Spis treści:
- Jak rozpoznać nocne poty?
- Skąd się biorą nocne poty? Najczęstsze przyczyny
- Stres i napięcie
- Problemy ze snem
- Zmiany hormonalne
- Nocne poty a choroby
- Kiedy nocne poty mogą wskazywać na nowotwór?
- Kiedy zgłosić się do lekarza?
Jak rozpoznać nocne poty?
Pocenie się w czasie snu samo w sobie nie jest niczym niezwykłym. To naturalny mechanizm, dzięki któremu organizm reguluje temperaturę ciała - gdy robi się zbyt ciepło, skóra zaczyna wydzielać pot, aby nas ochłodzić. Może się to zdarzyć zwłaszcza w gorące noce, jeśli jesteś okryty zbyt ciepłą kołdrą albo wtedy kiedy sypialnia jest niedostatecznie przewietrzona.
O nocnych potach w sensie medycznym mówi się jednak wtedy, gdy pocenie jest bardzo obfite i nie wynika z temperatury otoczenia. Chodzi o sytuacje, w których pocienie się jest tak intensywne, że w nocy trzeba zmienić piżamę lub pościel, mimo że w pomieszczeniu nie jest gorąco. Jeśli takie epizody powtarzają się regularnie, mogą być sygnałem, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Jakie mogą być przyczyny nocnych potów?
Skąd się biorą nocne poty? Najczęstsze przyczyny
Jak już zostało wspomniane nocne poty nie zawsze muszą oznaczać poważną chorobę. W wielu przypadkach ich źródłem są czynniki związane ze stylem życia, przyjmowanymi lekami czy reakcją organizmu na stres. Dopiero gdy epizody powtarzają się często lub towarzyszą im inne niepokojące objawy, warto poszukać głębszej przyczyny.
Zobacz również:
Nocne pot a leki, używki i codzienne nawyki
Nierzadko przyczyna nocnych pobudek w wilgotnej pościeli nie leży w chorobie, a w… domowej apteczce. Wiele powszechnie stosowanych leków niesie ze sobą działania niepożądane, które objawiają się właśnie po zmroku. Na tej liście znajdują się m.in. leki przeciwdepresyjne (szczególnie z grupy SSRI), steroidy, opioidy, preparaty stosowane w leczeniu nadciśnienia czy niektóre leki hormonalne. Jeśli zauważysz, że nocne poty zbiegły się w czasie z rozpoczęciem nowej kuracji - warto porozmawiać z lekarzem.
Znaczenie ma również styl życia. Alkohol wypity wieczorem, bardzo pikantna kolacja, kawa czy napoje energetyczne przed snem mogą pobudzać organizm i nasilać nocne pocenie.
Stres i napięcie
Ciało i psychika są ze sobą silnie powiązane. Przewlekły stres, napady lęku czy koszmary senne mogą aktywować tzw. reakcję ,,walki lub ucieczki". Wtedy organizm uwalnia hormony stresu: adrenalinę i noradrenalinę, które przyspieszają pracę serca i podnoszą temperaturę. W kosekwencji ciało, próbując ratować się przed domniemanym zagrożeniem, reaguje nagłym i obfitym wyrzutem potu.
Problemy ze snem
Dla osób zmagających się z bezsennością nocne pocenie jest szczególnie uciążliwe, ponieważ mogą prowadzić do zjawiska błednego koła: nocne poty zakłócają sen, a brak regeneracji nasila napięcie i reakcję stresową organizmu.
Zmiany hormonalne
Dużą rolę w nocnej potliwości mogą odgrywać także hormony. Opisywanej przypadłości często doświadczają kobiety w okresie okołomenopauzalnym, tj. wtedy kiedy spada poziom estrogenów. Wpomniana dysregulacja skutkuje zaburzeniem działania ośrodka termoregulacji w mózgu i prowadzi do tzw. uderzeń gorąca, które w nocy objawiają się intensywnym poceniem.
Podobny mechanizm może występować w ciąży, po porodzie, a także u mężczyzn w okresie andropauzy (gdy obniża się poziom testosteronu). Warto pamiętać, że nocne poty mogą towarzyszyć również nadczynności tarczycy - chorobie, w której przyspieszony metabolizm powoduje nadmierne wytwarzanie ciepła. Dlatego jeśli towarzyszą im: kołatanie serca, utrata masy ciała czy drżenie rąk, warto rozważyć badanie poziomu hormonów tarczycy.
Nocne poty a choroby
W pewnych sytuacjach intensywne nocne pocenie należy traktować jako symtom świadczący o patologii. Mogą wystąpić w przebiegu: infekcji, gdy organizm walczący z infekcją często reaguje wzrostem temperatury nasilonym poceniem. Dotyczy to zarówno infekcji wirusowych, jak i bakteryjnych. Nocne poty mogą pojawiać się m.in. przy zapaleniu płuc, mononukleozie, infekcyjnym zapaleniu wsierdzia czy gruźlicy. W takich sytuacjach przeważnie łączą się z innymi objawami np.: gorączką, dreszczami, ogólnym osłabieniem czy bólami mięśni. Nocne poty mogą pojawiać się także u osób chorujących na cukrzycę. W tym przypadku bywają objawem niedocukrzenia: gdy poziom glukozy jest zbyt niski, organizm uruchamia mechanizm alarmowy i uwalnia hormony stresu, w tym adrenalinę. Pojawia się wtedy silne pocenie, kołatanie serca, drżenie rąk, a czasem także niespokojny sen lub koszmary.
Kiedy nocne poty mogą wskazywać na nowotwór?
Choć większość przyczyn nocnego pocenia jest zupełnie niewinna,należy warto zachować rzetelność i wspomnieć o sytuacji, która budzi największy lęk, czyli o chorobach nowotworowych, takich jak chłoniaki czy białaczki. W medycynie nocne poty, obok nawracającej gorączki i nagłej utraty wagi, tworzą grupę tzw. "objawów B". Choć rzadko zdarza się, by potliwość była jedynym zwiastunem nowotworu, jest to sygnał, którego nie powinno się lekceważyć.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Nie każdy epizod nocnego pocenia wymaga od razu wizyty u lekarza. Są jednak dolegliwości, których zdecydowanie nie powinno się "zamiatać pod dywan". Szczególną uwagę powinny zwrócić tzw. czerwone flagi, czyli objawy towarzyszące nocnym potom. Należą do nich m.in.:
- utrzymująca się gorączka lub stany podgorączkowe w ciągu dnia.
- powiększone, twarde i niebolesne węzły chłonne;
- niezamierzony spadek wagi,
- przewlekłe zmęczenie,
- duszność lub uporczywy kaszel,
- świąd skóry, którego nie da się wyjaśnić alergią czy nowym kosmetykiem.
W razie ich wystąpienia warto zgłosić się do lekarza rodzinnego lub internisty, który oceni objawy i w razie potrzeby zleci dalsze badania. Szczególnej uwagi wymagają natomiast nocne poty połączone z bólem lub uciskiem w klatce piersiowej oraz dusznością: wtedy należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną.
Źródła:
Grela-Wojewoda A., Uporczywe poty nocne - postępowanie i diagnostyka, Medycyna Rodzinna, Praktyka Kliniczna
Jabłonowska O., Woźniacka A. i wsp., Nadmierna potliwość - przyczyny i możliwości terapeutyczne, Przegląd Dermatologiczny, 2020;
