Spis treści:
- Słaby uścisk dłoni a osteoporoza. Nowe badanie
- Siła dłoni może wiele powiedzieć o zdrowiu kości
- Co siła mięśni ma wspólnego ze zdrowiem kości?
- Jak sprawdzić siłę uścisku dłoni?
- Osteoporoza długo nie daje objawów. Kto powinien uważać?
- Jak wykryć osteoporozę, zanim dojdzie do złamania?
Słaby uścisk dłoni a osteoporoza. Nowe badanie
Trudniej odkręcić słoik, otwiera się w nowym oknie, mocno chwycić cięższą torbę albo utrzymać przedmiot w dłoni? Z wiekiem siła mięśni naturalnie się zmniejsza, jednak naukowcy coraz częściej zwracają uwagę, że jej osłabienie może mieć związek nie tylko z kondycją fizyczną, ale również ze zdrowiem kości.
W sierpniu 2026 roku na łamach czasopisma "Experimental Gerontology" ukazało się badanie, w którym przeanalizowano zależność między siłą uścisku dłoni a ryzykiem rozwoju osteoporozy. Zespół badaczy pod kierownictwem Qi Chena wykorzystał dane pochodzące z brytyjskiego projektu English Longitudinal Study of Ageing (ELSA).
Analizą objęto 5921 osób w wieku co najmniej 50 lat, u których na początku obserwacji nie stwierdzono osteoporozy. Naukowcy ocenili siłę ich uścisku dłoni, a następnie sprawdzali, czy w kolejnych latach pojawiło się rozpoznanie choroby.
Siła dłoni może wiele powiedzieć o zdrowiu kości
Mediana czasu obserwacji wynosiła 12,5 roku. Wyniki pokazały, że osoby ze słabym uściskiem dłoni miały około 41 proc. wyższe względne ryzyko późniejszego zgłoszenia rozpoznania osteoporozy niż uczestnicy z prawidłową siłą mięśniową. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu takich czynników jak wiek, płeć, masa ciała, styl życia czy choroby współistniejące.
Co ciekawe, związek ten był szczególnie wyraźny wśród kobiet. Autorzy badania sugerują, że pomiar siły uścisku może w przyszłości pomagać w identyfikowaniu osób wymagających dokładniejszej oceny ryzyka osteoporozy.
Nie oznacza to jednak, że słabszy chwyt jest objawem samej choroby. Badanie miało charakter obserwacyjny, a informacje o nowych diagnozach pochodziły z deklaracji uczestników. Wyniki wskazują więc na zależność, ale nie dowodzą, że osłabienie mięśni prowadzi bezpośrednio do osteoporozy.
Co siła mięśni ma wspólnego ze zdrowiem kości?
Choć mięśnie i kości pełnią różne funkcje, ich kondycja jest ze sobą ściśle powiązana. Podczas chodzenia, podnoszenia przedmiotów czy wykonywania ćwiczeń mięśnie wywierają nacisk na kości. Takie obciążenia stanowią jeden z bodźców pomagających utrzymać ich wytrzymałość.
Wraz z wiekiem zmniejsza się jednak nie tylko gęstość mineralna kości, lecz także masa i siła mięśni. U części osób może rozwinąć się sarkopenia, czyli postępująca utrata siły i masy mięśniowej, która utrudnia codzienne funkcjonowanie i zwiększa ryzyko upadków.
Zależność między mięśniami a osteoporozą potwierdzają również inne publikacje naukowe. W marcu 2026 roku w czasopiśmie "PLOS One" przedstawiono analizę dwóch dużych badań populacyjnych. Wynikało z niej, że aktywność fizyczna wiąże się z mniejszym ryzykiem osteoporozy, a siła mięśni może odgrywać istotną rolę w tej zależności.
Im lepsza kondycja mięśniowa, tym większa szansa na zachowanie sprawności i ograniczenie ryzyka upadków. Nie oznacza to jednak, że samo wzmacnianie dłoni wystarczy, aby zapobiec osteoporozie. Znaczenie ma ogólna aktywność fizyczna, w tym ćwiczenia oporowe i ruch obciążający układ kostny.

Jak sprawdzić siłę uścisku dłoni?
Siłę uścisku można zmierzyć za pomocą dynamometru ręcznego, czyli niewielkiego urządzenia wykorzystywanego m.in. w rehabilitacji, geriatrii i badaniach naukowych. Podczas pomiaru pacjent zaciska dłoń na uchwycie z możliwie największą siłą, a urządzenie pokazuje wynik.
