Spis treści:
- Jak to możliwe, że kichasz po jedzeniu?
- Czym jest snatiation?
- Czy można zapobiec kichaniu po jedzeniu?
- Czy to alergia pokarmowa czy tylko odruch?
Organizm może reagować w ten sposób zarówno na smak potraw, jak i na sam fakt zjedzenia dużego posiłku. W grę wchodzą mechanizmy odruchowe, które nie mają nic wspólnego z klasyczną alergią. Dlaczego jedzenie potrafi wywołać kichanie i kiedy jest to zupełnie nieszkodliwa reakcja, a kiedy sygnał, że warto przyjrzeć się temu bliżej?
Jak to możliwe, że kichasz po jedzeniu?
Dla niektórych osób posiłek kończy się nie tylko uczuciem sytości, ale też… serią kichnięć. Choć może to wyglądać jak reakcja alergiczna, w wielu przypadkach mechanizm jest zupełnie inny. Zjawisko to nazywa się nieżytem nosa wywołanym jedzeniem.
Polega ono na tym, że określone potrawy pobudzają zakończenia nerwowe w błonie śluzowej nosa - czyli w delikatnej tkance wyściełającej jego wnętrze. W odpowiedzi organizm uruchamia odruch podobny do tego, który pojawia się przy katarze: zwiększa się wydzielanie śluzu i pojawia się kichanie. Za tą nietypową reakcją stoją najczęściej gorące lub ostre potrawy, takiej jak: chili, wasabi, curry, chrzan czy bardzo gorące zupy, choć u niektórych osób kichanie może wywołać także alkohol lub inne produkty.
Tego typu nieżyt nosa nie jest chorobą alergiczną i zwykle nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, choć bywa uciążliwy. Jeśli objawy pojawiają się regularnie, pomocne może być obserwowanie, które potrawy je wywołują - dzięki temu łatwiej je ograniczyć lub wyeliminować z diety.
Czym jest snatiation?
U niektórych osób kichanie pojawia się nie tylko po ostrych potrawach, ale także po prostu po… obfitym posiłku. To zjawisko określa się mianem snatiation - nazwa powstała z połączenia angielskich słów sneeze (kichanie) i satiation (uczucie sytości). Oznacza odruchowe kichanie, które pojawia się wtedy, gdy żołądek jest już pełny.
Zjawisko opisano po raz pierwszy pod koniec lat 80. w czasopiśmie medycznym "Journal of Medical Genetics". Badacze przedstawili przypadek mężczyzny, który po każdym posiłku kichał kilka razy z rzędu. Co ciekawe, podobne objawy występowały również u wielu członków jego rodziny, co sugeruje, że skłonność do takiej reakcji może być uwarunkowana genetycznie.
Mechanizm tego odruchu nie jest do końca poznany. Wiadomo jednak, że nie ma on związku z konkretnymi produktami: znaczenie ma raczej sam fakt zjedzenia dużej ilości jedzenia i silne uczucie sytości.
Czy można zapobiec kichaniu po jedzeniu?
Choć zarówno nieżyt nosa wywołany jedzeniem, jak i zjawisko snatiation nie mają jednej, skutecznej metody leczenia, istnieją sposoby, które mogą ograniczyć nasilenie objawów. W wielu przypadkach pomaga dbanie o prawidłowe nawilżenie błony śluzowej nosa i zmniejszenie ilości wydzieliny. W praktyce oznacza to m.in. picie odpowiedniej ilości wody, stosowanie sprayów do nosa z solą fizjologiczną czy płukanie nosa roztworem soli (np. przy użyciu specjalnego naczynia do irygacji). Ulgę przynosi również utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza w domu.
Znaczenie mogą mieć także nawyki żywieniowe. Jeśli kichanie pojawia się po obfitych posiłkach, warto spróbować jeść mniejsze porcje i robić to wolniej. U części osób objawy nasilają się po pikantnych potrawach lub alkoholu, dlatego ograniczenie tych produktów może przynieść wyraźną poprawę.
Dobrym pomysłem jest również obserwowanie własnych reakcji organizmu. Zapisanie, po jakich potrawach lub w jakich sytuacjach pojawia się kichanie, może pomóc zauważyć pewien schemat. Takie informacje bywają przydatne także dla lekarza, który na ich podstawie może zaproponować sposób postępowania dopasowany do konkretnej sytuacji.
Czy to alergia pokarmowa czy tylko odruch?
W przypadku zjawisk takich jak nieżyt nosa wywołany jedzeniem czy snatiation dolegliwości zwykle są ograniczone do nosa: pojawia się kilka kichnięć lub wodnisty katar i na tym objawy się kończą.
Alergia pokarmowa zazwyczaj daje bardziej złożone objawy. Oprócz kichania mogą wystąpić świąd w jamie ustnej, mrowienie języka, wysypka, ból brzucha czy trudności z oddychaniem. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem, najlepiej alergologiem. Dodatkową wskazówką bywa reakcja na leczenie: leki przeciwhistaminowe stosowane w alergii zwykle nie wpływają na odruchowe kichanie związane z jedzeniem.
Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22143339/
https://jmg.bmj.com/content/27/4/275.1
