Spis treści:
- Częste przeziębienia. Kiedy powinny zaniepokoić?
- Podstawowe badania krwi
- Gospodarka żelazowa
- Poziom witamin i mikroelementów
- Badania odporności
- Diagnostyka chorób przewlekłych
- Konsultacja laryngologiczna i alergologiczna
- Czy wszystkie badania trzeba wykonywać prywatnie?
- O czym jeszcze warto pamiętać?
Częste przeziębienia. Kiedy powinny zaniepokoić?
Dorośli chorują na infekcje wirusowe średnio kilka razy w roku. U dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym i szkolnym, liczba ta bywa większa ze względu na intensywny kontakt z drobnoustrojami.
Konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, gdy infekcje pojawiają się niemal co miesiąc, przeziębienia utrzymują się długo, często dochodzi do powikłań, takich jak zapalenie zatok, oskrzeli lub ucha, towarzyszy im wyraźne osłabienie czy spadek masy ciała, a antybiotykoterapia konieczna jest kilka razy w roku.
W takich przypadkach lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zwykle zleca podstawowe badania laboratoryjne, a w razie potrzeby kieruje pacjenta do laryngologa lub immunologa.
Podstawowe badania krwi
Pierwszym krokiem w diagnostyce częstych infekcji jest morfologia krwi z rozmazem. To jedno z najprostszych i najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych, pozwalające ocenić między innymi liczbę leukocytów, poziom hemoglobiny oraz ewentualne oznaki niedokrwistości lub stanu zapalnego.
Uzupełnieniem morfologii jest oznaczenie markerów zapalnych, takich jak CRP oraz OB. Badania te pomagają ocenić, czy w organizmie toczy się przewlekły stan zapalny, który może wynikać na przykład z nieleczonych ognisk zapalnych w zatokach lub migdałkach.
Zobacz również:
Gospodarka żelazowa
W diagnostyce nawracających infekcji warto również ocenić gospodarkę żelazową, czyli poziom żelaza oraz ferrytyny, będącej jego magazynem w organizmie.
Niedobory żelaza mogą osłabiać odporność i zwiększać podatność na zakażenia nawet wtedy, gdy nie występuje jeszcze pełnoobjawowa anemia. Objawy niedoboru często obejmują przewlekłe zmęczenie, osłabienie oraz gorszą regenerację organizmu.
Poziom witamin i mikroelementów
Jedną z częstszych przyczyn spadku odporności są niedobory pokarmowe. W diagnostyce częstych infekcji szczególne znaczenie ma oznaczenie poziomu witaminy D3. Jej niedobór wiąże się z większą podatnością na infekcje, zwłaszcza w krajach o umiarkowanym klimacie, gdzie jesienią i zimą występuje powszechnie.
Warto także sprawdzić poziom cynku i magnezu, które uczestniczą w regulacji procesów odpornościowych oraz reakcji zapalnych organizmu.
Coraz częściej zwraca się również uwagę na rolę kwasów tłuszczowych omega-3. Ich niedostateczna podaż w diecie może wpływać na funkcjonowanie układu immunologicznego. Jeśli laboratorium oferuje taką możliwość, można oznaczyć profil kwasów tłuszczowych, a w razie niedoborów rozważyć suplementację.
Badania odporności
Gdy podstawowa diagnostyka nie wyjaśnia przyczyny problemu, lekarz może zlecić bardziej szczegółowe badania immunologiczne. Obejmują one między innymi oznaczenie poziomu immunoglobulin oraz ocenę subpopulacji limfocytów.
Nieprawidłowe wyniki mogą wskazywać na niedobory odporności sprzyjające nawracającym infekcjom dróg oddechowych. Interpretacja takich badań powinna zawsze odbywać się pod kontrolą lekarza, najlepiej specjalisty immunologii klinicznej.
Diagnostyka chorób przewlekłych
Częste infekcje bywają również objawem chorób ogólnoustrojowych. W zależności od wywiadu medycznego lekarz może zlecić:
- badania w kierunku cukrzycy
- ocenę funkcji tarczycy (TSH i hormony tarczycy)
- badania funkcji nerek
- badania obrazowe, na przykład zatok lub klatki piersiowej
U części pacjentów to właśnie choroba podstawowa odpowiada za obniżoną odporność organizmu.
Zobacz również:
Konsultacja laryngologiczna i alergologiczna
Istotnym elementem diagnostyki jest także konsultacja laryngologiczna lub alergologiczna. Przewlekłe zapalenie zatok, przerost migdałków czy nieleczone alergie mogą dawać objawy przypominające ciągłe przeziębienie.
Czy wszystkie badania trzeba wykonywać prywatnie?
Nie zawsze. Wiele podstawowych badań, takich jak morfologia, ocena gospodarki żelazowej czy TSH, może zostać zleconych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Część badań specjalistycznych dostępna jest również w ramach skierowania do specjalisty.
Prywatnie wykonuje się zwykle jedynie bardziej zaawansowane oznaczenia, na przykład profil kwasów tłuszczowych.
O czym jeszcze warto pamiętać?
Diagnostyka stanowi tylko jeden element walki z nawracającymi infekcjami. Równie ważne pozostają codzienne nawyki: odpowiednia ilość snu, redukcja stresu, regularna aktywność fizyczna, higiena rąk oraz zbilansowana dieta.
Budowanie odporności to proces długofalowy, wymagający systematyczności, a nie jednorazowych działań.
Źródła:
Wessels I, Maywald M, Rink L. Zinc as a Gatekeeper of Immune Function. Nutrients. 2017 Nov 25;9(12):1286.
Ashique S, Kumar S, Hussain A, Mishra N, Garg A, Gowda BHJ, Farid A, Gupta G, Dua K, Taghizadeh-Hesary F. A narrative review on the role of magnesium in immune regulation, inflammation, infectious diseases, and cancer. J Health Popul Nutr. 2023 Jul 27;42(1):74.
https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/badania-laboratoryjne/271120,diagnostyka-niedoborow-odpornosci
