tarczycy
- Leczenie niedoczynności tarczycy a masa ciała
- Dlaczego warto zgłosić się do lekarza?
Niedoczynność tarczycy - co to za choroba?
Niedoczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł produkuje zbyt mało hormonów odpowiedzialnych za tempo pracy całego organizmu. Można powiedzieć, że metabolizm zaczyna "zwalniać" i to właśnie dlatego pojawiają się tak różnorodne objawy, jak np.: przewlekłe zmęczenie i senność, problemy z koncentracją, wypadanie włosów, uczucie zimna, czy dla wielu pacjentów bardzo trudny do zaakceptowania: przyrost masy ciała.
Niewłaściwa praca gruczołu może być pokłosiem różnych zaburzeń: najczęstszą przyczyną jest choroba Hashimoto, czyli proces autoimmunologiczny, w którym układ odpornościowy stopniowo uszkadza komórki tarczycy. Za dysredulacje mogą odpowiadać także: niewłaściwe działanie przysadki, niedobór jodu, przyjmowanie niektórych leków lub przebyte operacje.
Zobacz również:
Tycie a niedoczynność tarczycy
Związek między tarczycą a masą ciała jest dość złożony. Hormony tarczycy wpływają nie tylko na tempo metabolizmu, czyli to, jak szybko organizm przetwarza energię z jedzenia, ale też na produkcję ciepła, gospodarkę tłuszczów i cukrów oraz sposób, w jaki organizm wykorzystuje zapasy energii. Gdy ich poziom spada, metabolizm zwalnia: organizm zużywa mniej energii w spoczynku, gorzej radzi sobie ze spalaniem tłuszczu i łatwiej magazynuje nadwyżki. W efekcie może dojść do wzrostu masy ciała, ale także zmian w jej składzie, na przykład większego udziału tkanki tłuszczowej.
Warto jednak spojrzeć na to szerzej: nie jest tak, że niedoczynność automatycznie prowadzi do znacznego tycia. Zmiany w wadze są zwykle umiarkowane, a ich przyczyną nie jest wyłącznie odkładanie tkanki tłuszczowej, dużą rolę odgrywa także zatrzymywanie wody i sodu w organizmie, co może dawać wrażenie szybkiego przybierania na wadze. Co ciekawe, nawet niewielkie zaburzenia pracy tarczycy mogą wpływać na wydatkowanie energii przez organizm, choć ich rzeczywisty wpływ na masę ciała bywa różny i nie zawsze łatwy do przewidzenia.
Leczenie niedoczynności tarczycy a masa ciała
Jak już wcześniej wspomniano, wpływ tarczycy na masę ciała nie jest tak prosty, jak mogłoby się wydawać, dlatego efekty leczenia mają swoje ograniczenia. Po wyrównaniu poziomu hormonów często dochodzi do spadku wagi, ale zazwyczaj jest on niewielki. Wynika to z tego, że część dodatkowych kilogramów to nie tkanka tłuszczowa, lecz zatrzymana woda i sód, które z czasem się regulują.
U niektórych osób masa ciała wraca do poziomu sprzed choroby, jednak niedoczynność rozwija się stopniowo, więc w międzyczasie na wagę zaczynają wpływać także inne czynniki, takie jak styl życia czy wiek. Jeśli więc mimo leczenia objawy ustępują, a masa ciała nie zmienia się znacząco, zwykle oznacza to, że nie była ona związana wyłącznie z pracą tarczycy. Warto też podkreślić, że stosowanie hormonów tarczycy wyłącznie w celu redukcji masy ciała nie jest bezpiecznym rozwiązaniem, może prowadzić do utraty masy mięśniowej i zaburzeń metabolicznych, a uzyskany efekt bywa krótkotrwały.
Dlaczego warto zgłosić się do lekarza?
Otyłość i zaburzenia pracy tarczycy często występują jednocześnie i nie zawsze łatwo rozdzielić, co jest przyczyną, a co skutkiem. U części osób z nadmierną masą ciała stwierdza się podwyższone TSH, ale nie zawsze oznacza to od razu chorobę tarczycy, czasem jest to wtórna reakcja organizmu na samą otyłość. Z drugiej strony łagodna niedoczynność może przez długi czas pozostawać nierozpoznana, a to sprzyja dalszemu przybieraniu na wadze i pogorszeniu parametrów metabolicznych. Dlatego sama wartość TSH nie zawsze wystarcza do postawienia diagnozy i potrzebna jest szersza ocena, uwzględniająca analizę poziomu hormonów tarczycy i obecności przeciwciał.
Warto też zachować zdrowy dystans do uproszczeń: nie każda nadwaga wynika z niedoczynności i nie każda niedoczynność oznacza tycie: są pacjenci z wyraźnymi zaburzeniami hormonalnymi, którzy nie mają problemu z masą ciała. Co więcej, nawet dobrze prowadzone leczenie nie zawsze przekłada się na wyraźny spadek wagi.
Źródła:
American Thyroid Association https://www.thyroid.org/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4911848/
