Spis treści:
- Mózg nie robi wszystkiego jednocześnie
- Po sześćdziesiątce powrót do zadania może być trudniejszy
- Czy wielozadaniowość zmienia mózg?
- Jak odzyskać skupienie?
Mózg nie robi wszystkiego jednocześnie
Rozmowa przez telefon podczas odpisywania na wiadomości, oglądanie telewizji i jednoczesne przeglądanie internetu czy gotowanie z ciągłym sprawdzaniem powiadomień - takie sytuacje są dziś codziennością. Mózg zazwyczaj nie wykonuje jednak kilku wymagających czynności dokładnie w tym samym czasie. Zamiast tego szybko przenosi uwagę z jednego zadania na drugie.
Każda taka zmiana ma swój koszt. Trzeba przerwać jeden tok myślenia, przypomnieć sobie zasady kolejnej czynności, odszukać potrzebne informacje w pamięci roboczej, a później ponownie wrócić do wcześniejszego zadania. W rezultacie działamy wolniej, łatwiej popełniamy błędy i szybciej odczuwamy zmęczenie psychiczne. Wrażenie, że robimy więcej, bywa więc złudne.
Po sześćdziesiątce powrót do zadania może być trudniejszy
Badania nad przełączaniem uwagi wskazują, że osoby starsze mogą gorzej radzić sobie z odzyskaniem wcześniejszego toku myślenia po przerwaniu zadania. Problem nie zawsze dotyczy samego zapamiętania informacji. Trudność może pojawić się w chwili, gdy trzeba zignorować rozpraszacz, "odłączyć się" od niego i ponownie skupić na pierwotnej czynności.
W praktyce może to oznaczać, że po sprawdzeniu telefonu trudniej przypomnieć sobie, co miało zostać zrobione, gdzie odłożono dokument albo jaki był kolejny etap przygotowywania posiłku. Im więcej bodźców i rozpoczętych spraw, tym większe obciążenie pamięci roboczej, która ma ograniczoną pojemność. W badaniach osoby starsze częściej niż młodsze miały trudności z ponownym uruchomieniem procesów potrzebnych do dokończenia przerwanego zadania.
Czy wielozadaniowość zmienia mózg?
Niektóre badania wykazały związek między częstym korzystaniem z kilku mediów jednocześnie a słabszą kontrolą uwagi i pamięcią. W jednym z badań obrazowych osoby intensywnie łączące różne media miały mniejszą gęstość istoty szarej w obszarze uczestniczącym między innymi w kontrolowaniu uwagi, podejmowaniu decyzji i rozpoznawaniu sprzecznych bodźców.
Nie oznacza to jednak, że wielozadaniowość na pewno "kurczy mózg". Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala ustalić, co było przyczyną, a co skutkiem. Możliwe, że częściej przełączają się osoby, którym już wcześniej trudniej było odfiltrowywać rozpraszacze. Wyniki pokazują związek, ale nie dowodzą, że wielozadaniowość bezpośrednio prowadzi do zmian w budowie mózgu.
Jak odzyskać skupienie?
Najprostszym rozwiązaniem jest monotasking, czyli zajmowanie się jedną czynnością w danym momencie. Można zacząć od 20 minut skupienia bez powiadomień, telewizora i dodatkowych ekranów. Telefon warto odłożyć poza zasięg wzroku, a kolejne zadania zapisać na kartce, zamiast próbować pamiętać o wszystkim naraz.
Pomagają również krótkie przerwy między czynnościami, spokojne kończenie rozpoczętego etapu oraz wykonywanie najważniejszych zadań wtedy, gdy mamy najwięcej energii. Mózg wspierają także regularny ruch, odpowiednia ilość snu, czytanie, nauka nowych umiejętności i kontakty społeczne.
Okazjonalne zapominanie po rozproszeniu uwagi jest czymś innym niż postępujące zaburzenia pamięci. Gdy problemy utrudniają codzienne funkcjonowanie, powodują dezorientację albo dotyczą dobrze znanych czynności, nie należy tłumaczyć ich wyłącznie wiekiem - warto skonsultować się z lekarzem.
