Spis treści:
- Skład i mechanizm działania. Co kryje się w jiaogulanie?
- Żeń-szeń pięciolistny a metabolizm
- Działanie antyoksydacyjne
- Jiaogulan a układ nerwowy
- Żeń-szeń dla cukrzyków?
- Szkodliwy mit o jiaogulanie
- Jak stosować jiaogulan? Czy jest bezpieczny?
Skład i mechanizm działania. Co kryje się w jiaogulanie?
Zainteresowanie naukowców jiaogulanem nie wzięło się znikąd. Roślina ta zawiera unikalną grupę związków - gipenozydy, które budową przypominają ginsenozydy znane z żeń-szenia. Co ciekawe, w jiaogulanie zidentyfikowano ich nawet więcej niż w klasycznym żeń-szeniu, co od razu wzbudziło pytania o jego potencjalne działanie adaptogenne.
Czy gipenozydy pomagają organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem i przywracać równowagę? Właśnie ten efekt najczęściej przypisuje się jiaogulanowi. Dodatkowo żeń-szeń pięciolistny zawiera flawonoidy, polisacharydy i fitosterole. Te substancje odpowiadają za szerokie spektrum działania biologicznego, m.in. na układ nerwowy oraz metabolizm glukozy.
Żeń-szeń pięciolistny a metabolizm
Jednym z najlepiej udokumentowanych obszarów działania jiaogulanu jest jego wpływ na gospodarkę lipidową. Metaanaliza obejmująca 22 badania kliniczne (ponad 2400 uczestników) wykazała, że suplementacja Gynostemma pentaphyllum może poprawiać profil lipidowy u osób z dyslipidemią. Mówiąc prościej, żeń-szeń pięciolistny może obniżać poziom cholesterolu i wspierać układ sercowo-naczyniowy. Co prawda działa słabiej niż statyny, ale warto wiedzieć, że istnieją również inne, wspierające rozwiązania.
Działanie antyoksydacyjne
W organizmie nieustannie powstają wolne rodniki, które przyczyniają się do starzenia komórek i rozwoju wielu chorób. Jiaogulan, dzięki wysokiej zawartości antyoksydantów, może ograniczać ten proces. W badaniach obserwowano spadek markerów stresu oksydacyjnego oraz wzrost aktywności enzymów chroniących komórki. Prawdopodobnie to właśnie ten mechanizm przyczynił się do nadania mu przydomka "zioło nieśmiertelności".
Jiaogulan a układ nerwowy
Choć jest to jeden z lepiej przebadanych adaptogenów, jego wpływ na układ nerwowy wciąż nie jest do końca poznany. Dostępne badania przeprowadzane na zwierzętach dają obiecujące wyniki, jednak wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych z udziałem ludzi. Dotychczasowe wnioski sugerują poprawę pamięci, ochronę neuronów oraz zwiększoną odporność na stres. Pierwsze badania na ludziach wskazują również na możliwą poprawę funkcji poznawczych, jednak nie są one jeszcze jednoznaczne.
Żeń-szeń dla cukrzyków?
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku działania przeciwcukrzycowego. Mechanizmy są dobrze poznane - jiaogulan może zwiększać wrażliwość komórek na insulinę i wspierać regulację poziomu glukozy we krwi. Mimo obiecujących wyników nadal potrzebne są większe i bardziej rygorystyczne badania kliniczne.
Szkodliwy mit o jiaogulanie
W warunkach laboratoryjnych zaobserwowano, że związki zawarte w jiaogulanie mogą hamować rozwój komórek nowotworowych oraz wspierać ich naturalną śmierć. To wywołało falę doniesień, jakoby żeń-szeń pięciolistny był lekiem na nowotwory. Problem polega na tym, że takie wyniki bardzo często nie przekładają się bezpośrednio na organizm człowieka. Na dziś nie ma dowodów, które pozwalałyby traktować jiaogulan jako element terapii onkologicznej.
Jak stosować jiaogulan? Czy jest bezpieczny?
Tradycyjnie jiaogulan spożywano przede wszystkim w formie naparu. Jego przygotowanie przypomina parzenie zielonej herbaty - suszone liście zalewa się gorącą, ale nie wrzącą wodą (około 80-90°C) i pozostawia na kilka minut pod przykryciem. Taki napar można pić raz lub dwa razy dziennie, najlepiej regularnie. Jak każde zioło, działa stopniowo, dlatego warto uzbroić się w cierpliwość. Smak bywa zaskakujący - lekko gorzki, a jednocześnie delikatnie słodkawy, co wynika z obecności saponin. Niektórzy z czasem się do niego przekonują, choć dla wielu pozostaje dość specyficzny.
Jiaogulan uznawany jest za roślinę dobrze tolerowaną, szczególnie w formie naparu. W badaniach klinicznych nie odnotowano poważnych działań niepożądanych, a ewentualne skutki uboczne - takie jak lekkie dolegliwości żołądkowe - pojawiały się rzadko i miały łagodny charakter.
Ze względu na wpływ na poziom glukozy i metabolizm osoby z cukrzycą, przyjmujące leki lub zmagające się z chorobami przewlekłymi powinny zachować ostrożność i skonsultować jego stosowanie z lekarzem. Ostrożność zaleca się także w ciąży oraz podczas karmienia piersią, ponieważ brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w tych okresach. Jiaogulan najlepiej traktować jako element codziennej profilaktyki i wsparcia organizmu, a nie jako lek - szczególnie jeśli sięga się po niego w formie naturalnego naparu.
Źródła:
Gynostemma pentaphyllum for dyslipidemia: A systematic review of randomized controlled trials [doi: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9459123/
Neuroprotective effects of Gynostemma pentaphyllum (Jiaogulan): Mechanisms, active compounds, and therapeutic potential [doi: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667142526000114
Co to jest Jiaogulan? Neuroexpert Instytut Nauki Integracyjnej [doi: https://neuroexpert.org/suplementy/jiaogulan-gynostemma/
