Spis treści:
- Czym właściwie jest udar słoneczny?
- Kiedy dochodzi do udaru słonecznego?
- Jak rozpoznać udar cieplny?
- Jak radzić sobie z udarem słonecznym?
- Jak chronić się przed udarem słonecznym?
Czym właściwie jest udar słoneczny?
Udar słoneczny jest szczególną postacią udaru cieplnego, do której dochodzi na skutek długotrwałej ekspozycji na promieniowanie słoneczne i wysoką temperaturę. Najczęściej rozwija się podczas wielogodzinnego przebywania na słońcu, zwłaszcza gdy organizm nie jest w stanie skutecznie oddawać nadmiaru ciepła. W takiej sytuacji mechanizmy odpowiedzialne za termoregulację, m.in. pocenie się, przestają wystarczać, a temperatura ciała zaczyna niebezpiecznie rosnąć.
Mimo że udar słoneczny kojarzy się głównie z upalnym dniem na plaży, może przytrafić się również podczas aktywności fizycznej wykonywanej w wysokiej temperaturze. To stan, którego nie należy bagatelizować, ponieważ przegrzanie organizmu może prowadzić do zaburzeń pracy wielu narządów i uszkodzenia tkanek.
Kiedy dochodzi do udaru słonecznego?
Nie bez znaczenia pozostają również warunki, w jakich przebywamy podczas upałów. Ryzyko przegrzania organizmu wzrasta nie tylko podczas wypoczynku na pełnym słońcu, ale także w gorących, wilgotnych i słabo wentylowanych miejscach, gdzie oddawanie nadmiaru ciepła jest utrudnione. Z tego powodu szczególną ostrożność warto zachować podczas prac wykonywanych na świeżym powietrzu, długotrwałego przebywania w dusznych pomieszczeniach czy intensywnego wysiłku fizycznego w wysokiej temperaturze.
Niektóre osoby są przy tym bardziej narażone na rozwój udaru słonecznego niż inne. Dotyczy to przede wszystkim małych dzieci i seniorów, których organizm gorzej radzi sobie z utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała. Większe ryzyko obserwuje się również u osób z chorobami przewlekłymi, m.in. schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, nerek czy cukrzycą.
Jak rozpoznać udar cieplny?
Udar cieplny zazwyczaj nie pojawia się nagle jak grom z jasnego nieba. Organizm wcześniej wysyła sygnały ostrzegawcze, których nie warto ignorować. Początkowo może pojawić się silny ból głowy, narastające osłabienie i wrażenie, że każdy ruch wymaga coraz większego wysiłku.
Niektórzy opisują to jako uczucie osłabienia - trudno im się skupić, myśli stają się mniej klarowne, a utrzymanie równowagi sprawia problem. Z czasem dołączają kolejne dolegliwości. Skóra staje się bardzo gorąca, twarz wyraźnie zaczerwieniona, a serce zaczyna bić szybciej niż zwykle.
Mogą pojawić się nudności, wymioty, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia. W bardziej zaawansowanych przypadkach osoba przegrzana może mieć trudności z logicznym kontaktem, mówić niewyraźnie lub sprawiać wrażenie zdezorientowanej. To sygnał alarmowy, który wymaga natychmiastowej reakcji. Co ważne, objawy nie zawsze rozwijają się jeszcze podczas przebywania na słońcu, czasami dają o sobie znać dopiero kilka godzin później.
Jak radzić sobie z udarem słonecznym?
Jeśli po dłuższym przebywaniu na słońcu ktoś zaczyna zgłaszać objawy mogące wskazywać na udar słoneczny, trzeba reagować szybko. W pierwszej kolejności należy przerwać ekspozycję na słońce i znaleźć chłodne, zacienione miejsce, w którym organizm będzie mógł stopniowo się schłodzić.
Warto zadbać również o nawodnienie i pomóc organizmowi pozbyć się nadmiaru ciepła, np. poprzez chłodne okłady lub rozluźnienie odzieży. Najważniejsze jest jednak uważne obserwowanie stanu chorego. Jeżeli pojawiają się problemy z utrzymaniem kontaktu, omdlenie, drgawki lub inne niepokojące objawy neurologiczne, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Jak chronić się przed udarem słonecznym?
Choć podczas upałów nie da się całkowicie uniknąć kontaktu z wysoką temperaturą, ryzyko udaru słonecznego można znacząco ograniczyć o ile będzie się przestrzegać kilku prostych zasad:
- w najgorętszych godzinach dnia najlepiej ograniczyć przebywanie na pełnym słońcu i, jeśli to możliwe, planować spacery, aktywność fizyczną czy prace na zewnątrz rano lub późnym popołudniem,
- nie mniej ważne jest regularne nawadnianie organizmu. W upalne dni warto sięgać po wodę nawet wtedy, gdy nie odczuwa się jeszcze pragnienia,
- wskazane jest również noszenie lekkiej, przewiewnej odzieży, nakrycia głowy oraz okularów przeciwsłonecznych,
- dobrze pamiętać także o ochronie skóry przed promieniowaniem UV za pomocą kremów z filtrem,
- szczególną uwagę trzeba zwrócić na dzieci, seniorów oraz osoby przewlekle chore, ponieważ to właśnie one najgorzej znoszą wysokie temperatury,
- kiedy tylko będziesz podejrzewać że ty sam lub ktoś z twoich bliskich padliście ofiarą udaru słonecznego, natychmiast przerwij ekspozycję i w razie potrzeby wezwij pogotowie.
Źródła:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537135/
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B978044464074100032X?via%3Dihub
