Spis treści:
- Maślan sodu - właściwości
- Maślan sodu a badanie na myszach z retinopatią cukrzycową
- Maślan sodu przy problemach z jelitami
- Maślan sodu - skutki uboczne i przeciwwskazania
Maślan sodu - właściwości
Maślan sodu, czyli sól sodowa kwasu masłowego, należy do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i jest związkiem naturalnie powstającym w jelicie grubym człowieka w wyniku fermentacji błonnika przez bakterie jelitowe. Stanowi on ważne źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego, czyli enterocytów, wspierając utrzymanie prawidłowej struktury i szczelności bariery śluzowej jelita.
Dodatkowo wykazuje działanie przeciwzapalne, dzięki czemu może pomagać w łagodzeniu procesów zapalnych towarzyszących m.in. chorobom zapalnym jelit, takim jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Crohna. Maślan sodu odgrywa również istotną rolę w równoważeniu składu mikrobioty jelitowej, sprzyjając rozwojowi korzystnych bakterii wspierających prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego i ogólną homeostazę organizmu.
Maślan sodu a badanie na myszach z retinopatią cukrzycową
W badaniu na myszach z retinopatią cukrzycową 12-tygodniowa suplementacja maślanem sodu obniżyła poziom glukozy we krwi oraz zmniejszyła nadmierne spożycie pokarmu i wody. Zaobserwowano także poprawę stanu siatkówki, jej struktura była mniej uszkodzona, a funkcje wzrokowe uległy poprawie.
Korzystne zmiany dotyczyły również jelit. Maślan sodu wzmacniał barierę jelitową (zwiększał poziom białek odpowiedzialnych za jej szczelność), poprawiał profil krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych we krwi oraz sprzyjał rozwojowi korzystnych bakterii jelitowych, ograniczając jednocześnie te potencjalnie szkodliwe.
Wyniki badnaia sugerują zatem, że działanie maślanu sodu nie ogranicza się tylko do jelit. Poprzez wpływ na mikrobiom i procesy zapalne może on łagodzić niektóre powikłania cukrzycy, w tym zmiany w siatkówce oka. To wskazuje na jego potencjał jako wsparcia w terapii powikłań cukrzycowych, choć potrzebne są dalsze badania, zwłaszcza u ludzi.
Maślan sodu przy problemach z jelitami
Maślan sodu wspiera rozwój pożytecznej mikrobioty jelitowej i przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania błony śluzowej przewodu pokarmowego. Wspomaga także stabilizację struktury śluzówki jelit, co wpływa na jej integralność oraz właściwe działanie.
Maślan sodu przy IBS
Okazuje się, że podwyższenie poziomu maślanu sodu w jelitach osób z IBS może korzystnie wpłynąć na pracę układu pokarmowego, przyczynić się do odbudowy prawidłowego składu mikrobioty oraz wspomóc funkcje i wzmocnić integralność bariery jelitowej.
Zobacz również:
Czym jest zespół jelita drażliwego (IBS)?
Zespół jelita drażliwego (IBS) jest jednym z najczęstszych zaburzeń czynnościowych jelit. Charakteryzuje się przewlekłymi i uciążliwymi objawami. Należą do nich głównie bóle brzucha, wzdęcia oraz biegunka, co znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie.
Nawet 80 proc. osób z zespołem jelita drażliwego zauważa, że ich objawy są powiązane z dietą. Odpowiednie zmiany w stylu życia i nawykach żywieniowych mogą znacznie złagodzić objawy, a w niektórych przypadkach prowadzić nawet do ich długotrwałego ustąpienia, co przekłada się na lepszą jakość życia.
W badaniu przeprowadzonym przez W. Tarnowskiego i współpracowników oceniano wpływ doustnej suplementacji maślanu sodu na stan kliniczny oraz jakość życia pacjentów z zespołem jelita drażliwego. W eksperymencie uczestniczyło 59 osób, które podzielono na dwie grupy terapeutyczne. Pierwsza grupa otrzymywała standardowe leczenie farmakologiczne obejmujące m.in. trimebutynę lub mebewerynę, natomiast w drugiej grupie do terapii podstawowej włączono dodatkowo chroniony maślan sodu, stosowany przez okres sześciu tygodni. Zarówno u pacjentów leczonych standardowo, jak i u osób suplementujących maślan sodu zaobserwowano poprawę objawów klinicznych oraz ogólnej jakości życia, jednak w grupie przyjmującej maślan sodu odnotowano wyraźniejsze zmniejszenie dolegliwości bólowych brzucha, dyskomfortu jelitowego oraz większą stabilizację rytmu wypróżnień w porównaniu z grupą stosującą wyłącznie terapię podstawową.
Maślan sodu - skutki uboczne i przeciwwskazania
Maślan sodu jest zazwyczaj dobrze tolerowany, jednak u części osób może powodować łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, uczucie pełności czy dyskomfort w jamie brzusznej. Z tego względu zaleca się rozpoczynanie suplementacji od mniejszych dawek i stopniowe ich zwiększanie, aby organizm mógł się przyzwyczaić do preparatu. W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania maślanu sodu lub występowania działań niepożądanych warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać odpowiednią formę i dawkowanie preparatu.
Źródła:
Huang, Y. in. (2023). Sodium butyrate ameliorates diabetic retinopathy in mice via the regulation of gut microbiota and related short-chain fatty acids. Journal of Translational Medicine, 21, 451. [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10329333/ - dostęp 22.02.2026]
Ciurariu, E. i in. (2025). Short-chain fatty acids and the gut-retina connection: A systematic review. International Journal of Molecular Sciences, 26(6), 2470. [https://www.mdpi.com/1422-0067/26/6/2470? - dostęp 22.02.2026]
Tarnowski W, Borycka-Kiciak K, Kiciak A, et al. Outcome of treatment with butyric acid In irritable bowel syndrome-preliminary report. Gastroenterol Prakt 2013; 1: 43-8. [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8942000/ - dostęp 22.02.2026]
