Spis treści:
- Jak działa insulina?
- Różnice między typem 1, typem 2 i LADA
- Dlaczego niektórzy z cukrzycą typu 2 potrzebują insuliny?
Jak działa insulina?
Insulina jest hormonem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Umożliwia transport glukozy z krwi do wnętrza komórek, gdzie jest wykorzystywana jako podstawowe źródło energii dla mięśni, mózgu i innych narządów.
Gdy jej brakuje lub gdy tkanki reagują na nią niewystarczająco, glukoza nie jest skutecznie wykorzystywana i pozostaje we krwi. Prowadzi to do podwyższonego poziomu cukru, uczucia zmęczenia, spadku wydolności organizmu oraz zwiększa ryzyko rozwoju powikłań.
W niektórych sytuacjach organizm nie jest więc w stanie samodzielnie utrzymać prawidłowej gospodarki węglowodanowej. Może to wynikać z niedostatecznego wytwarzania insuliny lub z insulinooporności.
W takich przypadkach konieczne bywa podawanie insuliny z zewnątrz, aby wyrównać poziom glukozy we krwi i chronić organizm przed długofalowymi konsekwencjami hiperglikemii. Leczenie insuliną wymaga regularnej kontroli i edukacji pacjenta, jednak pozostaje jednym z najskuteczniejszych sposobów leczenia cukrzycy.
Różnice między typem 1, typem 2 i LADA
Cukrzyca typu 1 jest zazwyczaj diagnozowana u młodych osób i wiąże się z nagłą utratą zdolności produkcji insuliny. To choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy atakuje komórki trzustki, a organizm zostaje bez własnego "strażnika" glukozy. Dlatego insulinę trzeba wprowadzać praktycznie od samego początku - bez niej życie jest zagrożone.
Cukrzyca typu 2 wygląda inaczej. Często rozwija się powoli, wiąże się z insulinoopornością i nieprawidłowym metabolizmem. Trzustka przez lata stara się nadrabiać deficyt insuliny, ale z czasem jej wydajność spada. Tu insulina wchodzi w grę później, kiedy dieta i tabletki już nie wystarczają.
Z kolei LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults - późno ujawniająca się autoimmunologiczna cukrzyca dorosłych) to swoista hybryda. Początkowo wygląda jak typ 2, ale autoimmunologiczne procesy powoli niszczą trzustkę, więc insulinę wprowadza się szybciej niż w klasycznym typie 2.
Dlaczego niektórzy z cukrzycą typu 2 potrzebują insuliny?
Nie każdy pacjent z cukrzycą typu 2 będzie wymagał insuliny w tym samym momencie. Tempo jej wprowadzenia zależy od indywidualnych cech organizmu, takich jak wydolność trzustki, styl życia, masa ciała czy obecność innych chorób.
Niektórzy pacjenci, mimo stosowania diety i leków doustnych, po kilku latach już nie osiągają stabilnych wyników glukozy we krwi. Wówczas lekarz decyduje o wprowadzeniu insuliny. Insulinoterapia dla pacjentów typu 2 staje się więc coraz bardziej indywidualna i dostosowana do potrzeb.
Warto dodać, że insulina nie oznacza końca normalnego życia. Nowoczesne pompy insulinowe, systemy ciągłego monitorowania glikemii i wygodne peny sprawiają, że terapia jest dyskretna, precyzyjna i znacznie łatwiejsza w codziennym życiu niż kiedyś. Insulina nie ogranicza aktywności, nie wyklucza podróży ani posiłków z przyjaciółmi.
Coraz więcej dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 czy LADA odkrywa, że wprowadzenie insuliny może oznaczać stabilniejszy nastrój i mniej zmartwień o powikłania.
Inne leki stosowane w cukrzycy
Do schematu leczenia pacjentów z cukrzycą zostały wprowadzone analogi GLP-1, których celem jest stabilizacja poziomu cukru we krwi i zmniejszają apetyt. Udowodniono także, że GLP-1 działają kariodprotekcyjnie, Każdorazowo wdrożenie takiego leczenia powinno być skonsultowane z lekarzem.
Istnieje jednak inny lek, który już od dawna jest także stosowany w przypadku cukrzycy i jest nim metformina. Wbrew ogólnej opinii - lek ten stosowany jest zarówno w cukrzycy typu 1. jak i 2., ale kiedy dokładnie?
Metformina to lek, który - faktycznie - najczęściej stosuje się u osób z cukrzycą typu 2. Jest szczególnie polecany pacjentom z nadwagą lub otyłością oraz z insulinoopornością, czyli wtedy, gdy organizm wytwarza insulinę, ale komórki słabo na nią reagują.
Metformina pomaga obniżyć poziom cukru we krwi, a jednocześnie nie powoduje hipoglikemii i zwykle nie prowadzi do przyrostu masy ciała. Może być stosowana samodzielnie lub razem z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, także z insuliną.
Bywa również stosowana we wczesnym okresie cukrzycy LADA oraz u niektórych pacjentów z cukrzycą typu 1, jeśli mają insulinooporność i nadwagę - zawsze jako leczenie uzupełniające, a nie zamiast insuliny.
Działanie metforminy polega głównie na tym, że zmniejsza ona ilość glukozy produkowanej przez wątrobę, dzięki czemu obniża poziom cukru we krwi, zwłaszcza na czczo. Dodatkowo sprawia, że mięśnie i tkanka tłuszczowa lepiej reagują na insulinę i łatwiej "wchłaniają" glukozę z krwi.
Lek wpływa też na przemiany energetyczne w komórkach, pomagając organizmowi lepiej gospodarować energią. W niewielkim stopniu ogranicza również wchłanianie glukozy z jelit, co zmniejsza wzrost cukru po posiłku
Źródła:
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8232639/
- https://www.nature.com/articles/nrm3351
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7503727/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10683931/
