Spis treści:
- Jakie jest znaczenie kwasu foliowego?
- Kiedy zacząć przyjmować kwas foliowy?
- W jakiej dawce przyjmować kwas foliowy?
- Kwas foliowy: z naturalnych źródeł czy w suplementach?
- Co się stanie, jeśli zapomnisz przyjąć dawki kwasu foliowego?
- Kiedy potrzebne są wyższe dawki kwasu foliowego?
Jakie jest znaczenie kwasu foliowego?
Układ nerwowy dziecka zaczyna kształtować się bardzo wcześnie, bo już w pierwszych tygodniach ciąży. Jego początkiem jest tzw. płytka nerwowa, czyli skupisko wyspecjalizowanych komórek, które w krótkim czasie ulega przekształceniu. Na początku trzeciego tygodnia dochodzi do jej "zamknięcia", w wyniku czego powstaje cewa nerwowa - struktura, z której rozwijają się mózg i rdzeń kręgowy. To właśnie na tym etapie powstaje podstawa całego ośrodkowego układu nerwowego dziecka.
Wspomniany proces przebiega bardzo szybko i wymaga precyzyjnie skoordynowanych podziałów komórkowych. Kwas foliowy wspiera te przemiany, umożliwiając ich prawidłowy przebieg. Jeśli jego poziom jest niewystarczający, ilość kwasów nukleinowych może być zbyt mała, a w konsekwencji prawidłowe wytworzenie cewy nerwowej może okazać się niemożliwe.
Kiedy zacząć przyjmować kwas foliowy?
Suplementację kwasu foliowego warto rozpocząć jeszcze przed zapłodnieniem - najlepiej około 3 miesiące przed planowaną ciążą. To nie jest przypadkowy okres. Właśnie wtedy organizm ma czas, aby uzupełnić poziom folianów i przygotować się na moment, w którym zaczynają zachodzić najwcześniejsze etapy rozwoju zarodka.
Zobacz również:
W jakiej dawce przyjmować kwas foliowy?
Zalecana dawka dla kobiet planujących ciążę oraz w pierwszym trymestrze wynosi najczęściej 400 mikrogramów dziennie. Suplementację kontynuuje się przynajmniej do 12. tygodnia ciąży, czyli w okresie, gdy kształtują się najważniejsze struktury układu nerwowego dziecka.
W niektórych sytuacjach, na przykład przy zwiększonym ryzyku wad cewy nerwowej lub niedokrwistości, lekarz może zalecić wyższe dawki oraz dłuższe stosowanie preparatu.
Kwas foliowy: z naturalnych źródeł czy w suplementach?
Kwas foliowy naturalnie występuje w wielu produktach spożywczych, zwłaszcza w zielonych warzywach liściastych, takich jak szpinak, brokuły czy brukselka. Znajdziemy go także w roślinach strączkowych, kiełkach zbóż, a w mniejszych ilościach również w jajach czy wątróbce. Teoretycznie dobrze zbilansowana dieta powinna więc pokrywać zapotrzebowanie na tę witaminę.
W praktyce sytuacja wygląda jednak inaczej. Foliany są związkami bardzo wrażliwymi - łatwo ulegają rozpadowi pod wpływem obróbki termicznej, przechowywania czy nawet rozdrabniania produktów. Dodatkowo ich wchłanianie może być ograniczone przez choroby przewodu pokarmowego, stosowanie niektórych leków czy regularne sięganie po alkohol lub duże ilości kawy.
Dlatego właśnie u kobiet planujących ciążę sama dieta często nie wystarcza, aby zapewnić odpowiedni poziom tej witaminy. Suplementacja pozwala utrzymać jej stabilne stężenie w organizmie, niezależnie od czynników, które mogą zaburzać jej przyswajanie.
Co się stanie, jeśli zapomnisz przyjąć dawki kwasu foliowego?
Zapomnienie o przyjęciu suplementu to dość prawdopodobny scenariusz. Na szczęście pominięcie jednej czy dwóch dawek nie powinno nieść za sobą żadnych poważnych konsekwencji. Jeśli przypomnisz sobie o tabletce jeszcze tego samego dnia, możesz ją spokojnie przyjąć. Gdy zbliża się już pora kolejnej dawki, lepiej pominąć zaległą porcję i wrócić do swojego schematu.
Najważniejsze jest to, co dzieje się w perspektywie dni i tygodni. Regularne przyjmowanie kwasu foliowego pozwala utrzymać jego odpowiedni poziom w organizmie, dlatego osobom zapominalskim warto polecić drobne ułatwienia, takie jak stała pora suplementacji lub ustawienie przypomnienia w telefonie.
Zobacz również:
Kiedy potrzebne są wyższe dawki kwasu foliowego?
Choć standardowa suplementacja kwasu foliowego jest wystarczająca dla większości kobiet, są sytuacje, w których zapotrzebowanie na tę witaminę wyraźnie rośnie. Dotyczy to między innymi ciąży mnogiej, otyłości (BMI powyżej 30) czy palenia papierosów - czynników, które mogą wpływać na metabolizm i dostępność folianów w organizmie.
Wyższe dawki zaleca się także w określonych wskazaniach medycznych. U kobiet z niedokrwistością megaloblastyczną lub podwyższonym poziomem homocysteiny dawka może wynosić około 1 mg dziennie. Jeszcze większe ilości (sięgające 4 mg) stosuje się u pacjentek z padaczką oraz u tych, u których w poprzedniej ciąży wystąpiły wady cewy nerwowej u dziecka.
W takich przypadkach suplementacja powinna zawsze odbywać się pod kontrolą lekarza, który dobiera dawkę indywidualnie, w zależności od sytuacji zdrowotnej i potrzeb organizmu.
Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554487/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3218540/
