Masz centymetr? Prosty pomiar talii wiele mówi o zdrowiu

Otyłość brzuszna, nazywana również otyłością centralną lub otyłością typu "jabłko", jest uznawana za szczególnie niekorzystny sposób rozmieszczenia nadmiernej tkanki tłuszczowej. Choć wiele osób zwraca uwagę przede wszystkim na masę ciała, znaczenie ma również miejsce, w którym odkłada się tłuszcz.

To właśnie nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, zwłaszcza tzw. tłuszczu trzewnego, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zaburzeń metabolicznych i chorób sercowo-naczyniowych. Wstępnej oceny można dokonać samodzielnie w domu za pomocą zwykłej taśmy krawieckiej. Obwód talii jest jednym z prostych parametrów wykorzystywanych do oceny otyłości centralnej.

Ze względu na rozmieszczenie tkanki tłuszczowej wyróżnia się m.in. dwa często opisywane typy:

• otyłość brzuszną (typu "jabłko") - tłuszcz gromadzi się głównie wokół talii i w jamie brzusznej; częściej występuje u mężczyzn,
• otyłość udowo-pośladkową (typu "gruszka") - tkanka tłuszczowa odkłada się przede wszystkim na biodrach, udach i pośladkach; częściej występuje u kobiet.

Większe ryzyko metaboliczne wiąże się z otyłością brzuszną, ponieważ może jej towarzyszyć nagromadzenie tłuszczu trzewnego. W przeciwieństwie do tkanki tłuszczowej znajdującej się pod skórą tłuszcz trzewny gromadzi się wokół narządów wewnętrznych i jest aktywny metabolicznie. Nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha jest związany m.in. z insulinoopornością, zaburzeniami lipidowymi i podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (International Diabetes Federation, IDF) wskazuje, że dla osób pochodzenia europejskiego otyłość centralną ocenia się m.in. na podstawie obwodu talii.

Za wartość, od której wzrasta ryzyko metaboliczne, przyjmuje się:

• kobiety - 80 cm i więcej,
• mężczyźni - 94 cm i więcej.

Przy jeszcze większym obwodzie talii ryzyko zdrowotne rośnie. Za wartości związane ze znacznie zwiększonym ryzykiem przyjmuje się:

• kobiety - 88 cm i więcej,
• mężczyźni - 102 cm i więcej.

Warto pamiętać, że punkty odcięcia mogą różnić się w zależności od pochodzenia etnicznego, dlatego wynik należy traktować jako element oceny ryzyka, a nie samodzielną diagnozę.

Pomiar trwa mniej niż minutę, jednak powinien zostać wykonany prawidłowo. Najlepiej mierzyć talię bezpośrednio na skórze, ponieważ ubranie może wpłynąć na wynik.

Instrukcja krok po kroku:

1. Stań prosto, złącz stopy i równomiernie rozłóż ciężar ciała.
2. Odsłoń brzuch.
3. Znajdź środkowy punkt pomiędzy dolnym brzegiem ostatniego żebra a górnym brzegiem kości biodrowej.
4. Owiń taśmę krawiecką poziomo wokół talii. Powinna przylegać do ciała, ale nie uciskać skóry.
5. Oddychaj swobodnie.
6. Odczytaj wynik po spokojnym wydechu, nie wciągając brzucha. Dla większej wiarygodności warto wykonać dwa pomiary i porównać wyniki.

IDF zaleca wykonywanie pomiaru w płaszczyźnie poziomej, w połowie odległości między dolnym brzegiem żeber a górnym brzegiem grzebienia biodrowego.

---

Obwód talii to prosty wskaźnik, który może pomóc ocenić ryzyko związane z nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha123RF/PICSEL

---

Nie każda tkanka tłuszczowa w organizmie wiąże się z takim samym ryzykiem zdrowotnym. Szczególne znaczenie ma tłuszcz trzewny, który znajduje się głęboko w jamie brzusznej i gromadzi się wokół narządów wewnętrznych.

Jego nadmiar wiąże się ze zwiększonym ryzykiem:

• cukrzycy typu 2,
• insulinooporności,
• nadciśnienia tętniczego,
• zaburzeń lipidowych, w tym podwyższonego stężenia triglicerydów,
• miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych,
• zawału serca,
• udaru mózgu,
• stłuszczeniowej choroby wątroby,
• zespołu metabolicznego.

Otyłość centralna jest silnie związana z zaburzeniami wchodzącymi w skład zespołu metabolicznego, takimi jak insulinooporność, nieprawidłowy profil lipidowy czy podwyższone ciśnienie tętnicze.

Wskaźnik BMI jest użytecznym narzędziem do wstępnej oceny masy ciała, jednak nie pokazuje rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Dwie osoby mogą mieć identyczne BMI, ale różnić się ilością tłuszczu zgromadzonego w okolicy brzucha, a tym samym poziomem ryzyka metabolicznego.

Dlatego obwód talii może stanowić wartościowe uzupełnienie BMI. IDF wskazuje, że ilość tłuszczu zgromadzonego w okolicy brzucha może być istotniejszym wskaźnikiem profilu metabolicznego niż samo BMI.

Jeżeli obwód talii przekracza zalecane wartości, warto skonsultować wynik z lekarzem. Pod uwagę należy brać nie tylko sam obwód talii, ale również inne czynniki ryzyka. Przy zwiększonym obwodzie talii ocenia się m.in. ciśnienie tętnicze oraz parametry takie jak stężenie glukozy i lipidów we krwi.

Zmiana stylu życia, w tym regularna aktywność fizyczna, odpowiednio zbilansowana dieta oraz - w przypadku nadmiernej masy ciała - jej stopniowa redukcja, może pomóc zmniejszyć ryzyko metaboliczne i sercowo-naczyniowe.

Źródła:

https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/otylosc-broszura.pdf

https://www.gov.pl/web/psse-szamotuly/czym-jest-otylosc