Spis treści:
- Jajka i ich właściwości
- Klasy jakości jaj
- Klasy wagowe jaj
- Jak odczytać kod na skorupce?
- Dlaczego warto zwracać uwagę na oznaczenia?
- Bezpieczne postępowanie z jajami
Jajka i ich właściwości
Jajka od lat należą do podstawowych produktów w diecie człowieka. Są stosunkowo tanie, łatwo dostępne i bardzo wartościowe odżywczo. Średniej wielkości jajko waży około 50 g, z czego około 33 g stanowi białko, a 17 g żółtko. W samym żółtku znajduje się około 2,7 g białka, czyli blisko 43 proc. całkowitej zawartości tego składnika w jajku. Oprócz tego żółtko dostarcza wielu innych substancji biologicznie czynnych, takich jak witaminy, minerały, lipidy, fosfolipidy czy kwas fosfatydowy.
Jajka są stosunkowo niskokaloryczne. Ugotowane jajko na twardo o wadze 60 g dostarcza ok. 95 kcal.
Jednak dla konsumenta równie ważne jak wartości odżywcze są informacje znajdujące się na skorupce jajka. Umieszczony na niej kod nie jest przypadkowym ciągiem znaków, to system oznaczeń, który pozwala ustalić sposób chowu kur, kraj pochodzenia produktu oraz identyfikację fermy, z której jajko pochodzi.
Klasy jakości jaj
Zanim jajka trafią do sprzedaży, przechodzą proces klasyfikacji jakościowej. Wyróżnia się dwie podstawowe klasy: A i B. W sklepach niemal zawsze spotykamy jaja klasy A, czyli przeznaczone bezpośrednio do spożycia przez konsumentów.
Jaja klasy A określane są jako świeże. Muszą spełniać szereg wymagań dotyczących jakości. Ich skorupka powinna być czysta, nieuszkodzona i mieć prawidłowy kształt. Białko musi być przejrzyste i klarowne, a żółtko podczas prześwietlenia powinno być widoczne jedynie jako delikatny cień. Wysokość komory powietrznej, czyli przestrzeni między błonami w jajku, nie może przekraczać 6 mm. Niedopuszczalne są również obce zapachy czy rozwinięty zarodek. Co istotne, jaj klasy A nie wolno myć ani w inny sposób czyścić przed sprzedażą.
Szczególną kategorią są jaja oznaczane jako "A ekstra". To produkty wyjątkowo świeże, pakowane najpóźniej w ciągu kilku dni od zniesienia. W ich przypadku komora powietrzna nie może przekraczać 4 mm.
Jaja klasy B to natomiast jaja o obniżonych parametrach jakościowych lub takie, które utraciły cechy klasy A. Nie trafiają one do sprzedaży detalicznej, lecz wykorzystywane są głównie w przemyśle spożywczym lub w innych gałęziach przemysłu.
Klasy wagowe jaj
Jaja klasy A są dodatkowo sortowane według masy. Wyróżnia się cztery podstawowe kategorie:
XL - bardzo duże, o masie 73 g lub więcej,
L - duże, od 63 do 73 g,
M - średnie, od 53 do 63 g,
S - małe, poniżej 53 g.
Informację o klasie wagowej najczęściej znajdziemy na opakowaniu, a nie na samej skorupce.
Jak odczytać kod na skorupce?
Najbardziej charakterystyczne oznaczenie znajduje się bezpośrednio na jajku. Kod ten musi być czytelny i mieć wysokość co najmniej 2 mm. Zawiera trzy kluczowe informacje.
Pierwsza cyfra oznacza sposób chowu kur niosek:
0 - chów ekologiczny,
1 - chów na wolnym wybiegu,
2 - chów ściółkowy,
3 - chów klatkowy.
Kolejne litery oznaczają kraj pochodzenia. Przykładowo symbol PL informuje, że jajko zostało wyprodukowane w Polsce.
Ostatnia część kodu to weterynaryjny numer identyfikacyjny fermy. Dzięki niemu możliwe jest ustalenie konkretnego gospodarstwa, w którym jajko zostało zniesione. Numer ten zawiera informacje m.in. o województwie, powiecie i rodzaju działalności fermy.
PL - kod państwa członkowskiego UE w której zarejestrowany jest zakład
AB - kod województwa
CD - kod powiatu
EF - kod zakresu działalności
GH - kod firmy (numer producenta).
Data minimalnej trwałości jaj wynosi 28 dni od zniesienia.
Dlaczego warto zwracać uwagę na oznaczenia?
Kod na jajku to element systemu identyfikowalności żywności. Dzięki niemu w razie potrzeby można szybko ustalić źródło produktu, co ma znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa żywności, jak i dla świadomych wyborów konsumenckich. Konsument może na przykład zdecydować, czy woli jaja z chowu ekologicznego, czy z innego systemu produkcji.
Bezpieczne postępowanie z jajami
Jaja są wartościowym składnikiem diety, jednak jak każdy produkt pochodzenia zwierzęcego wymagają właściwego przechowywania i przygotowania. Mogą być one potencjalnym źródłem bakterii z rodzaju Salmonella, które od wielu lat należą do najczęstszych przyczyn bakteryjnych zakażeń przewodu pokarmowego. Do zakażenia dochodzi najczęściej po spożyciu skażonej żywności lub w wyniku niewłaściwej higieny podczas przygotowywania posiłków.
Zakażenia wywołane przez Salmonella objawiają się zwykle ostrym nieżytem żołądkowo-jelitowym. Najczęstsze symptomy to biegunka, bóle brzucha, nudności i wymioty, którym może towarzyszyć gorączka i ogólne osłabienie. Objawy pojawiają się zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu godzin po spożyciu skażonego produktu. W większości przypadków choroba ma łagodny przebieg, jednak u dzieci, osób starszych oraz osób z osłabioną odpornością może prowadzić do poważniejszych powikłań.
Aby ograniczyć ryzyko zakażenia, warto przestrzegać kilku prostych zasad dotyczących zakupu, przechowywania i przygotowywania jaj.
Zobacz również:
Podczas zakupów należy zwrócić uwagę na stan skorupki. Jaja powinny być czyste, suche i nieuszkodzone. Pęknięta skorupka zwiększa ryzyko przedostania się drobnoustrojów do wnętrza jajka, dlatego takich produktów nie należy kupować ani spożywać.
Istotne jest także właściwe przechowywanie. Jaja najlepiej trzymać w lodówce, w temperaturze około 4-7°C. Warto pozostawić je w oryginalnym opakowaniu, które chroni je przed pochłanianiem zapachów innych produktów spożywczych. Należy również zwracać uwagę na datę minimalnej trwałości podaną na opakowaniu.
Nie mniej ważna jest higiena w kuchni. Po rozbiciu jaj skorupki należy od razu wyrzucić do kosza. Ręce, naczynia, blaty oraz wszystkie powierzchnie, które miały kontakt z surowym jajem, powinny zostać dokładnie umyte gorącą wodą z dodatkiem detergentu. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko przeniesienia bakterii na inne produkty spożywcze.
Źródła:
https://www.gov.pl/web/wijhars-olsztyn/jajka-wszystko-co-warto-wiedziec
https://www.gov.pl/web/wsse-wroclaw/ile-zdrowia-drzemie-w-jajku
https://www.gov.pl/web/ijhars/Wielkanocny-koszyk-jakosci-IJHARS-jaja--co-warto-wiedziec-przed-ich-zakupem