Europejska Grupa Robocza ds. Sarkopenii u Osób Starszych (EWGSOP2) przyjmuje, że niska siła uścisku to wynik poniżej 16 kg u kobiet i poniżej 27 kg u mężczyzn. Wartości te służą jednak przede wszystkim do oceny osłabienia siły mięśniowej w diagnostyce sarkopenii, a nie do rozpoznawania osteoporozy.
Nie wystarczy więc samodzielnie ścisnąć czyjejś dłoni czy sprawdzić, czy potrafimy otworzyć słoik. Na wynik wpływają m.in. wiek, budowa ciała, stan stawów, przebyte urazy i choroby neurologiczne.
Jeżeli siła chwytu stopniowo się zmniejsza, warto porozmawiać o tym z lekarzem, szczególnie gdy towarzyszą temu inne czynniki ryzyka osteoporozy. Nagłe osłabienie jednej ręki, zwłaszcza z zaburzeniami mowy lub opadaniem kącika ust, wymaga natomiast natychmiastowej pomocy medycznej.
Osteoporoza długo nie daje objawów. Kto powinien uważać?
Osteoporoza bywa nazywana "cichą złodziejką kości", ponieważ utrata ich wytrzymałości zazwyczaj nie powoduje bólu ani innych wyraźnych dolegliwości. Choroba może rozwijać się przez wiele lat, zanim dojdzie do pierwszego złamania.
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2024 roku na osteoporozę chorowało w Polsce szacunkowo 2,3 mln osób, w tym 1,8 mln kobiet. Co szczególnie niepokojące, około 73 proc. przypadków mogło pozostawać nierozpoznanych.
Najbardziej narażone są kobiety po menopauzie. Spadek poziomu estrogenów przyspiesza utratę masy kostnej, a tym samym zwiększa podatność na złamania. Nie oznacza to jednak, że mężczyźni są bezpieczni. U nich również ryzyko rośnie wraz z wiekiem.
Do czynników sprzyjających osteoporozie należą m.in. niedostateczna podaż wapnia, niedobór witaminy D, palenie papierosów, mała aktywność fizyczna i długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów.
Warto zwrócić uwagę także na stopniową utratę wzrostu, pogłębiające się zaokrąglenie pleców czy ból kręgosłupa. Mogą one świadczyć o przebytych złamaniach kręgów, które niekiedy pozostają niezauważone. Szczególnie alarmujące jest złamanie kości po niewielkim urazie, np. upadku z wysokości własnego ciała.
Jak wykryć osteoporozę, zanim dojdzie do złamania?
Słaby uścisk dłoni może stanowić dodatkową wskazówkę, ale nie zastąpi diagnostyki. Podstawowym badaniem służącym do oceny gęstości mineralnej kości jest densytometria DXA. Jest szybka, bezbolesna i wykorzystuje niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego.
Zgodnie z zaleceniami Bone Health & Osteoporosis Foundation badanie warto wykonywać u kobiet od 65. roku życia i mężczyzn od 70. roku życia, a także wcześniej u osób z określonymi czynnikami ryzyka.
Lekarz może również ocenić prawdopodobieństwo złamania za pomocą kalkulatora FRAX, który uwzględnia m.in. wiek, masę ciała, przebyte złamania oraz inne czynniki ryzyka.
Najnowsze badanie dotyczące siły uścisku dłoni pokazuje, że ocena zdrowia kości może w przyszłości obejmować więcej prostych wskaźników niż dotychczas. Na razie jednak najważniejsze pozostają rozpoznanie czynników ryzyka, odpowiednio dobrane badania oraz regularna aktywność fizyczna.
Wczesne wykrycie osteoporozy pozwala rozpocząć leczenie, zanim dojdzie do poważnego złamania. A to właśnie złamania, zwłaszcza kręgów i bliższego końca kości udowej, należą do najgroźniejszych konsekwencji tej choroby.
Źródła:
Experimental Gerontology (2026) - badanie Qi Chena i współpracowników - główne badanie, 5921 uczestników i 12,5 roku obserwacji
PLOS One (2026) - siła uścisku, aktywność fizyczna i osteoporoza
EWGSOP2 - europejskie kryteria oceny siły mięśniowej
Gov.pl - dane NFZ o osteoporozie w Polsce
NIH - objawy i czynniki ryzyka osteoporozy
Przegląd zaleceń dotyczących densytometrii DXA













