Drętwieje ci dłoń? To może być zespół cieśni nadgarstka
Problem często zaczyna się niewinnie: od okazjonalnego mrowienia czy drętwienia palców, szczególnie w nocy. Z czasem objawy mogą jednak się nasilać, pojawia się ból, osłabienie chwytu i problemy z wykonywaniem precyzyjnych ruchów. Co ważne, charakterystyczne dolegliwości dotyczą przede wszystkim kciuka, palca wskazującego i środkowego - mały palec zwykle pozostaje wolny od objawów.
Dłoń wykonuje dziesiątki drobnych ruchów, o których na co dzień w ogóle nie myślimy. Nadgarstek zgina się przy pisaniu, prowadzeniu samochodu, trzymaniu telefonu, pracy narzędziami czy wykonywaniu precyzyjnych czynności. Dopóki nic nie boli i nic nie drętwieje, łatwo zapomnieć, że przez tak niewielki obszar przebiega nerw, od którego zależy prawidłowe czucie i sprawność części dłoni. Zespół cieśni nadgarstka nie dotyczy więc wyłącznie osób wykonujących ciężką pracę fizyczną ani nie jest tylko problemem ludzi spędzających godziny przy komputerze. Może rozwijać się zarówno wskutek wielokrotnie powtarzanych ruchów, jak i zmian zachodzących w organizmie, np. podczas ciąży czy w przebiegu niektórych chorób.
Jak rozpoznać pierwsze sygnały, kto jest szczególnie narażony i co może pomóc?
Zespół cieśni nadgarstka - co to?
Zespół cieśni nadgarstka to choroba, w której dochodzi do ucisku nerwu pośrodkowego przebiegającego przez kanał nadgarstka. Kanał ten tworzą kości nadgarstka oraz przebiegające nad nimi więzadło, a jego przestrzeń jest stosunkowo niewielka. Przechodzą przez nią nerw pośrodkowy oraz ścięgna odpowiedzialne za ruchy palców. Gdy ciśnienie wewnątrz kanału wzrasta, nerw zostaje uciśnięty i zaczyna działać nieprawidłowo. Właśnie wzrost ciśnienia w kanale nadgarstka uważa się za najważniejszy mechanizm rozwoju zespołu cieśni. Początkowo ucisk może zaburzać przewodzenie impulsów nerwowych, a utrzymujący się przez dłuższy czas może prowadzić do coraz większego uszkodzenia nerwu. To właśnie dlatego z czasem choroba może wpływać nie tylko na czucie w dłoni, ale również na jej sprawność.
Kto jest narażony na zespół cieśni nadgarstka?
Nie trzeba wykonywać ciężkiej pracy fizycznej, aby nadgarstek był regularnie przeciążany. Wystarczy wiele godzin przy komputerze, powtarzalne ruchy dłoni albo praca z urządzeniem, które wprawia ręce w drgania. Podczas wielokrotnego zginania i prostowania nadgarstka ciśnienie w kanale nadgarstka może wzrastać nawet kilkukrotnie, a powtarzający się ucisk stopniowo obciąża nerw pośrodkowy.
Na zespół cieśni nadgarstka częściej narażone są również osoby, u których z innych powodów zmieniają się warunki w obrębie kanału nadgarstka albo gospodarka płynami w organizmie. Dotyczy to m.in. kobiet w ciąży i w okresie menopauzy, a także osób z otyłością, cukrzycą czy niedoczynnością tarczycy. Patologia częściej rozwija się również w przebiegu chorób zapalnych stawów, niewydolności nerek czy niewydolności serca.
Sprzyjać mu mogą też urazy i złamania nadgarstka, zmiany zwyrodnieniowe oraz torbiele lub inne zmiany zajmujące przestrzeń kanału. Nie jest więc przypadkiem, że zespół cieśni nadgarstka najczęściej dotyczy osób dorosłych, szczególnie kobiet, a jego występowanie wyraźnie rośnie w wieku około 40-60 lat. Ponadto jak podają Justin O. Sevy, Reddog E. Sina i Matthew A. Varacallo w opracowaniu Carpal Tunnel Syndrome, u osób z otyłością zespół cieśni nadgarstka diagnozowany jest dwukrotnie częściej niż u osób bez otyłości.
Zobacz również:
Jak objawia się zespół cieśni nadgarstka?
Nie wszystkie dolegliwości związane z zespołem cieśni nadgarstka pojawiają się jednocześnie. Na początku problem dotyczy przede wszystkim czucia: ręka może mrowić, drętwieć albo boleć, najczęściej w obrębie kciuka, palca wskazującego, środkowego i części serdecznego. Objawy mogą występować przy prowadzeniu samochodu, czytaniu czy pracy przy komputerze, zwłaszcza gdy nadgarstek przez dłuższy czas pozostaje w tej samej pozycji. Z czasem charakterystyczne staje się nasilanie dolegliwości podczas snu. Drętwienie lub ból mogą wybudzać w nocy, a potrząśnięcie ręką albo jej opuszczenie często przynosi chwilową ulgę.
