Spis treści:
- Konserwanty pod lupą naukowców. Czy mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia i chorób serca?
- Ponad 112 tysięcy osób pod obserwacją
- Ryzyko było wyraźnie wyższe
- E250 - konserwant dobrze znany z wędlin
- Jak dodatki do żywności mogą wpływać na zdrowie?
Konserwanty pod lupą naukowców. Czy mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia i chorób serca?
Konserwanty należą do jednych z najczęściej stosowanych dodatków do żywności. Ich zadaniem jest ochrona produktów przed zepsuciem, rozwojem bakterii, pleśni czy procesami utleniania. Dzięki nim żywność może dłużej zachować świeżość, smak i wygląd.
Coraz częściej pojawiają się pytania o to, jaki wpływ mogą mieć na zdrowie przy regularnym, wieloletnim spożyciu. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie European Heart Journal sugeruje, że niektóre konserwanty mogą być związane ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego i chorób sercowo-naczyniowych.
Ponad 112 tysięcy osób pod obserwacją
Naukowcy objęli analizą ponad 112 tysięcy dorosłych uczestników, których obserwowano średnio przez blisko osiem lat. Uczestnicy regularnie prowadzili szczegółowe dzienniki żywieniowe, zapisując wszystko, co jedli i pili. Co istotne, podawali również marki kupowanych produktów, co pozwoliło badaczom dokładniej oszacować spożycie konkretnych dodatków do żywności, w tym konserwantów.
W trakcie obserwacji odnotowano 5544 nowe przypadki nadciśnienia tętniczego oraz 2450 zdarzeń sercowo-naczyniowych.
Ryzyko było wyraźnie wyższe
Analiza wykazała, że osoby spożywające najwięcej konserwantów niebędących przeciwutleniaczami miały:
- o 29 proc. wyższe ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego,
- o 16 proc. wyższe ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych
w porównaniu z osobami spożywającymi ich najmniej.
Z kolei w przypadku konserwantów o działaniu przeciwutleniającym ryzyko nadciśnienia było wyższe o 22 proc.
To nie oznacza jeszcze, że same konserwanty są bezpośrednią przyczyną chorób. Badanie miało charakter obserwacyjny, a więc pokazuje zależność statystyczną, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Mimo to wyniki zwracają uwagę na możliwy wpływ dodatków do żywności na zdrowie układu krążenia.
E250 - konserwant dobrze znany z wędlin
Jednym z najczęściej stosowanych konserwantów jest E250, czyli azotyn sodu. Substancja ta znajduje się przede wszystkim w przetworzonym mięsie, w tym w niektórych wędlinach, kiełbasach, parówkach czy konserwach mięsnych.
Azotyn sodu pełni kilka funkcji jednocześnie. Hamuje rozwój groźnych bakterii, przedłuża trwałość produktów oraz odpowiada za charakterystyczny różowy kolor wędlin. Z punktu widzenia producentów jest więc niezwykle użyteczny.
Jednocześnie od lat trwa dyskusja dotycząca jego potencjalnego wpływu na zdrowie. Autorzy nowego badania przypominają, że wcześniejsze eksperymenty laboratoryjne sugerowały możliwość nasilenia stresu oksydacyjnego i uszkodzeń komórkowych przez niektóre konserwanty, w tym azotyny.
Naukowcy zwracają uwagę, że część konserwantów może wpływać również na procesy związane z gospodarką cukrową organizmu. Jest to istotne, ponieważ cukrzyca typu 2 należy do czynników zwiększających ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca i naczyń. Badania laboratoryjne i eksperymenty na zwierzętach sugerowały, że niektóre dodatki do żywności mogą nasilać insulinooporność lub zaburzać działanie insuliny. Dotyczyło to m.in. sorbinianu potasu, azotynów czy propionianów.
Autorzy podkreślają jednak, że większość tych obserwacji pochodzi z badań przedklinicznych, często przeprowadzanych przy użyciu dawek wyższych niż te, na które przeciętny konsument jest narażony wraz z żywnością. Dlatego potrzebne są dalsze badania, które pozwolą ocenić, czy podobne mechanizmy mogą odgrywać istotną rolę także u ludzi spożywających konserwanty w typowych ilościach.
Zobacz również:
Jak dodatki do żywności mogą wpływać na zdrowie?
Autorzy badania podkreślają, że na razie nie wiadomo dokładnie, w jaki sposób niektóre dodatki do żywności mogłyby zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Istnieje jednak kilka biologicznych mechanizmów, które mogą tłumaczyć zaobserwowane zależności.
Badania laboratoryjne wskazują, że część konserwantów, takich jak sorbinian potasu czy azotyn sodu, może uszkadzać komórki lub nasilać stres oksydacyjny, czyli zaburzenie równowagi między wolnymi rodnikami a mechanizmami obronnymi organizmu. Przewlekły stres oksydacyjny jest jednym z czynników sprzyjających rozwojowi miażdżycy i innych chorób układu krążenia.
Niektóre eksperymenty sugerują również, że sorbinian potasu może wpływać na rozwój stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD). Ponieważ zdrowie wątroby i układu sercowo-naczyniowego jest ze sobą ściśle powiązane, takie zmiany mogłyby pośrednio zwiększać ryzyko chorób serca.
Naukowcy zwracają także uwagę na możliwy wpływ wybranych dodatków na gospodarkę glukozowo-insulinową. Badania na zwierzętach i w warunkach laboratoryjnych sugerują, że niektóre konserwanty mogą sprzyjać insulinooporności lub zaburzać wydzielanie insuliny i glukagonu. Cukrzyca typu 2 oraz insulinooporność należą do czynników ryzyka nadciśnienia tętniczego i chorób sercowo-naczyniowych.
W przypadku azotynów badacze wskazują, że mogą one nasilać stres oksydacyjny oraz sprzyjać powstawaniu związków N-nitrozowych, które wiązano wcześniej z większym ryzykiem insulinooporności i nadciśnienia.
Warto jednak podkreślić, że autorzy sami zwracają uwagę na ograniczenia swojego badania. Miało ono charakter obserwacyjny, co oznacza, że wykryte zależności nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego. Innymi słowy, wyniki wskazują jedynie na współwystępowanie określonych dodatków do żywności i ryzyka chorób, ale nie pozwalają stwierdzić, że to właśnie te substancje są ich bezpośrednią przyczyną. Naukowcy zaznaczają również możliwość występowania tzw. residual confounding, czyli wpływu niezmierzonych lub trudnych do uwzględnienia czynników, które mogły wpłynąć na uzyskane wyniki. Z tego względu podkreślają, że ich obserwacje wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach.
Źródło:
https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehag308/8679203
