Spis treści:
- Tak upał wpływa na pracę organizmu
- Pacjenci z nadciśnieniem i chorobą wieńcową
- Wahania cukru i ryzyko hipoglikemii
- Świszczący oddech i nasilenie astmy oskrzelowej
Tak upał wpływa na pracę organizmu
Wysokie temperatury oddziałują nie tylko na organizm, ale także na psychikę i ogólne samopoczucie. Podczas upałów wiele osób odczuwa zmęczenie, rozdrażnienie, problemy z koncentracją czy spadek energii. Jest to związane z wysiłkiem, jaki organizm wkłada w utrzymanie prawidłowej temperatury ciała. W zależności od wieku i stanu zdrowia - różne osoby będą inaczej znosiły wysokie temperatury na zewnątrz, jednak wspólnymi objawami dla wszystkich mogą być: nadmierne zmęczenie, problemy z koncentracją, gorsza tolerancja wysiłku fizycznego, bóle głowy i pogorszenie snu.
Poważniejsze dolegliwości mogą dotyczyć osób, które chorują przewlekle. Suche powietrze i wysokie temperatury mogą nasilać objawy niektórych chorób i znacznie pogarszać samopoczucie pacjentów. Kto jest najbardziej narażony na negatywne skutki upałów?
Pacjenci z nadciśnieniem i chorobą wieńcową
W Polsce z nadciśnieniem tętniczym żyje blisko 11 mln dorosłych osób, jednak wciąż pozostaje wielu pacjentów niezdiagnozowanych - choroba rozwija się latami, początkowo dając jedynie subtelne objawy. Jak podkreślają lekarze, fala upałów może szybko uwydatnić dolegliwości, których pacjent wcześniej nie łączył z ciśnieniem.
- Latem, gdy jest gorąco, naczynia krwionośne rozszerzają się, co może prowadzić do obniżenia ciśnienia - tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk, internistka z Grupy LUX MED. - Pacjenci, którzy przyjmują leki obniżające ciśnienie, mogą odczuwać ten spadek jeszcze silniej. Pojawiają się wtedy zawroty głowy, osłabienie, mroczki przed oczami, czasem nawet omdlenia. Gdy wystąpią takie objawy, warto zmierzyć ciśnienie domowym ciśnieniomierzem, przejść w chłodne miejsce, usiąść lub położyć się z lekko uniesionymi nogami i uzupełniać płyny małymi łykami. Jeśli objawy nie ustępują, nawracają lub towarzyszą im ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia widzenia, mowy lub utrata przytomności, konieczna jest pilna pomoc medyczna - dodaje ekspertka.
Dodatkowo, pacjenci ze zdiagnozowanym nadciśnieniem tętniczym, przyjmują leki diuretyczne, czyli moczopędne. To z kolei - w połączeniu z wysokimi temperaturami - zwiększa ryzyko odwodnienia. Utrata wody i elektrolitów prowadzi nie tylko do osłabienia czy spadku ciśnienia, ale może też wywołać zaburzenia rytmu serca lub pogorszenie pracy nerek.
Pacjenci, którzy przyjmują leki obniżające ciśnienie, mogą odczuwać ten spadek jeszcze silniej. Pojawiają się wtedy zawroty głowy, osłabienie, mroczki przed oczami, czasem nawet omdlenia.
- Każdy, bez względu na stan zdrowia, powinien pamiętać o nawodnieniu. Podczas dużych upałów, zwłaszcza przy intensywnym poceniu, sama woda może nie wystarczyć - czasem potrzebne są także elektrolity. U osób z chorobami serca, nerek, obrzękami albo zaleceniem ograniczenia płynów lub soli nawodnienie powinno być jednak zgodne z zaleceniami lekarza. Nie należy też samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawek leków na nadciśnienie. Jeśli w czasie upałów pojawiają się powtarzające się spadki ciśnienia, trzeba skonsultować się z lekarzem - podkreśla lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk.
