Spis treści:
- Witamina D - jak rozpoznać jej nadmiar?
- Mało charakterystyczne objawy nadmiaru witaminy E
- Witaminę A także można przedawkować
- Witamina C - jak rozpoznać jej nadmiar?
- Witamina B12 a objawy przedawkowania
Witamina D - jak rozpoznać jej nadmiar?
Nadmiar witaminy D może być skutkiem zbyt intensywnej suplementacji. Niektóre przekonania czy niesprawdzone źródła internetowe zachęcają do niekontrolowanego przyjmowania dużych dawek cholekalcyferolu. Choć o niedobór witaminy D stosunkowo łatwo, nie oznacza to, że można ją bezpiecznie przyjmować bez ograniczeń, zwłaszcza że związek należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), które przecież kumulują się w tkankach i wątrobie.
Do przedawkowania witaminy D może dojść przede wszystkim przy długotrwałym przyjmowaniu zbyt dużych dawek suplementów. Jak opisali autorzy pracy opublikowanej w BMJ Case Reports, nadmierna suplementacja może prowadzić do hiperwitaminozy D i związanej z nią hiperkalcemii, czyli nadmiernego stężenia wapnia we krwi.
Objawy nadmiaru witaminy D wynikają przede wszystkim z hiperkalcemii i mogą obejmować:
- nudności, wymioty, bóle brzucha i utratę apetytu,
- wzmożone pragnienie i częstsze oddawanie moczu,
- osłabienie, senność lub zaburzenia koncentracji,
- zaparcia,
- zaburzenia pracy nerek,
- w cięższych przypadkach - zaburzenia rytmu serca czy zaburzenia świadomości.
Ku przestrodze można przywołać również historię siedmioletniego Roo, opisaną przez BBC. Chłopiec otrzymał witaminę D3 w kroplach z wadliwej partii preparatu. Stężenie witaminy w produkcie było około siedmiokrotnie wyższe od deklarowanego, przez co dziecko przyjęło znacznie większą dawkę, niż powinno. W kolejnych tygodniach pojawiły się u niego m.in. utrata masy ciała, wzmożone pragnienie, senność i brak apetytu. Badania wykazały ostre uszkodzenie nerek związane z przedawkowaniem witaminy D. Historia ta pokazuje, że choć witamina D jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jej suplementacja wymaga odpowiedniego dawkowania i ostrożności.
Zobacz również:
Mało charakterystyczne objawy nadmiaru witaminy E
Do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należy również witamina E, zatem i w tym przypadku ryzyko jest znaczne. Przedawkowanie witaminy E wpływa przede wszystkim na proces krzepnięcia krwi. Jej nadmierne ilości mogą zwiększać skłonność do krwawień, a w ciężkich przypadkach wiązać się z ryzykiem krwotoku, w tym krwotocznego udaru mózgu.
Objawy nadmiaru witaminy E mogą być mało charakterystyczne, dlatego nie zawsze od razu łączy się je z suplementacją. Mogą pojawić się m.in.:
- łatwe powstawanie siniaków,
- przedłużone krwawienie po skaleczeniach,
- krwawienia z nosa,
- osłabienie i zmęczenie,
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności czy biegunka.
Witaminę A także można przedawkować
Podobnie jak witaminy D i E, witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. W określonych ilościach jest niezbędna m.in. dla prawidłowego widzenia, skóry, odporności i procesów wzrostu, jednak jej nadmiar może prowadzić do toksycznego gromadzenia się retinoidów.
Do przedawkowania dochodzi najczęściej wskutek przyjmowania zbyt dużych ilości gotowej witaminy A w suplementach lub lekach zawierających retinoidy. Toksyczność może mieć charakter ostry, przewlekły, a w przypadku nadmiernej ekspozycji w ciąży również teratogenny, czyli związany z ryzykiem zaburzeń rozwoju płodu.
Objawy przedawkowania witaminy A bywają mało charakterystyczne i zależą od czasu oraz wielkości ekspozycji. Mogą obejmować:
- nudności, bóle głowy i zmęczenie,
- suchą skórę i inne zmiany skórne,
- bóle kości i stawów,
- zaburzenia widzenia lub objawy związane ze zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym,
- nieprawidłowości w wynikach badań wątroby,
- w przypadku przewlekłego nadmiaru - uszkodzenie wątroby, włóknienie, a nawet marskość oraz zaburzenia przebudowy kości.
Witamina C - jak rozpoznać jej nadmiar?
Jak podkreśla dr Nancy Marie Denizard-Thompson, specjalistka chorób wewnętrznych z Wake Forest School of Medicine, witamina C, znana również jako kwas askorbinowy, uczestniczy w wielu procesach zachodzących w organizmie. Jest potrzebna m.in. do produkcji kolagenu, który buduje skórę, naczynia krwionośne, kości i tkankę łączną. Jako przeciwutleniacz pomaga również chronić komórki przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki, a także wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Nie oznacza to jednak, że im większa dawka, tym większe korzyści.
Jak zaznacza dietetyk Jordan Hil, suplementacja witaminą C nie zmniejsza istotnie ryzyka zachorowania na przeziębienie w populacji ogólnej, choć może nieco złagodzić jego przebieg. Problemem może być natomiast nadmierna suplementacja. Przekraczanie 2000 mg witaminy C dziennie może prowadzić do nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak nudności, wymioty, skurcze brzucha, biegunka czy zgaga. Najłatwiej o taką sytuację wtedy, gdy jednocześnie stosuje się kilka preparatów zawierających witaminę C.
Witamina B12 a objawy przedawkowania
Witamina B12 jest stosowana przede wszystkim w leczeniu i zapobieganiu jej niedoborom, m.in. u osób na dietach wykluczających produkty zwierzęce, przy zaburzeniach wchłaniania czy w niedokrwistości złośliwej. Do jej przedawkowania dochodzi wyjątkowo rzadko. B12 należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie, a jej wchłanianie z przewodu pokarmowego jest ograniczone, dlatego nadmiar jest w dużej mierze usuwany z organizmu wraz z moczem. Nie ustalono również dla niej górnego tolerowanego poziomu spożycia.
Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że bardzo wysokie dawki są całkowicie obojętne. Opisano to również w pracy Toxicity induced by multiple high doses of vitamin B12 during pernicious anemia treatment: a case report, przedstawiającej przypadek młodej kobiety, u której podczas leczenia bardzo wysokimi dawkami cyjanokobalaminy wystąpiły m.in. trądzik, kołatanie serca, niepokój, ból głowy i bezsenność. Objawy ustąpiły po odstawieniu preparatu.
Źródła:
- https://bmjgroup.com/vitamin-d-supplement-overdosing-is-possible-and-harmful-warn-doctors/ https://www.bbc.com/news/articles/cpwj72nzrr1o
- https://health.yahoo.com/wellness/nutrition/vitamins-supplements/articles/too-much-vitamin-c-experts-171000926.html https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminC/Consumer/
- https://www.tandfonline.com/doi/10.1080/15563650.2019.1606432?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%20%200pubmed https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532916/#article-31212.s5
