Spis treści:
- Nie tylko otyłość. Naukowcy odkryli kolejny powód, by ograniczyć ultraprzetworzoną żywność
- Tłuszcz nie tylko pod skórą
- Co zbadali naukowcy?
- Liczy się nie tylko ilość kalorii
- Dlaczego ultraprzetworzona żywność może szkodzić mięśniom?
- To nie dowód przyczyny
Nie tylko otyłość. Naukowcy odkryli kolejny powód, by ograniczyć ultraprzetworzoną żywność
Od lat słyszymy, że ultraprzetworzona żywność sprzyja otyłości, cukrzycy typu 2 czy chorobom serca. Teraz do tej listy może dołączyć jeszcze jeden problem, pogorszenie jakości mięśni. Naukowcy z University of California, San Francisco wykazali, że osoby spożywające więcej produktów ultraprzetworzonych mają większą ilość tłuszczu odkładającego się wewnątrz mięśni ud. Co szczególnie interesujące, zależność ta utrzymywała się niezależnie od liczby spożywanych kalorii, ilości tłuszczu w diecie czy statusu społeczno-ekonomicznego. Wyniki opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma Radiology.
Tłuszcz nie tylko pod skórą
Większość z nas kojarzy tkankę tłuszczową z brzuchem, biodrami czy udami. Tymczasem tłuszcz może odkładać się także wewnątrz mięśni. To zjawisko określane jest jako "naciekanie tkanki tłuszczowej w mięśniach" (muscle fat infiltration).
Nie chodzi o niewielką ilość tłuszczu, która fizjologicznie występuje w organizmie. Problem pojawia się wtedy, gdy komórki tłuszczowe zaczynają zastępować włókna mięśniowe. Mięśnie stają się wtedy mniej wydajne, słabsze i gorzej spełniają swoją funkcję.
Okazuje się, że nadmierne odkładanie się tłuszczu w mięśniach może prowadzić do pogorszenia ich funkcji, ograniczenia sprawności ruchowej oraz zwiększać ryzyko rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów, zwłaszcza kolan.
Zobacz również:
Co zbadali naukowcy?
Badacze przeanalizowali dane ponad 600 osób w średnim wieku, uczestniczących w amerykańskim projekcie Osteoarthritis Initiative. Były to osoby zagrożone rozwojem choroby zwyrodnieniowej kolan, ale bez rozpoznanej choroby w momencie rozpoczęcia badania.
Uczestnicy wypełniali szczegółowe kwestionariusze dotyczące sposobu odżywiania, a następnie wykonywano u nich rezonans magnetyczny mięśni ud. Dzięki temu można było bardzo dokładnie ocenić ilość tłuszczu zgromadzonego wewnątrz mięśni.
Następnie naukowcy porównali wyniki obrazowania z ilością spożywanej ultraprzetworzonej żywności. W analizach uwzględniono wiele czynników, które mogłyby zaburzać wyniki, m.in. wiek, płeć, aktywność fizyczną, wskaźnik masy ciała (BMI), liczbę spożywanych kalorii, ilość tłuszczu w diecie oraz czynniki społeczno-ekonomiczne.
Liczy się nie tylko ilość kalorii
Najciekawszy wniosek płynący z badania jest taki, że większe spożycie żywności ultraprzetworzonej wiązało się z większym otłuszczeniem mięśni nawet wtedy, gdy całkowita kaloryczność diety była podobna.
To oznacza, że znaczenie może mieć nie tylko to, ile jemy, ale również co jemy.
Autorzy podkreślają, że jakość produktów spożywczych może wpływać na skład ciała w sposób niezależny od bilansu energetycznego. Innymi słowy, dwie osoby spożywające podobną liczbę kalorii mogą różnić się stanem swoich mięśni, jeśli jedna z nich częściej sięga po ultraprzetworzoną żywność.
Dlaczego ultraprzetworzona żywność może szkodzić mięśniom?
Badanie nie odpowiada na pytanie o dokładny mechanizm tego zjawiska. Autorzy przedstawiają jednak kilka możliwych wyjaśnień.
Produkty ultraprzetworzone są zwykle bogate w cukry proste, rafinowane węglowodany, sól oraz różnego rodzaju dodatki technologiczne. Jednocześnie zawierają niewiele błonnika, witamin, składników mineralnych i naturalnych związków przeciwutleniających.
Taki sposób odżywiania może sprzyjać przewlekłemu stanowi zapalnemu, zaburzeniom metabolicznym oraz pogorszeniu funkcjonowania komórek mięśniowych. Nie można również wykluczyć wpływu niektórych dodatków do żywności, jednak na razie brakuje dowodów pozwalających wskazać konkretne substancje odpowiedzialne za obserwowany efekt.
- W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat obserwujemy równoległy wzrost częstości występowania otyłości i choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych. W tym samym czasie w naszej diecie ubywało naturalnych, mało przetworzonych produktów, a ich miejsce zajmowała żywność ultraprzetworzona - przemysłowo wytwarzana, bogata w sztuczne dodatki, aromaty i barwniki - podkreśla dr Zehra Akkaya z University of California w San Francisco, główna autorka badania, związana z grupą Clinical & Translational Musculoskeletal Imaging w Katedrze Radiologii i Obrazowania Biomedycznego.
Zobacz również:
To nie dowód przyczyny
Autorzy badania zwracają uwagę na ważne ograniczenie swoich wyników. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie można stwierdzić, że to właśnie ultraprzetworzona żywność bezpośrednio powoduje odkładanie tłuszczu w mięśniach, ale można stwierdzić, że pomiędzy tymi zjawiskami istnieje wyraźny związek.
Potrzebne są kolejne badania, najlepiej interwencyjne, które sprawdzą, czy ograniczenie spożycia takich produktów rzeczywiście poprawia jakość mięśni.
Mimo to wyniki dobrze wpisują się w rosnącą liczbę publikacji wskazujących, że dieta oparta na żywności ultraprzetworzonej negatywnie wpływa na zdrowie znacznie szerzej niż tylko poprzez zwiększanie masy ciała.
Źródła:
- Artykuł naukowy w Radiology: "Ultra-processed Foods and Muscle Fat Infiltration at Thigh MRI: Data from the Osteoarthritis Initiative". Autorzy: Zehra Akkaya i wsp., University of California, San Francisco. DOI: 10.1148/radiol.251129.
- https://pubs.rsna.org/doi/abs/10.1148/radiol.251129?journalCode=radiology
- https://www.rsna.org/media/press/2026/2649?