Pacjenci z potwierdzoną chorobą wieńcową także narażeni są na skutki uboczne upałów. Kiedy na zewnątrz panują wysokie temperatury, organizm próbuje się schłodzić. Naczynia krwionośne rozszerzają się i zwiększa się przepływ krwi przez skórę. To sprawia, że serce musi pracować intensywniej - chorzy są narażeni na zaburzenia rytmu serca, wzrasta też ryzyko incydentów sercowych.
- W wysokiej temperaturze serce jest bardziej obciążone. U pacjentów z chorobą wieńcową może to nasilać bóle w klatce piersiowej, duszność, osłabienie i pogorszenie tolerancji wysiłku. Fale upałów są także związane ze wzrostem ryzyka ostrych incydentów sercowo-naczyniowych, dlatego pacjenci kardiologiczni powinni traktować je poważnie.
Jak przed upałami powinny się chronić osoby z chorobami serca?
Przede wszystkim powinny ograniczyć wychodzenie z domu w godzinach największego nasłonecznienia i unikać intensywnego wysiłku fizycznego. Ponadto kluczowe jest odpowiednie nawadnianie i ubiór zapewniający stały dopływ powietrza.
Pacjenci kardiologiczni nigdy nie powinni na własną rękę zmieniać dawkowania lub odstawiać leków przepisanych przez specjalistę - każda zmiana powinna być konsultowana z lekarzem.
Należy także bezwzględnie reagować na niepokojące objawy, takie jak: ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie, kołatanie serca, silne osłabienie, splątanie lub objawy neurologiczne. Powyższe symptomy zawsze wymagają pilnej konsultacji medycznej.
U pacjentów z chorobą wieńcową może to nasilać bóle w klatce piersiowej, duszność, osłabienie i pogorszenie tolerancji wysiłku. Fale upałów są także związane ze wzrostem ryzyka ostrych incydentów sercowo-naczyniowych.
Wahania cukru i ryzyko hipoglikemii
Upały mogą rozregulować cukrzycę nawet u pacjentów, którzy na co dzień mają dobrze kontrolowaną glikemię.
Wysokie temperatury na zewnątrz powodują wyższą potliwość, a to z kolei może prowadzić do odwodnienia. Wpływ na cukrzycę ma także zmiana rytmu dnia, podróżowanie, a co za tym idzie - zmiana diety. To wszystko sprawia, że poziom cukru może zmieniać się o wiele szybciej.
- W upały osoby z cukrzycą powinny częściej kontrolować glikemię, bo organizm może reagować mniej przewidywalnie. Wysoka temperatura i większy wydatek energetyczny mogą sprzyjać spadkom cukru, szczególnie u osób leczonych insuliną lub lekami zwiększającymi ryzyko hipoglikemii. Z drugiej strony odwodnienie może prowadzić do wzrostu stężenia glukozy we krwi i utrudniać wyrównanie cukrzycy - tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk.
W czasie upałów szczególnie ważne dla cukrzyków jest nawodnienie. Zbyt szybka utrata płynów może spowodować zagęszczenie krwi i równoczesny wzrost glukozy. Mylne może być także to, że przegrzanie organizmu potrafi dawać objawy podobne do hipoglikemii: osłabienie, potliwość, zawroty głowy, drżenie czy uczucie nagłego rozbicia. Dlatego w upalny dzień nie warto działać "na wyczucie", tylko najlepiej od razu zmierzyć poziom glukozy i reagować zgodnie z wcześniejszymi zaleceniami lekarza.
Wysoka temperatura i większy wydatek energetyczny mogą sprzyjać spadkom cukru, szczególnie u osób leczonych insuliną lub lekami zwiększającymi ryzyko hipoglikemii. Z drugiej strony odwodnienie może prowadzić do wzrostu stężenia glukozy we krwi i utrudniać wyrównanie cukrzycy.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z neuropatią cukrzycową. Zaburzone czucie, zwłaszcza w stopach, może sprawić, że pacjent później zauważy przegrzanie skóry, oparzenie słoneczne, otarcie albo kontakt z gorącą powierzchnią, np. piaskiem czy nagrzanym pomostem.
