Spis treści:
- Obrzęk stóp może być sygnałem od serca
- Jak rozpoznać niepokojący obrzęk?
- Nie każdy obrzęk oznacza niewydolność serca
- Kiedy trzeba działać natychmiast?
- Jak sprawdza się, czy winne jest serce?
Obrzęk stóp może być sygnałem od serca
Niewydolność serca nie oznacza, że narząd nagle przestaje pracować. To stan, w którym nie pompuje krwi na tyle skutecznie, by odpowiednio zaspokoić potrzeby organizmu. Choroba może rozwijać się stopniowo, dlatego jej pierwsze sygnały bywają przypisywane wiekowi, gorszej kondycji albo przemęczeniu.
Jednym z nich jest zatrzymywanie płynów. Gdy serce pracuje mniej wydajnie, krew może zalegać w układzie żylnym, a nerki zatrzymują więcej sodu i wody. Nadmiar płynu przenika do tkanek i pod wpływem grawitacji gromadzi się przede wszystkim w najniżej położonych częściach ciała - stopach, okolicach kostek i podudziach. Obrzęk może nasilać się w ciągu dnia, zwłaszcza po wielu godzinach siedzenia lub stania, a rano być mniejszy.
Zobacz również:
Jak rozpoznać niepokojący obrzęk?
W przypadku niewydolności serca opuchlizna zwykle dotyczy obu stóp lub nóg. Buty pod koniec dnia mogą stać się ciasne, skarpetki pozostawiają głębokie ślady, a masa ciała w krótkim czasie rośnie mimo braku zmian w diecie. Obrzęk może z czasem obejmować łydki, uda, a w bardziej zaawansowanej chorobie również brzuch.
Sam wygląd stóp nie wystarczy jednak do postawienia diagnozy. Szczególne znaczenie ma to, czy obrzękom towarzyszą inne dolegliwości: duszność podczas chodzenia lub wchodzenia po schodach, zadyszka w pozycji leżącej, nocne wybudzanie z uczuciem braku powietrza, przewlekłe zmęczenie, osłabienie, kołatanie serca, kaszel oraz wyraźny spadek tolerancji wysiłku. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne wskazuje duszność, obrzęki nóg i ograniczenie wydolności jako sygnały, które powinny skłonić do diagnostyki.
Nie każdy obrzęk oznacza niewydolność serca
Opuchnięte stopy nie są objawem charakterystycznym wyłącznie dla chorób serca. Mogą pojawić się po długiej podróży, wielogodzinnym staniu, przy wysokiej temperaturze lub po spożyciu dużej ilości soli. Obrzęki bywają również związane z przewlekłą niewydolnością żylną, chorobami nerek lub wątroby, zaburzeniami układu limfatycznego, ciążą, urazem, infekcją oraz działaniem niektórych leków.
Dlatego nie należy samodzielnie przyjmować preparatów moczopędnych ani odstawiać przepisanych leków. Nawet gdy opuchlizna jest niewielka, warto skonsultować ją z lekarzem, jeśli utrzymuje się przez kilka dni, regularnie powraca, stopniowo narasta albo pojawia się bez wyraźnej przyczyny.
Kiedy trzeba działać natychmiast?
Pilnej pomocy wymaga obrzęk połączony z nagłą lub silną dusznością, bólem albo uciskiem w klatce piersiowej, omdleniem, sinieniem ust, splątaniem czy odkrztuszaniem pienistej, różowej wydzieliny. Takie objawy mogą świadczyć o ostrym problemie krążeniowo-oddechowym i wymagają wezwania pomocy.
Niepokój powinien wzbudzić również nagły, bolesny obrzęk jednej nogi, zwłaszcza gdy skóra jest zaczerwieniona lub cieplejsza. Może mieć on związek z zakrzepicą żył głębokich, która grozi zatorowością płucną.
Jak sprawdza się, czy winne jest serce?
Lekarz ocenia charakter obrzęków, osłuchuje serce i płuca, mierzy ciśnienie oraz pyta o duszność, tempo narastania dolegliwości i przyjmowane leki. W diagnostyce podejrzenia niewydolności serca wykorzystuje się m.in. badania krwi, w tym oznaczenie peptydów natriuretycznych BNP lub NT-proBNP, elektrokardiogram oraz echokardiografię, która pozwala ocenić budowę i pracę serca. W zależności od objawów konieczne mogą być także inne badania pomagające wykluczyć choroby nerek, wątroby, żył lub płuc.
Obrzęk stóp sam w sobie nie przesądza o chorobie serca. Jest jednak widocznym sygnałem, którego nie warto ignorować, szczególnie gdy pojawia się wraz z dusznością, szybkim przyrostem masy ciała i spadkiem sprawności. Wczesna konsultacja pozwala ustalić przyczynę i rozpocząć leczenie, zanim dolegliwości zaczną wyraźnie ograniczać codzienne funkcjonowanie.
