Spis treści:
- Dlaczego organizm się przegrzewa?
- Zimny prysznic może utrudniać chłodzenie
- Ryzyko szoku termicznego
- Nie tylko jeziora i morze
- Jak skutecznie ochłodzić się podczas upałów?
- Najważniejsza zasada podczas upałów
Dlaczego organizm się przegrzewa?
Prawidłowa temperatura ciała człowieka wynosi około 37 stopni Celsjusza. Kiedy otoczenie staje się bardzo gorące, organizm uruchamia mechanizmy chłodzenia. Naczynia krwionośne znajdujące się blisko powierzchni skóry rozszerzają się, dzięki czemu więcej krwi przepływa przez skórę i oddaje ciepło do otoczenia. Dodatkowo zaczynamy się pocić. Parowanie potu pozwala skutecznie obniżać temperaturę ciała.
To właśnie dlatego podczas upałów skóra często staje się zaczerwieniona, a organizm produkuje większe ilości potu. Są to naturalne reakcje chroniące przed przegrzaniem.
Zobacz również:
Zimny prysznic może utrudniać chłodzenie
Choć lodowata woda wydaje się idealnym rozwiązaniem, organizm odbiera ją jako sygnał alarmowy. Pod wpływem zimna naczynia krwionośne gwałtownie się zwężają. W efekcie mniej krwi dociera do powierzchni skóry.
To problem, ponieważ właśnie przez skórę organizm oddaje nadmiar ciepła. Gdy naczynia się kurczą, ciepło zostaje zatrzymane głębiej, w okolicach narządów wewnętrznych. Oznacza to, że mimo chwilowego uczucia chłodu temperatura wewnątrz organizmu może nie spadać tak skutecznie, jak powinna.
Bardzo zimny prysznic lub kąpiel mogą paradoksalnie osłabiać naturalne mechanizmy termoregulacji.
Ryzyko szoku termicznego
Znacznie większe zagrożenie pojawia się wtedy, gdy rozgrzana osoba nagle wskakuje do bardzo zimnej wody - na przykład do jeziora, rzeki czy morza.
Nagła zmiana temperatury może wywołać tzw. reakcję zimnego szoku. Dochodzi wtedy do gwałtownego skurczu naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia tętniczego. Serce musi pracować intensywniej, aby przepompować krew przez zwężone naczynia.
U osób z chorobami układu krążenia, nadciśnieniem lub problemami kardiologicznymi może to zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca. W skrajnych przypadkach nagły kontakt z lodowatą wodą może prowadzić do utraty przytomności, a nawet stanowić zagrożenie życia.
Niebezpieczne może być także gwałtowne zachłyśnięcie się wodą wywołane odruchowym, głębokim wdechem. Dlatego ratownicy od lat apelują, aby do zimnej wody wchodzić stopniowo, szczególnie po długim przebywaniu na słońcu.
Nie tylko jeziora i morze
Ryzyko nie dotyczy wyłącznie kąpielisk. Również bardzo zimny prysznic może być problematyczny dla osób starszych, cierpiących na choroby serca czy nadciśnienie tętnicze. Choć w domowych warunkach zagrożenie jest zwykle mniejsze, gwałtowne schładzanie organizmu nadal nie jest najlepszym rozwiązaniem.
Eksperci podkreślają, że znacznie bezpieczniejsza jest letnia lub lekko chłodna kąpiel. Pozwala ona obniżyć temperaturę ciała bez wywoływania silnej reakcji obronnej organizmu.
Jak skutecznie ochłodzić się podczas upałów?
Podczas wysokich temperatur warto stosować metody, które wspierają naturalne procesy chłodzenia organizmu.
Najlepiej sprawdzają się:
- letni prysznic lub kąpiel zamiast lodowatej wody,
- regularne picie wody małymi porcjami przez cały dzień,
- przebywanie w cieniu lub klimatyzowanych pomieszczeniach,
- zasłanianie okien w najgorętszych godzinach dnia,
- noszenie lekkiej, przewiewnej odzieży z naturalnych materiałów,
- ograniczenie intensywnego wysiłku fizycznego między godziną 11 a 17,
- stosowanie chłodnych okładów na kark, nadgarstki i czoło,
- spożywanie lekkich posiłków bogatych w warzywa i owoce zawierające dużo wody.
Dobrym rozwiązaniem jest także stopniowe schładzanie ciała. Jeśli chcemy wejść do chłodnej wody, warto najpierw zmoczyć dłonie, stopy, kark i ramiona, a dopiero później zanurzać kolejne części ciała.
Najważniejsza zasada podczas upałów
W czasie fali gorąca organizm potrzebuje wsparcia, a nie dodatkowego stresu. Choć lodowaty prysznic lub skok do zimnej wody mogą wydawać się najszybszą drogą do ochłody, w rzeczywistości mogą utrudniać oddawanie ciepła i wywoływać niekorzystne reakcje układu krążenia. Zdecydowanie lepszym wyborem jest stopniowe, umiarkowane schładzanie organizmu oraz dbanie o odpowiednie nawodnienie. Dzięki temu łatwiej przetrwać nawet najbardziej upalne dni.
