Spis treści:
- Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?
- Nowy przegląd badań. To sprawdzili naukowcy
- Ćwiczenia zmniejszają ból, ale efekt nie jest duży
- Pacjenci ze zwyrodnieniami reagują inaczej
- Ruch nadal wysoko na liście dostępnych terapii
- Najlepsze ćwiczenia na stawy
- Ruch korzystny dla stawów
Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?
Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthritis) to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych układu ruchu. Powoduje stopniowe uszkodzenie chrząstki stawowej, co prowadzi do:
- bólu,
- sztywności,
- obrzęku,
- ograniczenia ruchomości.
Najczęściej dotyczy kolan, bioder oraz dłoni i nasila się wraz z wiekiem, choć coraz częściej diagnozuje się ją także u osób młodszych.
Największym czynnikiem ryzyka jest wiek, jednak na chorobę narażone są także osoby, które chorują na otyłość, prowadzą siedzący tryb życia lub w przeszłości doznały urazów w obrębie stawów.
Nowy przegląd badań. To sprawdzili naukowcy
Naukowcy przeprowadzili tzw. przegląd parasolowy, czyli analizę obejmującą wcześniejsze przeglądy systematyczne oraz dodatkowe badania kliniczne. Łącznie oceniono dane ponad 13 tysięcy pacjentów z chorobą zwyrodnieniową różnych stawów.
Porównywano wpływ ćwiczeń fizycznych z wieloma metodami leczenia. Sprawdzano, jak sprawdzają się w połączeniu z edukacją zdrowotną, lekami przeciwbólowymi, zastrzykami sterydowymi, leczeniem operacyjnym, ale wzięto też pod uwagę przykłady pacjentów, którzy stosowali placebo albo nie podejmowali żadnej terapii.
Ćwiczenia zmniejszają ból, ale efekt nie jest duży
Analiza wykazała, że aktywność fizyczna rzeczywiście redukuje ból, jednak efekt był stosunkowo niewielki - średnio o kilka punktów w skali 0-100.
Co więcej, w części badań poprawa funkcjonowania stawów była podobna jak przy placebo lub nawet braku leczenia.
To odkrycie wzbudziło duże zainteresowanie, ponieważ ćwiczenia od lat uznawano za podstawową metodę terapii. Jednocześnie naukowcy zauważyli, że skuteczność ruchu była zbliżona do działania leków przeciwzapalnych czy iniekcji sterydowych. Ale bez ich działań niepożądanych.
Pacjenci ze zwyrodnieniami reagują inaczej
Autorzy analiz podkreślają, że badanie ma ważne ograniczenia, które mogą zaniżać realne korzyści z aktywności fizycznej.
Po pierwsze: wszystkie rodzaje ćwiczeń potraktowano jako jedną kategorię. Tymczasem wcześniejsze badania wskazują, że różne formy ruchu działają inaczej, np. trening aerobowy często przynosi lepsze efekty niż samo rozciąganie.
Po drugie: nie uwzględniono stopnia zaawansowania choroby. Osoby z większym bólem zwykle reagują na ćwiczenia lepiej niż pacjenci z łagodnymi objawami.
Kolejnym problemem był krótki czas obserwacji. Wiele programów trwało około 12 tygodni, podczas gdy poprawa w chorobach przewlekłych często wymaga miesięcy lub lat regularnego ruchu.
Ruch nadal wysoko na liście dostępnych terapii
Mimo umiarkowanych efektów przeciwbólowych eksperci podkreślają, że ćwiczenia mają ogromne znaczenie dla zdrowia ogólnego.
Aktywność fizyczna nie tylko poprawia pracę serca i pozwala kontrolować wagę, ale przyczynia się także do poprawy nastroju i snu oraz wykazuje działanie profilaktyczne w cukrzycy i nowotworach.
Dla osób z chorobą zwyrodnieniową szczególnie ważne jest także wzmocnienie mięśni stabilizujących stawy, co może zmniejszać przeciążenia i spowalniać postęp choroby.
Najlepsze ćwiczenia na stawy
Coraz więcej badań wskazuje, że największe korzyści przynoszą ćwiczenia aerobowe, takie jak:
- szybki marsz,
- jazda na rowerze,
- pływanie.
Analizy obejmujące tysiące pacjentów pokazują, że właśnie te formy ruchu najskuteczniej zmniejszają ból i poprawiają mobilność kolan dotkniętych zwyrodnieniem.
Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim regularność. Najlepsze efekty obserwuje się przy około 150 minutach umiarkowanej aktywności tygodniowo, czyli tyle, ile zaleca WHO.
Ruch korzystny dla stawów
Nowe wyniki nie oznaczają, że należy rezygnować z ruchu. Raczej pokazują, że ćwiczenia nie są cudownym rozwiązaniem działającym identycznie u wszystkich.
Przede wszystkim należy zawsze wybierać taką aktywność, którą można wykonywać regularnie i początkowo zawsze należy rozpoczynać ćwiczenia od niewielkiej intensywności. Jej wzrost powinien być stopniowy i rozłożony w czasie.
Osoby, które do tej pory miały ograniczoną aktywność fizyczną powinny skonsultować się z fizjoterapeutą.
Źródło:
- https://theconversation.com/does-exercise-really-work-for-osteoarthritis-276058
- https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260225081208.htm?