Bardzo ważne jest również prawidłowe przechowywanie leków (w tym insuliny) oraz sprzętu do monitorowania glikemii. Wysoka temperatura może uszkadzać insulinę, dlatego podczas podróży najlepiej przewozić ją w specjalnej termotorbie, etui chłodzącym albo lodówce turystycznej - ale tak, by nie doszło także do zamrożenia preparatu.
- Jeśli insulina była narażona na wysoką temperaturę, będzie działać słabiej, a pacjent może obserwować trudne do wyjaśnienia wzrosty glikemii - mówi internistka.
Jak przed upałami powinny się chronić osoby chorujące na cukrzycę?
Cukrzycy w czasie upałów przede wszystkim muszą pamiętać o regularnym nawadnianiu się. Zawsze powinni mieć przy sobie glukozę lub słodki napój, na wypadek nagłego spadku cukru we krwi. Oprócz tego kluczowe w chorobie jest, by regularnie mierzyć cukier i nie pomijać dawek leków.
Pacjenci z neuropatią powinni chronić skórę stóp przed gorącymi powierzchniami, a jeśli już miało to miejsce, zawsze powinni pod koniec dnia sprawdzać stan skóry i obserwować, czy nie doszło do uszkodzeń (u cukrzyków rany goją się o wiele trudniej).
Świszczący oddech i nasilenie astmy oskrzelowej
Upały mogą być trudne także dla osób z astmą. Gorące powietrze - podobnie jak mróz - może wysuszać śluzówki dróg oddechowych i sprzyjać skurczowi oskrzeli. U części pacjentów oznacza to nasilenie duszności, kaszlu, świszczącego oddechu albo uczucia ucisku w klatce piersiowej.
- Wysoka temperatura sama w sobie może drażnić drogi oddechowe, ale problemem są też warunki, które często jej towarzyszą. Podczas dłuższych okresów upałów pogarsza się jakość powietrza, rośnie stężenie pyłów, ozonu i alergenów. Mamy kurz unoszący się z suchych polnych dróg, pyłki z łąk, zanieczyszczenia miejskie, a czasem tzw. letni smog. Dla pacjentów z astmą to mieszanka, która może szybko zaostrzyć objawy - tłumaczy lek. Katarzyna Bukol-Krawczyk.
Chorujący na astmę nie powinni bagatelizować sygnałów świadczących o pogorszeniu oddechu: częstego kaszlu, świstów w drogach oddechowych, szybszego męczenia się.
Zaleca się, aby ograniczyć wychodzenie na zewnątrz w godzinach największego upału i unikać intensywnego wysiłku fizycznego, który może wywołać napad astmy oskrzelowej. Aby poprawić komfort oddychania, warto zadbać o odpowiednią wilgotność powietrza w pomieszczeniu, w którym przebywa chory.
- U części osób podczas upałów może być potrzebna intensyfikacja leczenia, w tym częstsze użycie krótkodziałających leków rozszerzających oskrzela. Nie powinno się jednak samodzielnie zmieniać leczenia przewlekłego. Jeśli pacjent zauważa, że w czasie upałów częściej potrzebuje inhalatora doraźnego, gorzej śpi, budzi się z kaszlem albo szybciej się męczy, to sygnał, że astma może być gorzej kontrolowana i warto skonsultować się z lekarzem - podkreśla internistka.
Jak przed upałami powinny się chronić osoby chorujące na astmę?
Aby zmniejszyć ryzyko pogorszenia samopoczucia u pacjenta z astmą oskrzelową, zaleca się ograniczenie wychodzenia z domu i aktywności fizycznej w godzinach najwyższych temperatur. Konieczne jest, aby zawsze mieć przy sobie lek na astmę i stosować się do zaleceń lekarskich.
Pomocne w czasie upałów będzie nawilżanie dróg oddechowych - można stosować nawilżacze powietrza, inhalacje z soli fizjologicznej.
Ważne jest, by reagować na objawy alarmowe: narastającą duszność, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej, trudność w mówieniu pełnymi zdaniami albo brak poprawy po leku doraźnym.
