Spis treści:
- Półpasiec - co to za choroba?
- Rodzaje półpaśca
- Zachorowania w Polsce. Kto jest w grupie ryzyka?
- Czy półpaścem można się zarazić?
- Jak uchronić się przed półpaścem? Prosty i bezpłatny sposób
Półpasiec - co to za choroba?
Półpasiec to choroba wirusowa wywoływana przez ten sam wirus, który powoduje ospę wietrzną. Choroba najczęściej pojawia się u osób, które wcześniej chorowały na ospę wietrzną, bowiem po przechorowaniu wirus nie znika z organizmu - "ukrywa się" w zwojach nerwowych i może ponownie uaktywnić się po latach.
Najczęściej dzieje się to, gdy:
- odporność jest osłabiona (np. przez stres, przemęczenie),
- występują choroby przewlekłe,
- osoba jest w starszym wieku.
Na rozwój choroby narażone są osoby w trakcie leczenia onkologicznego, przyjmujące leki immunosupresyjne lub sterydy.
Rodzaje półpaśca
Wyróżnia się kilka rodzajów półpaśca, a jego rozróżnienie zależy od lokalizacji zmian.
Półpasiec skórny
To klasyczna forma półpaśca, która najczęściej obejmuje tułów. Zmiany skórne pojawiają się w połowie na plecach i w połowie na klatce piersiowej. Początkowo objawia się bólem, mrowieniem i pieczeniem skóry - jeszcze zanim pojawi się wysypka. Następnie pojawiają się jednostronnie zlokalizowane zmiany skórne, wzdłuż zainfekowanego nerwu. Wysypka ma charakter pęcherzykowy, zmiany wypełnione są płynem, a skóra jest nadwrażliwa na dotyk. Co charakterystyczne - zmiany skórne nie przekraczają środkowej linii ciała. Niepowikłana postać choroby najczęściej goi się około 4 tygodni.
Półpasiec oczny
Postać oczna choroby jest zaliczana do najgroźniejszego typu. Chory na początku zauważa wysypkę na czole, powiece lub nosie, a następnie pojawia się silny ból oka i światłowstręt. Chorobie może towarzyszyć obrzęk twarzy lub samego oka, a najgroźniejszym powikłaniem jest uszkodzenie wzroku.
Półpasiec uszny (zespół Ramsaya Hunta)
Zajmuje nerwy w obrębie ucha, a charakterystycznym objawem są pęcherzyki pojawiające się wewnątrz ucha i wokół niego. Chory może odczuwać także zawroty głowy, ból ucha. Może pojawić się niedosłuch, a w niektórych przypadkach choroba może porazić nerw twarzowy, co objawia się opadaniem połowy twarzy.
Półpasiec rozsiany (uogólniony)
Choć ta postać choroby jest rzadka, to niezwykle poważna - zwykle pojawia się u osób z krytycznie obniżoną odpornością. Zmiany skórne pojawiają się na całym ciele, w wielu miejscach. Zakażeniu towarzyszy gorączka, ogólne osłabienie, a w najtrudniejszych przypadkach choroba może obejmować nawet narządy wewnętrzne.
- Przebieg zakażenia może być łagodny, ale może też być bardzo ciężki. Wszystko zależy od lokalizacji zmian. Tak zwany półpasiec oczny dotyczy głowy i twarzy, zajmuje jedną czwartą głowy, może objąć rogówkę i doprowadzić nawet do utraty wzroku. Sam przebieg jest bardzo uciążliwy, ponieważ towarzyszy mu silny ból głowy oraz obrzęk, czasem bardzo duży, wokół oczodołu. Możemy mieć do czynienia również z półpaścem usznym, z uciskiem na nerw twarzowy i porażeniem nerwu twarzowego. Jeśli zakażenie dotyczy klatki piersiowej, zwykle jest bardzo rozległe - obejmuje obszar od połowy pleców do połowy przedniej części klatki piersiowej. Pojawia się silny ból i pęcherze, które mogą ulec nadkażeniu bakteryjnemu - wyjaśnia w rozmowie prof. dr hab. n. med. Joanna Zajkowska.
Zachorowania w Polsce. Kto jest w grupie ryzyka?
Wirus "budzi się" w komórkach nerwowych wtedy, gdy organizm jest osłabiony, a układ immunologiczny nie pracuje, jak należy.
