Spis treści:
- Czym jest wirus HPV?
- Jak można zarazić się HPV?
- Czy wirus HPV zawsze daje objawy?
- Jak przebiega zakażenie HPV?
- Leczenie zakażenia HPV
- Jakie badania należy wykonywać regularnie?
- Czy można zapobiec zakażeniu HPV?
Czym jest wirus HPV?
HPV (Human Papillomavirus) to grupa ponad 200 typów wirusów, które zakażają skórę oraz błony śluzowe człowieka. Dzieli się je na typy niskiego ryzyka, czyli takie, które powodują zazwyczaj łagodne zmiany skórne, np. brodawki i kłykciny kończyste oraz na typy wysokiego ryzyka onkologicznego - mogące prowadzić do rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka szyjki macicy, ale także raka odbytu, gardła czy prącia.
Najbardziej znane typy wysokiego ryzyka to HPV 16 i HPV 18, odpowiedzialne za większość przypadków raka szyjki macicy.
Wirus zakaża komórki nabłonka i może przez długi czas pozostawać w organizmie w stanie utajonym, nie wywołując żadnych dolegliwości.
Szacuje się, że co roku 300 mln ludzi zostaje zakażonych wirusem - choć w większości przypadków zakażenia te przebiegają bezobjawowo i udaje się je zwalczyć, wciąż pozostaje odsetek ludzi, u których wirus ten doprowadzi do zmian nowotworowych.
W Polsce rocznie odnotowuje się średnio 2,5-3 tys. zachorowań na raka szyjki macicy, z czego około 50 proc. tych przypadków kończy się zgonem.
Jak można zarazić się HPV?
Do zakażenia dochodzi przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt skórny lub kontakt błon śluzowych. Najczęstsze drogi transmisji to:
- kontakty seksualne (waginalne, oralne i analne),
- kontakt skóra do skóry w okolicach intymnych,
- kontakt z zakażoną powierzchnią lub przedmiotami (rzadziej).
Warto zaznaczyć, że do zakażenia nie jest konieczny pełny stosunek seksualny. Wirus może przenosić się również podczas bliskiego kontaktu intymnego.
Czy wirus HPV zawsze daje objawy?
W większości przypadków zakażenie przebiega bezobjawowo. To właśnie dlatego HPV jest tak powszechny - wiele osób nie wie, że jest nosicielem wirusa. Zakażenie nie zawsze musi rozwinąć objawy - zdarza się, że organizm zwalcza wirusa, a chory nie wie, że takie zakażenie przeszedł.
Jeśli objawy się jednak pojawiają, wówczas mogą obejmować:
- kłykciny kończyste w okolicach narządów płciowych,
- niewielkie, miękkie narośla przypominające kalafior,
- brodawki na skórze dłoni lub stóp (przy innych typach HPV).
Mogą występować także niespecyficzne objawy zakażenia, takie jak świąd lub pieczenie w okolicach intymnych, dyskomfort podczas współżycia, a nawet drobne krwawienia kontaktowe.
W późniejszym stadium choroby szczególną uwagę należy zwrócić na krwawienia międzymiesiączkowe, przewlekłą chrypkę albo zmiany w śluzówce jamy ustnej. U osoby zakażonej może pojawiać się także ból miednicy, a u kobiet - krwawienia międzymiesiączkowe.
Takie symptomy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej, ponieważ mogą wskazywać na zmiany nowotworowe.
Jak przebiega zakażenie HPV?
U około 80-90 proc. osób układ odpornościowy eliminuje wirusa samoistnie w ciągu 1-2 lat. Problem pojawia się wtedy, gdy infekcja utrzymuje się przewlekle. Długotrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka może prowadzić do zmian przednowotworowych, które rozwijają się powoli, często przez wiele lat.
To właśnie dlatego regularne badania profilaktyczne są kluczowe - pozwalają wykryć nieprawidłowości zanim pojawią się objawy.
Leczenie zakażenia HPV
Nie istnieje lek, który usuwa wirusa HPV bezpośrednio z organizmu. Leczenie polega głównie na usuwaniu zmian skórnych, wywołanych przez wirusa (np. krioterapia, laseroterapia, leczenie chirurgiczne) i wspieraniu odporności. Pacjentom zarażonym HPV zaleca się przede wszystkim stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety, dbanie o odpowiednią ilość snu oraz redukcję stresu.
W przypadku zmian przednowotworowych leczenie dobierane jest indywidualnie i może obejmować chirurgiczne zabiegi ginekologiczne lub onkologiczne.
Jakie badania należy wykonywać regularnie?
Profilaktyka HPV opiera się przede wszystkim na badaniach przesiewowych.
Podstawowym badaniem dla kobiet, które pozwala wykryć wczesne zmiany komórkowe szyjki macicy, jest cytologia. Zaleca się wykonywanie jej regularnie zgodnie z zaleceniami lekarza, zwykle co 1-3 lata.
Istnieje również możliwość wykonania testu w kierunku HPV, czyli badanie wykrywające materiał genetyczny wirusa. Jest bardziej czułe niż cytologia i coraz częściej stosowane jako element profilaktyki raka szyjki macicy.
W przypadku pojawienia się zmian skórnych lub brodawek konieczna jest ocena specjalisty. Dlatego każdy niepokojąca zmiana powinna być konsultowana dermatologicznie.
Nie należy zapominać także o wizytach u stomatologa i laryngologa. To szczególnie ważne u osób z przewlekłą chrypką, zmianami w jamie ustnej lub czynnikami ryzyka.
Czy można zapobiec zakażeniu HPV?
Najskuteczniejszą metodą profilaktyki są szczepienia przeciw HPV. Chronią one przed najgroźniejszymi typami wirusa odpowiedzialnymi za większość nowotworów związanych z zakażeniem.
Dodatkowo należy wykonywać regularne badania profilaktyczne, stosować zabezpieczenie podczas kontaktów seksualnych i reagować na wszelkie niepokojące objawy. Ważne jest także ograniczenie liczby partnerów seksualnych.
Należy też pamiętać, że choć prezerwatywa zmniejsza ryzyko zakażenia, to nie eliminuje go całkowicie, ponieważ HPV może znajdować się także na skórze poza obszarem chronionym.
Źródła:
- https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/292351,hpv-wirus-brodawczaka-ludzkiego-objawy-leczenie-badania-i-rokowania
- https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/download/109992/86602
