Spis treści:
- Dlaczego olej rzepakowy warto docenić na nowo?
- Co kryje w sobie olej rzepakowy tłoczony na zimno?
- Dlaczego mówi się, że wspiera serce?
- Tłoczony na zimno czy rafinowany? To nie jest ten sam wybór
- Jak kupować i przechowywać, żeby nie stracił wartości?
Dlaczego olej rzepakowy warto docenić na nowo?
Olej rzepakowy tłoczony na zimno bywa nazywany "polskim złotem" albo "oliwą północy". I choć te określenia mogą brzmieć jak hasło reklamowe, coś jest na rzeczy. To jeden z tych produktów, które mamy pod ręką, ale często nie doceniamy ich wartości. W wielu domach nadal traktuje się go głównie jako zwykły tłuszcz do smażenia, podczas gdy jego najciekawsze właściwości widać wtedy, gdy używa się go na zimno.
Największą zaletą oleju rzepakowego jest jego profil kwasów tłuszczowych. Zawiera dużo tłuszczów nienasyconych, a mało nasyconych, których nadmiar w diecie nie sprzyja sercu. Szczególnie ważny jest kwas alfa-linolenowy, czyli ALA. To roślinna forma omega-3, której organizm nie potrafi sam wytwarzać, dlatego musi być dostarczana z jedzeniem. W praktyce oznacza to, że zwykła łyżka oleju dodana do surówki, pasty kanapkowej albo twarogu może być prostym sposobem na poprawienie jakości codziennego jadłospisu.
Co kryje w sobie olej rzepakowy tłoczony na zimno?
Olej rzepakowy tłoczony na zimno dostarcza przede wszystkim jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Na tle wielu innych olejów wyróżnia się korzystną proporcją kwasów omega-6 do omega-3. To ważne, ponieważ we współczesnej diecie często jemy dużo produktów bogatych w omega-6, a znacznie mniej źródeł omega-3.
W oleju rzepakowym znajdują się też witamina E, witamina K oraz sterole roślinne. Witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym, czyli procesem, który przyspiesza starzenie i może obciążać organizm. Witamina K jest potrzebna między innymi do prawidłowego krzepnięcia krwi i utrzymania zdrowych kości. Sterole roślinne są natomiast kojarzone głównie ze wsparciem prawidłowego poziomu cholesterolu LDL.
Nie oznacza to oczywiście, że olej rzepakowy działa jak lek. Nie obniży cholesterolu sam z siebie, jeśli dieta jest pełna wysoko przetworzonej żywności, nadmiaru cukru i tłuszczów nasyconych. Może jednak być rozsądnym elementem codziennego menu, zwłaszcza gdy zastępuje masło, smalec albo inne tłuszcze bogate w nasycone kwasy tłuszczowe.

Dlaczego mówi się, że wspiera serce?
Dieta przyjazna sercu nie polega na całkowitym unikaniu tłuszczu. Znacznie ważniejsze jest to, jaki tłuszcz wybieramy. W tym punkcie olej rzepakowy ma mocne argumenty. Zawarte w nim nienasycone kwasy tłuszczowe pomagają budować bardziej korzystny profil diety, a ALA jest składnikiem, który wiąże się z utrzymaniem prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.
To dlatego olej rzepakowy może być dobrym wyborem dla osób, które chcą jeść zdrowiej, ale nie lubią skomplikowanych zasad. Wystarczy dodać niewielką ilość do warzyw, kaszy, ugotowanych ziemniaków, śledzi, sałatki z jajkiem albo pasty z twarogu. Tłuszcz poprawia też przyswajanie części witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, więc warzywa z dodatkiem oleju są nie tylko smaczniejsze, ale często także bardziej wartościowe.
Warto jednak pamiętać o kaloriach. Dwie łyżki oleju to około 180 kcal. Nawet najzdrowszy tłuszcz używany bez umiaru może utrudniać kontrolę masy ciała. Najlepiej więc traktować go jako dodatek, otwiera się w nowym oknie, a nie składnik, który leje się "na oko" w dużych ilościach.
Tłoczony na zimno czy rafinowany? To nie jest ten sam wybór
Najczęstszy błąd polega na tym, że jeden olej ma służyć do wszystkiego. Tymczasem olej rzepakowy tłoczony na zimno i rafinowany mają inne zastosowania. Ten pierwszy najlepiej sprawdza się bez podgrzewania. Ma wyrazistszy smak, więcej naturalnych związków obecnych w nasionach i dobrze pasuje do dań gotowych.
Można dodawać go do surówek, sałatek, sosów, hummusu, past kanapkowych, ugotowanych warzyw, zup już po zdjęciu z ognia, twarogu, kasz i ziemniaków. Nie jest natomiast najlepszym wyborem do intensywnego smażenia. Składniki, które czynią go cennym na zimno, są jednocześnie bardziej wrażliwe na światło, tlen i wysoką temperaturę.
Do smażenia lepszy będzie olej rzepakowy rafinowany. Ma neutralniejszy smak, wyższą temperaturę dymienia i lepiej znosi obróbkę termiczną. Nie znaczy to, że można go bez końca przegrzewać. Każdy tłuszcz traci jakość, gdy jest wielokrotnie podgrzewany, dymi albo ciemnieje. Dlatego nawet przy oleju rafinowanym warto smażyć krótko, nie dopuszczać do dymienia i nie używać tej samej porcji tłuszczu wiele razy.
Jak kupować i przechowywać, żeby nie stracił wartości?
Dobry olej rzepakowy tłoczony na zimno najlepiej kupować w ciemnej butelce. Światło przyspiesza utlenianie tłuszczu, a to pogarsza smak i jakość produktu. Po otwarciu butelkę warto trzymać w lodówce i zużyć w ciągu kilku tygodni. Jeśli olej zaczyna pachnieć farbą, stęchlizną, metalicznie albo ma wyraźnie gorzki, nieprzyjemny smak, lepiej go wyrzucić.
Nie trzeba też kupować największej butelki tylko dlatego, że bardziej się opłaca. Przy oleju tłoczonym na zimno świeżość ma ogromne znaczenie. Mniejsza butelka, zużyta regularnie do sałatek i gotowych dań, będzie lepszym wyborem niż litr stojący miesiącami przy kuchence.
Olej rzepakowy nie musi konkurować z oliwą z oliwek. Oba tłuszcze mogą mieć miejsce w zdrowej kuchni. Warto jednak przestać traktować rodzimy olej jak gorszy zamiennik. W wersji tłoczonej na zimno jest prosty, dostępny, wartościowy i wyjątkowo łatwy do wprowadzenia do codziennej diety. A czasem właśnie takie produkty robią największą różnicę.












