Spis treści:
- Nadciśnienie u młodych wcale nie jest rzadkością
- Wysokie ciśnienie w wieku 20-30 lat może mieć konsekwencje po latach
- Przebadali ponad 6 milionów młodych osób
- Skąd nadciśnienie u 20-latka?
- Młody wiek nie chroni przed skutkami wysokiego ciśnienia
Nadciśnienie u młodych wcale nie jest rzadkością
W wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2024 roku osoby między 18. a 40. rokiem życia zostały potraktowane jako osobna grupa. Eksperci zwracają uwagę, że częstość występowania nadciśnienia wśród młodych dorosłych rośnie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Jednocześnie świadomość choroby, jej leczenie i skuteczna kontrola ciśnienia są w tej grupie gorsze niż u osób starszych.
To ważne, ponieważ nadciśnienie przez długi czas może nie powodować charakterystycznych dolegliwości. Młoda osoba może czuć się dobrze i nie mieć powodu, by podejrzewać problem, jeśli regularnie nie sprawdza ciśnienia.
Według obecnych europejskich wytycznych nadciśnienie rozpoznaje się przy wartościach wynoszących co najmniej 140/90 mm Hg podczas pomiaru w gabinecie. Jeden nieprawidłowy wynik nie wystarcza jednak do postawienia diagnozy. U młodych osób szczególnie przydatne mogą być pomiary wykonywane w domu lub całodobowe monitorowanie ciśnienia, ponieważ pozwalają m.in. wykluczyć tzw. efekt białego fartucha.
Zobacz również:
Wysokie ciśnienie w wieku 20-30 lat może mieć konsekwencje po latach
Jednym z najważniejszych badań dotyczących tego zagadnienia jest amerykańskie CARDIA - Coronary Artery Risk Development in Young Adults. Naukowcy obserwowali 4851 osób, które na początku badania miały od 18 do 30 lat. Następnie sprawdzano, czy wartości ciśnienia przed ukończeniem 40. roku życia mają związek z późniejszym występowaniem chorób układu krążenia.
Po niemal 19 latach obserwacji okazało się, że wraz ze wzrostem ciśnienia rosło również późniejsze ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, do których zaliczono m.in. chorobę wieńcową, udar oraz niewydolność serca. W grupie odpowiadającej nadciśnieniu co najmniej 140/90 mm Hg ryzyko takich zdarzeń było około 3,5 razy wyższe niż u osób, które przed czterdziestką utrzymywały prawidłowe ciśnienie.
Badanie stosowało amerykańską klasyfikację ciśnienia, w której próg rozpoznania pierwszego stopnia nadciśnienia jest niższy niż w europejskich wytycznych. Nie zmienia to jednak głównego wniosku - wartości ciśnienia w młodym wieku mogą mieć znaczenie dla zdrowia wiele lat później.
Przebadali ponad 6 milionów młodych osób
Jeszcze większych danych dostarczyło badanie opublikowane w 2020 roku w czasopiśmie "Circulation". Analiza objęła aż 6,4 mln osób w wieku od 20 do 39 lat, które na początku nie przyjmowały leków na nadciśnienie. Mediana wieku wynosiła zaledwie 30 lat.
Przez ponad 13 lat obserwacji odnotowano przeszło 44 tys. zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał, udar, niewydolność serca czy zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych. W porównaniu z osobami mającymi prawidłowe ciśnienie ryzyko rosło wraz z kolejnymi kategoriami podwyższonego ciśnienia. Przy wartościach wynoszących co najmniej 140/90 mm Hg było około 2,4 razy wyższe.
Co ciekawe, znaczenie miało nie tylko wysokie ciśnienie skurczowe. U młodych stosunkowo często występuje podwyższenie ciśnienia rozkurczowego - tej "dolnej" wartości widocznej na ciśnieniomierzu. Europejskie wytyczne również wskazują, że izolowane nadciśnienie rozkurczowe częściej obserwuje się właśnie u młodszych dorosłych.
Skąd nadciśnienie u 20-latka?
Nie ma jednej przyczyny. Znaczenie mogą mieć m.in. predyspozycje genetyczne, nadmierna masa ciała, mała aktywność fizyczna, dieta zawierająca dużo soli oraz alkohol. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne podkreśla, że zmniejszenie spożycia soli, regularny ruch oraz utrzymywanie prawidłowej masy ciała należą do działań, które pomagają obniżać ciśnienie.
W przypadku bardzo młodej osoby lekarz powinien jednak spojrzeć szerzej. Nadciśnienie wtórne, czyli będące skutkiem innej choroby lub działania określonej substancji, występuje u młodych częściej niż u osób, u których problem pojawia się później. W specjalistycznych ośrodkach przyczyny wtórne wykrywano nawet u 15-30 proc. młodych pacjentów z nadciśnieniem.
Wśród możliwych przyczyn znajdują się m.in. choroby nerek, pierwotny hiperaldosteronizm czy bezdech senny. Pod uwagę bierze się również stosowane leki i inne substancje. Wytyczne ESC zwracają uwagę choćby na niektóre preparaty na przeziębienie, złożoną antykoncepcję hormonalną, substancje psychoaktywne, suplementy oraz napoje energetyczne.
Zobacz również:
Młody wiek nie chroni przed skutkami wysokiego ciśnienia
Dwudziestolatek ma zazwyczaj niewielkie bezwzględne ryzyko zawału czy udaru w najbliższych latach. Problem polega jednak na czymś innym: jeśli ciśnienie staje się zbyt wysokie już na początku dorosłego życia, organizm może być na jego działanie narażony przez kolejne dziesięciolecia.
Dlatego nie warto ignorować powtarzających się wysokich wyników tylko dlatego, że ktoś jest młody, aktywny i dobrze się czuje. Szczególnie że nadciśnienie nie musi dawać wyraźnych sygnałów ostrzegawczych, a jego wykrycie nie wymaga skomplikowanego badania - zaczyna się od prawidłowego pomiaru ciśnienia.
Źródła:
https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2712544
https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2712542
https://academic.oup.com/eurheartj/article/45/38/3912/7741010
