Spis treści:
- Dlaczego niektórym jest niedobrze w czasie podróży?
- Kto jest szczególnie narażony na chorobę lokomocyjną?
- Jak objawia się choroba lokomocyjna?
- Jakie są sposoby na chorobę lokomocyjną poza lekami?
- Leki na chorobę lokomocyjną
- Kiedy choroba lokomocyjna wymaga konsultacji z lekarzem?
Dlaczego niektórym jest niedobrze w czasie podróży?
U podłoża choroby lokomocyjnej leży konflikt informacji docierających do mózgu z narządów odpowiedzialnych za odbieranie ruchu, czyli oczu, błędnika oraz receptorów znajdujących się w mięśniach i stawach.
Podczas jazdy samochodem oczy rejestrują przemieszczanie się otoczenia i przekazują do mózgu sygnał, że ciało znajduje się w ruchu. Jednocześnie błędnik oraz zakończenia nerwowe w mięśniach i stawach mogą odbierać sytuację zupełnie inaczej - jako pozostawanie w jednej pozycji. Mózg otrzymuje więc wzajemnie wykluczające się informacje i ma trudność z ich prawidłową interpretacją. To właśnie ten konflikt bodźców uruchamia reakcje odpowiedzialne za wystąpienie objawów choroby lokomocyjnej, takich jak nudności, zawroty głowy, zimne poty czy ogólne pogorszenie samopoczucia.
Zobacz również:
Kto jest szczególnie narażony na chorobę lokomocyjną?
Nie u wszystkich konflikt sygnałów docierających do mózgu wywołuje objawy z taką samą siłą. Na chorobę lokomocyjną szczególnie podatne są:
- dzieci, zwłaszcza między 6. a 12. r.ż. (wraz z wiekiem podatność na chorobę lokomocyjną zwykle maleje)
- kobiety, szczególnie w okresach zmian hormonalnych, np. podczas ciąży lub menstruacji,
- osoby cierpiące na migreny, zawroty głowy oraz schorzenia narządu równowagi,
- osoby o wysokiej sprawności fizycznej, u których układ nerwowy może silniej reagować na bodźce związane z ruchem.
Jak objawia się choroba lokomocyjna?
Jeśli choroba lokomocyjna daje o sobie znać, trudno ją z czymkolwiek pomylić. Początkowo może pojawić się lekkie uczucie dyskomfortu, które z czasem przeradza się w nudności. Często dołączają do nich zawroty głowy, zimne poty, bladość skóry, nadmierne ślinienie czy senność. Niektórzy zaczynają częściej ziewać, tracą apetyt lub mają wrażenie, że każdy kolejny kilometr tylko nasila dolegliwości.
Co istotne, u części osób problem nie kończy się wraz z dotarciem do celu. Zmęczenie, osłabienie i ogólne rozbicie mogą utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po podróży. Nic więc dziwnego, że wiele osób przed wyjazdem zastanawia się nie tylko, skąd bierze się choroba lokomocyjna, ale przede wszystkim jak skutecznie zapobiegać jej objawom.
Jakie są sposoby na chorobę lokomocyjną poza lekami?
Jeśli opisane objawy dotyczą również ciebie, nie oznacza to jeszcze, że każda podróż musi upływać pod znakiem nudności i złego samopoczucia. W wielu przypadkach pomocne okazują się proste zmiany nawyków, które pozwalają ograniczyć nasilenie dolegliwości. Znaczenie ma nawet wybór miejsca. W samochodzie najlepiej usiąść z przodu, natomiast w pociągu czy samolocie warto wybrać miejsce przy oknie. Pomocne może być również skupienie wzroku na odległym, nieruchomym punkcie lub po prostu zamknięcie oczu i krótki odpoczynek. Dodatkowo warto pamiętać o kilku zasadach:
- przed podróżą nie przejadaj się - lepiej postawić na lekki posiłek niż ruszać w drogę z pełnym żołądkiem,
- zrezygnuj z czytania książek i przeglądania telefonu podczas jazdy,
- odwracaj uwagę od nieprzyjemnych odczuć, np. słuchając muzyki lub audiobooka,
- regularnie nawadniaj organizm, najlepiej wodą; u części osób ulgę przynosi również herbata z imbirem,
- ogranicz alkohol oraz napoje zawierające duże ilości kofeiny,
- zadbaj o dopływ świeżego powietrza - otwórz okno lub skieruj nawiew w swoją stronę,
- staraj się ograniczać gwałtowne ruchy głowy i przyjmować wygodną, stabilną pozycję podczas jazdy.
Leki na chorobę lokomocyjną
Nie zawsze jednak zmiana miejsca w samochodzie, świeże powietrze czy skupienie wzroku na horyzoncie okazują się wystarczające. U osób, które regularnie zmagają się z nasilonymi objawami choroby lokomocyjnej, może nie obejść się bez farmakologii.
Najczęściej wykorzystuje się preparaty przeciwhistaminowe, które pomagają ograniczać nudności, zawroty głowy i inne dolegliwości związane z ruchem. Warto jednak pamiętać, że część z nich może powodować senność lub spowolnienie reakcji. W niektórych sytuacjach lekarz może zalecić również inne preparaty działające na ośrodek równowagi i mechanizmy odpowiedzialne za rozwój choroby lokomocyjnej.
Istotne znaczenie ma przy tym moment przyjęcia leku - zwykle największą skuteczność osiąga się wtedy, gdy zostanie zastosowany jeszcze przed rozpoczęciem podróży. Co ciekawe, nie wszystkie leki pomagające przy nudnościach sprawdzają się w przypadku choroby lokomocyjnej. Preparaty stosowane powszechnie przy innych przyczynach wymiotów nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty, ponieważ nie wpływają na mechanizmy odpowiedzialne za konflikt bodźców wywołujący objawy podczas podróży. Dlatego wybór odpowiedniego leku najlepiej skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
Kiedy choroba lokomocyjna wymaga konsultacji z lekarzem?
Choć choroba lokomocyjna jest zwykle niegroźna i ustępuje po zakończeniu podróży, są sytuacje, które powinny skłonić do konsultacji z lekarzem. Dotyczy to przede wszystkim osób, u których dolegliwości pojawiły się nagle w wieku dorosłym, mimo że wcześniej bez problemu znosiły podróże.
W niektórych przypadkach objawy przypominające chorobę lokomocyjną mogą mieć związek z zaburzeniami narządu równowagi. Zawroty głowy, nudności czy problemy z utrzymaniem równowagi występują m.in. w przebiegu niektórych schorzeń błędnika lub migreny przedsionkowej.
Jeśli dolegliwości pojawiają się nie tylko podczas podróży, ale również w codziennych sytuacjach, warto skonsultować się ze specjalistą. Oceny lekarskiej wymagają również nasilone objawy prowadzące do uporczywych wymiotów, odwodnienia lub znacznie utrudniające codzienne funkcjonowanie. W takich sytuacjach konieczne może być pogłębienie diagnostyki i wykluczenie innych przyczyn złego samopoczucia.
Źródła:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539706/
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27638085
