Spis treści:
- Zakażenie tasiemcem uzbrojonym - jak do niego dochodzi?
- Objawy zakażenia tasiemcem uzbrojonym
- Tasiemiec uzbrojony a inne tasiemce
- Jak pozbyć się tasiemca uzbrojonego?
- Odchudzanie się tasiemcem - niebezpieczna moda
Zakażenie tasiemcem uzbrojonym - jak do niego dochodzi?
Zakażenie tasiemcem uzbrojonym zaczyna się od połknięcia jaj pasożyta. Te mogą trafić do organizmu wraz ze skażoną wodą lub żywnością, a także zostać przeniesione na rękach. Do transmisji może więc dojść również podczas kontaktu z osobą, która jest nosicielem dorosłej postaci tasiemca, zwłaszcza jeśli nie są przestrzegane podstawowe zasady higieny. Co dzieje się dalej?
Po dostaniu się jaj do przewodu pokarmowego, uwalniają się z nich larwy, które przenikają przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych. Następnie, wraz z krwią, mogą dotrzeć do różnych tkanek i narządów, gdzie z czasem przekształcają się w wypełnione płynem torbiele, czyli tzw. wągry, które mogą rozwijać się m.in. w mięśniach, wątrobie, oku czy sercu.
Jednak szczególne niebezpieczeństwo stanowi ich obecność w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Początkowo podstępny intruz nie daje o sobie znać - wiele osób żyje w nieświadomości, nosząc w sobie larwalne postaci tasiemca przez długie miesiące, a nawet lata. Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy wągry zaczną uciskać ważne struktury lub wywołają stan zapalny.
Objawy zakażenia tasiemcem uzbrojonym
Samo zakażenie tasiemcem uzbrojonym nie zawsze oznacza od razu pojawienie się objawów. Wiele osób przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z obecności larw w organizmie. Dolegliwości pojawiają się przede wszystkim wtedy, gdy rozwijające się wągry wywołują stan zapalny lub znajdują się w miejscu, w którym mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie tkanek. Dlatego obraz choroby może być bardzo różny.
Najwięcej problemów może powodować obecność wągrów w mózgu i rdzeniu kręgowym. W takim przypadku mogą wystąpić bóle głowy, nudności i wymioty, sztywność karku, zaburzenia świadomości oraz drgawki. To właśnie zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, określane jako neurocysticerkoza, jest najczęstszą przyczyną objawów wymagających pilnej diagnostyki i leczenia.
Jeśli wągry znajdują się w oku, mogą z kolei powodować ból, stan zapalny, podwójne widzenie, ograniczenie ruchomości gałki ocznej, a nawet pogorszenie lub utratę wzroku.
Zmiany zlokalizowane pod skórą mogą być natomiast wyczuwalne jako niewielkie guzki, podczas gdy wągry obecne w innych tkankach często nie powodują żadnych zauważalnych dolegliwości.
Tasiemiec uzbrojony a inne tasiemce
Tasiemiec uzbrojony nie jest jedynym tasiemcem, którym może zarazić się człowiek. Do najczęściej spotykanych należą również tasiemiec nieuzbrojony, tasiemiec karłowaty oraz bruzdogłowiec szeroki. Różnią się one między sobą m.in. budową, sposobem zakażenia i tym, jakie problemy mogą powodować w organizmie.
Tasiemiec uzbrojony wyróżnia się przede wszystkim tym, że jego jaja mogą prowadzić do rozwoju larw w tkankach poza przewodem pokarmowym. To właśnie dlatego zakażenie tym pasożytem może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje niż typowa tasiemczyca jelitowa. W przypadku innych tasiemców problem najczęściej ogranicza się do obecności dorosłego pasożyta w jelicie, choć również one mogą powodować różne dolegliwości i powikłania.
Jak pozbyć się tasiemca uzbrojonego?
W leczeniu zakażenia tasiemcem uzbrojonym trzeba zachować szczególną ostrożność. Paradoksalnie samo zniszczenie larw nie zawsze oznacza natychmiastową poprawę. Kiedy wągry obumierają, organizm może zareagować na ich pozostałości silnym stanem zapalnym, a jeśli znajdują się one w mózgu, może dojść do obrzęku i wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Dlatego leczenie nie polega po prostu na podaniu leku, który "zabije tasiemca". Do zwalczania larwalnych postaci pasożyta stosuje się przede wszystkim albendazol i prazykwantel, natomiast terapia wągrzycy często łączy się ze stosowaniem leków przeciwzapalnych, przeważnie glikokortykosteroidów.
Ich zadaniem jest ograniczenie reakcji zapalnej, która może pojawić się po obumarciu pasożyta. U części pacjentów potrzebne jest również leczenie objawowe, np. przeciwdrgawkowe. Inaczej postępuje się ze zmianami, w których pasożyt już obumarł i uległ zwapnieniu - w takiej sytuacji leki przeciwpasożytnicze nie są zazwyczaj potrzebne, a leczenie skupia się przede wszystkim na łagodzeniu występujących objawów.
Ciekawostką jest to, że jeszcze w latach 80. XX wieku nie dysponowano skutecznym leczeniem farmakologicznym wągrzycy. Postępowanie opierało się przede wszystkim na łagodzeniu objawów, a w razie potrzeby na chirurgicznym usuwaniu zmian. Dopiero późniejsze badania wykazały, że albendazol i prazykwantel mogą zmniejszać liczbę wągrów i poprawiać stan części pacjentów.
Odchudzanie się tasiemcem - niebezpieczna moda
Utrata masy ciała może być jednym z objawów zakażenia tasiemcem, co niestety wykorzystują nieuczciwi sprzedawcy, oferując preparaty mające rzekomo pomóc schudnąć dzięki obecności pasożyta w przewodzie pokarmowym.
Nie jest to bezpieczna ani uzasadniona metoda odchudzania. Tasiemiec magicznie nie ,,spala" tkanki tłuszczowej w kontrolowany sposób, a jego obecność oznacza zakażenie, czyli chorobę wymagającą leczenia. Co więcej, nie można przewidzieć, jakie objawy wywoła pasożyt ani jakie powikłania pojawią się u konkretnej osoby. Nie ma też wiarygodnych dowodów naukowych potwierdzających skuteczność celowego zakażania się tasiemcem w celu redukcji masy ciała.
Jeśli celem jest redukcja masy ciała, zdecydowanie bezpieczniejszym rozwiązaniem jest metoda oparta na odpowiednio dobranej diecie, aktywności fizycznej i (w razie potrzeby) leczeniu prowadzonym przez specjalistę.
Źródła:
- https://www.sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/taenia-solium
- https://www.who.int/publications/i/item/9789240060722
- https://www.loebclassics.com/display/aristotle-history_animals/1965/pb_LCL438.173.xml?readMode=recto
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/734751/