Szacuje się, że na półpaśca choruje nawet co trzecia osoba po 65. roku życia, a w Polsce co roku notuje się około 100 tys. zachorowań.
Prof. Joanna Zajkowska wskazuje także na inne grupy pacjentów, które mają zwiększone ryzyko zachorowania:
- Leczenie chorób autoimmunologicznych czy onkologicznych wiąże się z immunosupresją, czyli osłabieniem układu odpornościowego, a półpasiec to wykorzystuje. Cukrzyca, często związana z wysokim BMI, również osłabia odporność. Szczególnie zagrożone są osoby przyjmujące sterydy lub inne leki immunosupresyjne.
Jak wskazuje prof. Zajkowska, wyzwaniem w przypadku leczenia półpaśca jest walka z bólem:
Sama choroba jest bardzo nieprzyjemna, ponieważ jest bolesna. Natomiast powikłaniem może być nadkażenie bakteryjne lub utrwalenie bólu w postaci bólu neuropatycznego. Ten przeszywający, palący ból jest bardzo trudny do leczenia, może utrzymywać się przez kilka miesięcy, wymaga intensywnego leczenia i jest niezwykle ciężki do zniesienia.
Czy półpaścem można się zarazić?
Choć choroba jest kwalifikowana, jako choroba zakaźna, to o zakażenie niezwykle trudno.
- Jeśli obecne są zmiany skórne, które mogą się złuszczać, to wówczas możliwe jest tzw. zakażenie pyłowe, choć zdarza się to rzadko. Głównym zagrożeniem jest osoba z ospą wietrzną. Półpasiec jako taki nie jest chorobą zakaźną w klasycznym rozumieniu - to nasz własny wirus, który się budzi i zakaża nasz własny organizm - mówi prof. Zajkowska.
Oznacza to, że dokładnie półpaścem zarazić się nie można, można jednak zarazić się wirusem, który go wywołuje, czyli wirusem ospy wietrznej. Osób zakażonych powinny unikać osoby z grupy wysokiego ryzyka, m.in. kobiety w ciąży, najmłodsze dzieci, osoby nieszczepione na ospę, pacjenci z obniżoną odpornością.
Jak uchronić się przed półpaścem? Prosty i bezpłatny sposób
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania półpaścowi jest szczepienie ochronne. Współczesne szczepionki pobudzają układ odpornościowy do utrzymania wysokiej aktywności przeciwko wirusowi, dzięki czemu znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania, a także ograniczają prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań, zwłaszcza przewlekłego bólu nerwowego zwanego neuralgią popółpaścową.
Szczepienie zaleca się szczególnie osobom po 50. roku życia, pacjentom cierpiącym na choroby przewlekłe oraz osobom z obniżoną odpornością, choć może ono przynieść korzyści również młodszym dorosłym, zwłaszcza tym, które znajdują się w grupie wysokiego ryzyka.
Szczepienie zabezpiecza przed zachorowaniem, a jeśli półpasiec się pojawi, ma znacznie łagodniejszy przebieg. Skuteczność w zapobieganiu powikłaniom, takim jak ból neuropatyczny, wynosi 80-90 proc.
- Szczepionka jest bezpłatna dla osób po 65. roku życia z wybranymi chorobami współistniejącymi, a refundowana w 50 proc. dla osób po 18. roku życia z niektórymi schorzeniami. Zalecana jest właściwie każdej osobie po 50. roku życia, ponieważ już wtedy zaczyna słabnąć odporność - wyjaśnia prof. Joanna Zajkowska.
To, na co wskazuje jeszcze prof. Zajkowska to fakt, że na półpaśca można chorować kilkukrotnie. Nawet, jeśli pacjent ma chorobę za sobą, ale ma więcej, niż 50 lat, takie szczepienie jest zalecane.
Co ważne - szczepienie przeciwko półpaścowi jest szczepionką poliwalentną z martwego wirusa, czyli zawiera jego fragmenty, a nie żywą postać. To ważne, bowiem dzięki temu ze szczepienia mogą korzystać np. pacjenci onkologiczni. Należy pamiętać, że do każdego szczepienia za każdym razem kwalifikację przeprowadza lekarz.
Źródło:
https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/158210,polpasiec-objawy-przyczyny-powiklania-leczenie