Początkowo objawy pojawiają się od czasu do czasu, jednak wraz z postępem choroby mogą występować coraz częściej i przestać ograniczać się wyłącznie do nocy. Utrzymujący się ucisk nerwu może w końcu odbić się na sprawności ręki. Pojawia się osłabienie siły chwytu, niezgrabność i trudność z wykonywaniem precyzyjnych ruchów, np. kłopoty z: zapinaniem guzików, otwieraniem zamków czy utrzymaniem drobnych przedmiotów.
W zaawansowanej postaci może dojść do trwałego zaburzenia czucia oraz zaniku mięśni kłębu kciuka. Zakres dolegliwości ma przy tym znaczenie diagnostyczne. Objawy obejmujące mały palec, grzbiet dłoni lub szyję nie są typowe dla ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka i mogą wskazywać na inne źródło problemu.
Jak diagnozuje się zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka jest najczęstszą neuropatią z ucisku, dlatego w przypadku charakterystycznych dolegliwości ważne jest nie tylko ich rozpoznanie, ale również ocena stopnia uszkodzenia nerwu.
Jak mówi dr hab. n. med. Marta Banach, prof. UJ, z Katedry Neurologii UJCM w Krakowie i prezes PTNK, diagnozę stawia się na podstawie obrazu klinicznego oraz badań dodatkowych. - Podstawą diagnostyki jest badanie przewodnictwa nerwu pośrodkowego na odcinku między nadgarstkiem a palcami, które pozwala ocenić funkcję włókien czuciowych. W razie potrzeby sprawdza się również przewodzenie we włóknach ruchowych, aby określić, czy ucisk objął także część ruchową nerwu. Uzupełnieniem diagnostyki może być USG, które pozwala ocenić strukturę nerwu i poszukać przyczyny jego ucisku - wyjaśnia.
Do jakiego lekarza udać sie podejrzewając zespół cieśni nadgarstka?
Przy podejrzeniu zespołu cieśni nadgarstka najlepiej zacząć od lekarza rodzinnego albo neurologa. Lekarz może ocenić, czy objawy rzeczywiście wskazują na ucisk nerwu pośrodkowego, a w razie potrzeby skierować na EMG/ENG - badanie przewodnictwa nerwowego, które jest ważnym elementem diagnostyki.
Jeśli rozpoznanie się potwierdzi, w dalszym leczeniu może być potrzebny ortopeda, chirurg ręki lub neurochirurg - szczególnie gdy objawy są nasilone albo konieczne jest leczenie operacyjne.
Co może pomóc na zespół cieśni nadgarstka?
Leczenie zespołu cieśni nadgarstka zależy przede wszystkim od tego, jak bardzo ucisk nerwu pośrodkowego zdążył się rozwinąć. Przy łagodnych dolegliwościach zwykle zaczyna się od metod, które mają zmniejszyć nacisk na nerw bez ingerencji chirurgicznej. Najczęściej stosuje się ortezę utrzymującą nadgarstek w pozycji neutralnej, zakładaną przede wszystkim na noc. Dzięki temu nadgarstek nie pozostaje długo w zgięciu lub wyproście, a ciśnienie w kanale nadgarstka może się zmniejszyć. Po około 1-2 miesiącach ocenia się, czy objawy rzeczywiście się wyciszają.
Drugą możliwością jest wstrzyknięcie glikokortykosteroidu do kanału nadgarstka. Taka terapia może przynieść ulgę szybciej niż sama orteza, ale jej efekt nie musi być trwalszy. Jeśli leczenie zachowawcze nie daje poprawy, można połączyć oba sposoby.
Pomocne mogą być również ćwiczenia prowadzone przez terapeutę ręki, obejmujące m.in. mobilizację kości nadgarstka oraz ćwiczenia ślizgowe nerwu i ścięgien. Zgodnie z przytoczonymi zaleceniami doustne leki przeciwzapalne i leki moczopędne nie wykazują skuteczności w leczeniu zespołu cieśni nadgarstka.
Co jednak zrobić, gdy objawy są nasilone albo kolejne metody zachowawcze nie przynoszą poprawy? Wtedy rozważa się leczenie operacyjne. Zabieg polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka, dzięki czemu zwiększa się przestrzeń w kanale i zmniejsza ucisk na nerw pośrodkowy. Operacja może być wykonana metodą klasyczną lub endoskopową i zazwyczaj nie wymaga pobytu w szpitalu przez noc. Przy ciężkiej postaci choroby lub utrzymujących się objawach jest to metoda, która daje lepsze długoterminowe efekty niż samo leczenie zachowawcze.
Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448179/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9389835/
https://www.mp.pl/bol/wideo/wywiady/345262,zespol-ciesni-nadgarstka-rozpoznanie
