Spis treści:
- Jadły tylko przez około osiem godzin dziennie
- Masa ciała spadła podobnie. Różnice pojawiły się w testach
- Dlaczego godziny posiłków mogą mieć znaczenie dla mózgu?
- Czy post przerywany może chronić przed demencją?
Post przerywany od lat cieszy się dużą popularnością przede wszystkim jako metoda wspomagająca odchudzanie. Coraz więcej badań dotyczy jednak nie tylko wpływu takiego modelu żywienia na masę ciała czy zdrowie metaboliczne, ale również na funkcjonowanie mózgu.
Najnowszych danych dostarcza niewielkie badanie zespołu dr Sue Shapses z Rutgers University i Rutgers-RWJ Medical Center. Jego wyniki zaprezentowano podczas NUTRITION 2026, dorocznego spotkania American Society for Nutrition, które odbyło się w dniach 25-28 lipca w National Harbor w stanie Maryland.
Jadły tylko przez około osiem godzin dziennie
W badaniu wzięło udział 47 kobiet w wieku od 50 do 79 lat z nadwagą lub otyłością. Wszystkie uczestniczki przez sześć miesięcy realizowały program redukcji masy ciała i otrzymały zalecenie zmniejszenia dziennej podaży energii o około 500 kcal.
Badane podzielono jednak na dwie grupy. 26 kobiet dodatkowo ograniczyło czas, w którym mogły spożywać posiłki, do mniej niż dziewięciu godzin na dobę. Najczęściej jadły między godz. 10 a 18, a ich rzeczywiste okno żywieniowe wynosiło średnio 8,2 godziny.
Pozostałe uczestniczki nie stosowały takiego ograniczenia i spożywały posiłki w ciągu średnio 12,3 godziny na dobę. Było to więc badanie tzw. time-restricted eating, czyli jednej z odmian postu przerywanego, w której kluczowe znaczenie ma ograniczenie godzin przeznaczonych na jedzenie.
Zobacz również:
Masa ciała spadła podobnie. Różnice pojawiły się w testach
Po sześciu miesiącach kobiety z obu grup schudły średnio około 6,8 kg. Samo skrócenie okna żywieniowego nie przełożyło się więc na wyraźnie większy spadek masy ciała. Różnice pojawiły się natomiast podczas oceny wybranych funkcji poznawczych.
Kobiety jedzące przez 8-9 godzin dziennie uzyskały istotnie lepsze wyniki w testach sprawdzających planowanie przestrzenne oraz rozwiązywanie problemów niż uczestniczki zachowujące około 12-godzinne okno żywieniowe.
Badacze zauważyli także tendencję do popełniania mniejszej liczby błędów w zadaniach dotyczących pamięci i uczenia się. W tym przypadku wyniki nie były jednak równie jednoznaczne. Nie zaobserwowano natomiast istotnej przewagi krótszego okna żywieniowego w testach mierzących czas reakcji oraz zdolność wykonywania kilku zadań jednocześnie.
Co ciekawe, im bardziej uczestniczkom udawało się skrócić czas jedzenia w ciągu dnia, tym większą poprawę obserwowano w części testów poznawczych. Zdaniem autorów może to sugerować, że znaczenie miała nie tylko utrata kilogramów, ale również sama pora przyjmowania posiłków.
Dlaczego godziny posiłków mogą mieć znaczenie dla mózgu?
Na razie naukowcy nie potrafią odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Wśród możliwych mechanizmów wskazują lepsze dopasowanie jedzenia do naturalnego rytmu okołodobowego organizmu, wpływ na procesy związane z rozpoznawaniem dostępności składników odżywczych, metabolizm oraz stan zapalny. To jednak hipotezy, które autorzy badania dopiero zamierzają dokładniej zweryfikować.
Warto również zwrócić uwagę na porę kończenia jedzenia. Uczestniczki stosujące krótsze okno zwykle przestawały jeść około czterech godzin przed snem. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien kończyć kolację o godz. 18. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podkreśla, że czas ostatniego posiłku powinien być dopasowany do indywidualnego rytmu dnia i pory snu.
Zobacz również:
Czy post przerywany może chronić przed demencją?
Na tak daleko idący wniosek jest zdecydowanie za wcześnie. Badanie obejmowało zaledwie 47 kobiet, trwało sześć miesięcy i oceniało wyniki testów poznawczych, a nie rzeczywistą częstość występowania demencji czy choroby Alzheimera.
Co więcej, rezultaty zaprezentowano na konferencji naukowej. American Society for Nutrition zaznacza, że abstrakty prezentowane podczas NUTRITION 2026 są oceniane przez ekspertów, ale nie przechodzą takiego samego procesu recenzji jak pełne publikacje w czasopismach naukowych. Wyniki należy więc traktować jako wstępne.
Ostrożność zaleca również polskie Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dotychczas zgromadzone dane nie pozwalają stwierdzić, że post przerywany zapobiega zaburzeniom funkcji poznawczych lub demencji. NCEZ zwraca uwagę, że wiele badań w tym obszarze obejmuje małe grupy i stosunkowo krótki czas obserwacji.
Nowe wyniki są więc interesującą wskazówką, a nie gotową receptą na zachowanie sprawności mózgu. Zespół z Rutgers University planuje teraz przeprowadzenie badań na większych grupach oraz dokładniejsze sprawdzenie, czy i w jaki sposób ograniczenie godzin jedzenia rzeczywiście może wpływać na procesy związane ze starzeniem się mózgu.
Źródła:
https://www.newswise.com/articles/time-restricted-eating-may-help-retain-cognitive-function-in-older-adults
https://brainhealth.rutgers.edu/wp-content/uploads/2026/01/12_Shapses_Sue_Aspen2026_01.07.2026.pdf
https://ncez.pzh.gov.pl/zdrowe-odchudzanie/praktyczne-porady/post-przerywany-czy-to-dla-mnie
