Spis treści:
- Pierwsze objawy osteoporozy
- Oczywiste i nieoczywiste przyczyny choroby
- Te osoby najczęściej chorują na osteoporozę
- Powikłania osteoporozy
- Jak leczyć osteoporozę?
- Rola diety w leczeniu osteoporozy
Pierwsze objawy osteoporozy
W początkowej fazie osteoporoza zwykle nie daje wyraźnych objawów. Ubytek masy kostnej postępuje powoli i bezboleśnie, dlatego choroba często pozostaje nierozpoznana aż do momentu urazu. Pierwszym alarmującym sygnałem bywa złamanie, które może wystąpić nawet przy niewielkim obciążeniu - na przykład podczas zwykłego upadku z własnej wysokości.
W bardziej zaawansowanym stadium pojawiają się jednak pewne symptomy. Należą do nich bóle pleców, szczególnie w odcinku piersiowym i lędźwiowym kręgosłupa, zmniejszenie wzrostu oraz stopniowe pogłębianie się tzw. garbienia sylwetki. Wynika to z mikrozłamań kręgów, które zmieniają ich kształt i prowadzą do deformacji postawy. Często dochodzi także do złamań nadgarstka, kręgów czy szyjki kości udowej, które są charakterystyczne dla tej choroby.
O swoich pierwszych objawach choroby szeroko opowiedziała także Katarzyna Błażejewska-Stuhr. Za pośrednictwem mediów społecznościowych wyznała, że kilka lat temu upadła podczas jazdy na rowerze i złamała kości śródręcza. Zaledwie rok później kobieta poślizgnęła się i złamała obojczyk.
"Upadłam na chodniku - poślizgnęłam się i złamałam obojczyk, który roztrzaskał się na drobne kawałki i musiałam mieć operację sczepiania tego blaszką i śrubami".
Znana dietetyczka wyjawiła także, że to wtedy ortopeda zasugerował, że konieczna może być wizyta u endokrynologa, ponieważ stan kości kobiety wzbudza pewne podejrzenia.
Diagnoza osteoporozy była dla Katarzyny Błażejewskiej-Stuhr zaskoczeniem, ponieważ usłyszała ją mając 38 lat.
Oczywiste i nieoczywiste przyczyny choroby
Rozwój osteoporozy jest procesem wieloczynnikowym. Jedną z głównych przyczyn jest naturalne starzenie się organizmu, które wiąże się ze spadkiem gęstości mineralnej kości. U kobiet dodatkowym czynnikiem ryzyka jest menopauza i związany z nią spadek poziomu estrogenów, które odgrywają kluczową rolę w ochronie tkanki kostnej.
Do innych istotnych przyczyn należą niedobory wapnia i witaminy D, brak aktywności fizycznej, palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu.
Znaczenie mają także choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca czy choroby nerek, a także długotrwałe stosowanie niektórych leków, w tym glikokortykosteroidów. W wielu przypadkach choroba ma charakter wtórny, czyli rozwija się jako skutek innego schorzenia lub terapii.
Te osoby najczęściej chorują na osteoporozę
Największą grupę ryzyka stanowią kobiety po menopauzie oraz osoby starsze, u których naturalnie dochodzi do osłabienia struktury kostnej. Jednak osteoporoza nie jest wyłącznie chorobą seniorów.
Coraz częściej diagnozuje się ją także u mężczyzn oraz osób młodszych, u których przyczyną mogą być zaburzenia hormonalne, niedożywienie, choroby przewlekłe lub długotrwałe unieruchomienie.
Warto podkreślić, że osteoporoza u młodych osób rzeczywiście występuje, choć jest rzadsza. Opisywane są przypadki młodych pacjentów, w tym sportowców oraz osób z chorobami autoimmunologicznymi czy zaburzeniami odżywiania, u których dochodzi do znacznego osłabienia kości.
Powikłania osteoporozy
Powikłania osteoporozy mogą być bardzo poważne. Najgroźniejsze są złamania szyjki kości udowej, które u osób starszych często prowadzą do długotrwałego unieruchomienia, powikłań zakrzepowych, zapaleń płuc, a nawet zwiększonej śmiertelności w ciągu pierwszego roku po urazie.
Dlatego osteoporoza jest uznawana za chorobę, która pośrednio może znacząco wpływać na długość i jakość życia.
Jak leczyć osteoporozę?
Leczenie osteoporozy opiera się na kilku filarach. Podstawą jest odpowiednia suplementacja wapnia i witaminy D oraz zmiana stylu życia, obejmująca regularną aktywność fizyczną, która wzmacnia kości i poprawia koordynację ruchową (mniejsze ryzyko upadków).
Kluczowe znaczenie ma profilaktyka upadków, szczególnie u osób starszych.
W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki, które hamują utratę masy kostnej lub pobudzają jej odbudowę.
Należą do nich m.in. bisfosfoniany, denosumab czy selektywne modulatory receptora estrogenowego. W niektórych przypadkach stosuje się również terapię hormonalną lub nowoczesne leki anaboliczne, które wspierają tworzenie nowej tkanki kostnej.
Ważnym elementem terapii jest także regularna diagnostyka, najczęściej w postaci densytometrii, która pozwala ocenić gęstość mineralną kości i monitorować postęp leczenia.
Rola diety w leczeniu osteoporozy
W leczeniu ale też profilaktyce osteoporozy kluczowe znaczenie ma także dieta, a dokładnie dostarczanie z nią dwóch kluczowych składników - witaminy D3 oraz wapnia. W przypadku tego drugiego dzienną, zalecaną dawką jest 1200 mg i - jak wskazuje Katarzyna Błażejewska-Stuhr, można ją uzupełnić dietą.
W programie śniadaniowym "Halo tu Polsat" dietetyczka mówiła także o roli nasion strączkowych i orzechów:
"Garść orzechów dziennie - nie tylko ze względu na wapń, ale wszystkie inne prozdrowotne czynniki. Ważne, żebyśmy garść orzechów codziennie sobie zjedli".
Kobieta podkreśliła też rolę aktywności fizycznej:
Więcej się ruszam i ruszam się z obciążeniem. [...] Ważne, żeby kości czuły, że potrzebują się przebudowywać, stąd to obciążenie.
